Blinde nis

Betekenis

Een blinde nis is een nis die slechts in schijn aanwezig is en waarbij de opening voor een deur of venster is afgesloten met bouwmateriaal. De invulling bestaat meestal uit metselwerk, soms gepleisterd of op een andere wijze afgewerkt; vaak is de nis slechts één of enkele centimeters diep. Beschilderde blindnissen die een raam of gordijn suggereren worden ook schijnvenster genoemd.

Toepassing

Blinde nissen worden toegepast als architectonisch of bouwkundig element.

• Doorbreken van een saai of monotoon muurvlak.
• Opvullen van een voormalige of niet-gewenste vensteropening met metselwerk of siermetselwerk.
• Creëren van een decoratieve suggestie van een raam door beschildering (schijnvenster).
• Dichtmetselen van vensteropeningen in historische context, bijvoorbeeld om vensterbelasting te vermijden.

Aandachtspunten

• Diepte: vaak slechts één of enkele centimeters, omdat de nis doorgaans de muur in is gemaakt.
• Afwerking: varianten zijn metselwerk, pleisterwerk, vlechtwerk of beschildering.
• Terminologie: een geschilderde blindnis die een raam suggereert wordt schijnvenster genoemd.
• Interpretatie: zeer omvangrijke blindnissen kunnen erop wijzen dat ze nooit als echt venster bedoeld waren.

Verschijningsvormen

• Opgevuld met gewoon metselwerk.
• Gepleisterd of anderszins afgewerkt.
• Vlechtwerk als decoratieve invulling.
• Siermetselwerk ter ornamentatie.
• Beschilderd als schijnvenster om een raam of gordijn te suggereren.

Voorbeelden / historische context

• In kerken en oudere gebouwen komen blindnissen voor om gevelritme of massa te regelen; bij de Geertekerk in Utrecht zijn omvangrijke blinde vensters die waarschijnlijk nooit echte vensters waren.
• Voorbeelden bestaan uit twee blindnissen gevuld met siermetselwerk (kerkje Aduard) en gevallen waarin vensters later zijn dichtgemetseld of aangepast bij cataloguswoningen.