Bodemenergie

Betekenis

Bodemenergie omvat energie die uit de ondergrond wordt gewonnen of in de aarde wordt opgeslagen, doorgaans tot circa 500 m diepte. De term wordt vaak breder gebruikt en omvat alle vormen van energieopslag in de bodem; bodemenergie wordt beschouwd als een vorm van groene energie.

Toepassing

Bodemenergie levert warmte of koude voor verwarming en koeling van gebouwen.

• Verwarming en koeling van woningen, scholen, kantoren en andere bouwwerken.
• Gesloten systemen als privé-energieopslag bij nieuwbouw.
• Open systemen voor grotere, diepere installaties met grondwateronttrekking.
• Ondersteuning van milieudoelstellingen door toepassing van WKO-installaties.

Aandachtspunten

• Dieptereeks: bodemenergie wordt toegepast tot circa 500 m diepte.
• Gesloten systemen: werken zonder grondwateronttrekking en gebruiken een gesloten leidingcircuit met eventuele warmtepomp, circulatiepomp en regeneratievoorziening.
• Open systemen: onttrekken en brengen grondwater terug en omvatten bronpompen en warmtewisselaar; kunnen ook warmtepomp en regeneratievoorziening bevatten.
• Ruimtegebruik: diepe gesloten WKO’s vragen weinig aardoppervlakte (leidingen 50–150 m, max. ca. 200 m), terwijl ondiepe systemen (~1 m) veel bovengrondse oppervlakte vergen (bijvoorbeeld ca. 500 m²).

Gesloten bodemenergiesysteem

Een gesloten bodemenergiesysteem maakt gebruik van de bodem voor warmte- of koudelevering zonder grondwater te onttrekken; het werkt met een gesloten circuit van leidingen. Bij een gesloten systeem horen vaak een warmtepomp, een circulatiepomp en (indien aanwezig) een regeneratievoorziening. Typische toepassingen zijn WKO-installaties met leidingen die 50–150 m de bodem ingaan (max. ca. 200 m) en ondiepe varianten van circa 1 m die veel oppervlakte vragen.

Open bodemenergiesysteem

Een open bodemenergiesysteem benut grondwater door het te onttrekken en na gebruik weer in de bodem terug te brengen om warmte of koude te leveren. Een open systeem omvat gewoonlijk bronpompen en een warmtewisselaar en kan aanvullend een warmtepomp en een regeneratievoorziening bevatten. Dit type wordt veelal bij relatief grote dieptes toegepast.

WKO-bodemenergietool

De WKO-bodemenergietool toont de aanwezigheid van open en gesloten systemen en geeft gegevens zoals warmtevraag en koudevraag (aangeduid in kW). In de tool zijn installaties op kaart geïllustreerd met gekleurde markeringen; aanduidingen omvatten onder meer GBES (Gesloten BodemEnergieSysteem), OBES (Open BodemEnergieSysteem) en GWO (GrondWaterOnttrekking). Nieuwbouwwoningen worden regelmatig van een eigen gesloten WKO-installatie voorzien.

Eisen / regelgeving

De definities van bodemenergiesystemen zijn opgenomen in het Besluit omgevingsrecht als regelgevend onderdeel van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), geldend vanaf 25-03-2010.