Industrie en Techniek

Betekenis

Industrie en techniek verwijst naar de bouwkundige ontwikkelingen in de 19e eeuw die ontstonden na de introductie van de stoommachine. Deze bouwstijl omvat langwerpige fabrieksgebouwen met interne mechanische aandrijving via lange assen en drijfriemen, hallen op gietijzeren kolommen en karakteristieke sheddaken voor optimale lichtinval. Aanvankelijk lag de nadruk op functionele, zakelijke vormgeving; vanaf de tweede helft van de 19e eeuw trad daar geleidelijk decoratie in neostijlen naast.

Toepassing

De term wordt gebruikt voor bouwvormen en gebouwen uit de industriële periode van de 19e eeuw.

• Lange fabrieksgebouwen met assen en drijfriemen voor mechanische aandrijving.
• Hallen waarvan het dak door gietijzeren kolommen wordt gedragen.
• Sheddaken (zaagtandvorm) met ramen in de opstaande zijde voor goede lichtinval.
• Industriële complexen waarin esthetische elementen uit neostijlen zijn toegevoegd, zoals frontons of kantelen.

Aandachtspunten

• Houd rekening met de langwerpige indeling die stelde eisen aan machines en aandrijflijnen.
• Maak gebruik van sheddaken om daglicht te maximaliseren; ramen bevinden zich in de verticale zijde van de zaagtandvorm.
• Benut gietijzeren kolommen voor grote, vrije overspanningen in hallen.
• Verwacht vanaf de tweede helft van de 19e eeuw ook decoratieve elementen in ogenschijnlijk functionele industriële gebouwen.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Gietijzer voor kolommen.
• Baksteen als gevelmateriaal, soms gecombineerd met beton.
• Sheddaken in zaagtandvorm met verticale rijen ramen in de opstaande zijde.

Voorbeelden

• Graansilo Korthals Altes, Amsterdam (1896/1897): ontworpen door J.F. Klinkhamer en A.L. van Gendt; bakstenen silogebouw met Romaanse ornamenten. Het bakstenen gebouw en de naastgelegen betonnen kolos zijn later verbouwd tot appartementen.
• Rijspellerij Hollandia (fotovermelding in de bron).