Lichtpan

Betekenis

Een lichtpan is een dakpan met een transparant deel of een opening, bedoeld om licht in het pannendak te laten binnentreden. Sommige varianten zijn tevens ontworpen om lucht naar de zolderruimte te laten, en oudere typen hebben verschillende traditionele benamingen en uitvoeringen.

Toepassing

Lichtpannen en hun varianten komen voor in pannendaken en hebben de volgende toepassingen:

• Toestaan van daglicht in de zolderverdieping.
• Zorgen voor ventilatie van de zolderruimte (bij bepaalde typen).
• Inbouwen van een ruitje in een opening om licht door te laten terwijl regen buiten blijft.
• Gebruik in historische pannendaken van Monumentenzorg en cultureel erfgoed.

Aandachtspunten

• Het afdekken van de opening kan uitgevoerd zijn als een halve klok (bij de klokpan) om regen buiten te houden.
• Sommige typen (gehakte pan / gaatpan) waren bedoeld voor een ruitje; bij ontbreken daarvan kon de opening dienen voor luchttoevoer of als toegangsopening voor vogels zoals uilen.
• Benamingen zijn historisch gegroeid en kunnen regionale varianten hebben (bijv. hollandse lichtpan, doevepan).

Typen / uitvoeringen

• Lichtpan / glaspan: algemene term voor een dakpan met een transparant element.
• Klokpan (ook huifpan): pan met een halve-klokafdekking over de opening, bedoeld om regen te weren en licht/lucht toe te laten.
• Doevepan / hollandse lichtpan: regionale of traditionele benaming voor een lichtpan; de naam doevepan kan etymologisch verband hebben met 'duivenpan'.
• Gehakte pan / gaatpan: pan waaruit een deel was weggehaald om een opening te creëren voor een ruitje of ventilatie; kon ook een toegang voor vogels bewerkstelligen.

Historiek

Lichtpannen en gehakte pannen komen voor in historische pannendaken en zijn gedocumenteerd in materiaal van cultureel erfgoed; afbeeldingen en voorbeelden tonen variatie in vorm en afdekking door de tijd heen.