Tegula
Een tegula is een platte Romeinse dakpan die in combinatie met imbrices voor dakbedekking werd gebruikt.
Betekenis
Een tegula is een platte Romeinse dakpan (meervoud tegulae) bedoeld om dakvlakken te bedekken. In de klassieke combinatie "tegula en imbrex" worden de naden tussen de platte tegels afgedekt met halfronde dakpannen (imbrices). De term komt van het Latijnse tegere (bedekken); imbrex is waarschijnlijk verwant aan het Latijnse woord voor overlappen.
Toepassing
De tegula komt voor in verschillende bouwkundige toepassingen uit de Romeinse periode.
- Bedekken van dakvlakken in combinatie met imbrices.
- Afdekken van naden tussen dakpannen.
- Vorming van warmtewanden in hypocaust-systemen door tegels met uitsteeksels.
- Constructie van warmtewanden als alternatief met holle keramische stenen (tubuli).
Aandachtspunten
- Kombineren: altijd rekening houden met de combinatie tegula + imbrex voor correcte afdekking van naden.
- Merktekens: tegulae kunnen stempels of graffiti en andere merktekens dragen, nuttig voor datering en signatuuronderzoek.
- Speciale vormen: sommige tegels (mammatae, hamata) hebben uitsteeksels of haakvormen die mechanisch in elkaar grijpen.
- Hechting: tubuli kunnen een ingedrukt patroon hebben om betere hechting aan mortel en pleisterlagen te verkrijgen, ook al verdwijnen die patronen later onder pleisterwerk.
Materialen / uitvoeringsvormen
- Keramische, gebakken tegels: standaardvorm voor tegulae.
- Imbrices: halfronde dakpannen die de naden afdekken.
- Tegulae mammatae en tegula hamata: varianten met uitsteeksels of haakvormen.
- Tubuli: holle keramische stenen gebruikt voor warmtewanden; soms met geperst patroon voor hechting.
Typen
- Tegulae et imbrices: systeem van platte tegels met halfronde dekpannen.
- Tegulae mammatae: tegels met uitsteeksels.
- Tegula hamata: gehaakte uitvoering die over mammatae kan grijpen en zo tubulus-achtige structuren vormt.
- Tubuli: losse holle keramische elementen die stapelbaar zijn voor warmtegangen.
Verschil met imbrex
- Tegula: platte dakpan die het dakvlak vormt.
- Imbrex: halfronde dakpan die de naden tussen tegulae overdekt; naam verwijst naar overlappen.