Waterkrachtcentrale

Betekenis

Een waterkrachtcentrale gebruikt de kinetische en potentiële energie van water om een turbine aan te drijven; de draaiende beweging van die turbine wordt in een generator omgezet in elektrische stroom. Daarmee levert een waterkrachtcentrale stroom zonder directe verbranding van brandstof en zonder CO2-uitstoot tijdens de productie.

Toepassing

Waterkrachtcentrales worden toegepast waar voldoende stromend water en een nuttig hoogteverschil aanwezig zijn.

• In bergstreken: bij stuwmeren of spaarbekkens met groot hoogteverschil.
• In rivieren: stroomopwaarts of stroomafwaarts van stuwen en bij sluizen, onder meer in de grote rivieren van Nederland.
• Als pomp-opsla systeem: spaarbekkens kunnen bij goedkope stroom worden gevuld door water omhoog te pompen en bij behoefte laten passeren door turbines.
• Voor multifunctioneel gebruik: stuwmeren kunnen ook dienstdoen als voorraad voor drinkwater of landbouw.

Aandachtspunten

• Bescherm fauna: turbines verminken en doden vissen en andere waterdieren; maatregelen zijn nodig zoals fijnmazige afrastering en vistrappen of andere visgeleidingssystemen.
• Zekerheid van aanvoer: rivieraanvoer moet ook in droge periodes voldoende blijven om elektriciteitsproductie mogelijk te houden.
• Hoogteverschil: de geproduceerde energie is mede afhankelijk van het hoogteverschil tussen boven- en onderbekken; kleine koppen (bijv. ~10 m) zijn veel minder efficiënt dan grote koppen (bijv. Coo-Trois-Ponts ongeveer 270 m).
• Maatschappelijke impact: grootschalige stuwmeren kunnen veel weerstand oproepen bij omwonenden en vereisen ruimtelijke en maatschappelijke afwegingen.
• Schakelen en opslag: waterkracht is gemakkelijk op- en af te schakelen en geschikt voor opslagfuncties, maar vereist infrastructuur voor op- en afpompen.

Voordelen

• Water is onuitputtelijk en maakt duurzame, groene stroom mogelijk.
• Productie is in principe schoon, met weinig directe vervuiling en geen CO2-uitstoot tijdens opwekking.
• In bergstreken is vaak ruimte om relatief eenvoudig een groot meer aan te leggen.
• Stuwmeren kunnen worden aangevuld door aanvoerende rivieren en fungeren als waterreserve.
• Spaarbekkens kunnen bij goedkope stroom elektrisch worden bijgevuld en zo als energieopslag dienen.
• Productiekosten zijn laag omdat er nauwelijks transportkosten voor brandstof zijn; kosten beperken zich vooral tot onderhoud.
• Gemakkelijk regelbaar: in- en uitschakelen is relatief snel mogelijk.

Nadelen

• Vereist meestal aanzienlijke hoogteverschillen of grote kunstmatige waterbekkens; landschappelijke vereisten en ruimte kunnen beperkend zijn.
• Serieuze impact op visbestanden en waterfauna indien geen adequate visgeleiding of barrières aanwezig zijn.
• Veranderingen in rivierstroming en stilstaand water in stuwmeren kunnen ecologische problemen geven.
• Afhankelijkheid van wateraanvoer maakt ze kwetsbaar bij langdurige droogte.
• Grootschalige projecten vragen vaak omvangrijke infrastructuur en stuiten op weerstand van bevolking en andere belanghebbenden.