Afvang en opslag CO2

Betekenis

Afvang en opslag CO2 verwijst naar technieken om CO2 uit verbrandingsgassen of industriële processen te scheiden en deze vervolgens langdurig op te slaan (Carbon Capture and Storage, CCS). Afvang en onmiddellijk gebruik van CO2 heet Carbon Capture and Utilization (CCU) en voorkomt opslag doordat de CO2 direct nuttig wordt toegepast.

Toepassing

De technologie wordt ingezet bij fossiele energiecentrales en industriële bronnen om emissies te beperken.

• Bij kolen- en aardgascentrales: afvangen van CO2 en andere ongewenste stoffen.
• In de glastuinbouw: toevoer van CO2 om gewassen sneller te laten groeien.
• Als grondstof voor chemische omzetting: productie van bijvoorbeeld magnesiumcarbonaat of in combinatie met andere stoffen voor waterstofproductie.
• Voor langdurige opslag: injectie in diepe, oude olie- en aardgaslagen op land of offshore.
• Voor transport en opslag: liquefactie en laden op schepen voor opslag in diepe ondergrond (bijv. Noordzee).

Aandachtspunten

• CCU heeft de voorkeur wanneer CO2 direct en lokaal kan worden gebruikt, omdat opslag dan niet nodig is.
• CCS is momenteel duur en kan de kostprijs van elektriciteit uit fossiele bronnen verhogen.
• Opslag in ondiepe lagen roept vaak verzet bij lokale bevolking; diepe oude gaslagen en offshore-locaties veroorzaken doorgaans minder bezwaren.
• Transport en offshore-opslag zijn complexe en soms discutabele trajecten die pilotprojecten kennen (voorbeeld: Northern Lights, situatie juli 2024).
• Terminologie verschilt: soms gebruikt men ook de gecombineerde term Carbon Capture Utilisation and Storage wanneer opslag volgt op gebruik of bij overschotten.

Manieren van gebruik en opslag

• Injectie in diepe, oude aardgas- of olievelden, zowel onshore als offshore (Noordzee) voor langdurige berging.
• Lokale toepassing in de nabijheid van de bron (CCU), bijvoorbeeld in de tuinbouw of voor chemische omzetting tot producten zoals magnesiumcarbonaat.
• Transport naar de kust en vervlashing van CO2 om met schepen naar offshore-opslaglocaties te brengen.
• Combinatie van opslag en later gebruik: opgeslagen CO2 kan later voor teelt of als grondstof benut worden (soms aangeduid als Carbon Capture Storage and Utilization).

Voordelen

• Opslag in oude olie- en gasvelden kan relatief goedkoop zijn, met name offshore waar minder publieke weerstand bestaat.
• Behoud van bestaande centrales en infrastructuur biedt hoge bedrijfszekerheid en gemakkelijke brandstofopslag.
• Steenkoolvoorraden zijn nog zeer groot en winning veroorzaakt volgens bronnen zelden aardbevingen.
• Opslagmethoden maken het mogelijk grote voorraden aan te houden als buffer voor perioden met weinig hernieuwbare opwekking.

Economische en beleidsaspecten

• Breed opgelegde CCS-verplichtingen in Europa kunnen de prijs van elektriciteit uit fossiele brandstoffen doen stijgen, waardoor hernieuwbare alternatieven relatief aantrekkelijker worden.
• Door hogere kosten van vergroenende maatregelen ontstaat volgens analyses de tijdsruimte om geleidelijk over te schakelen naar een grotendeels fossielvrije energievoorziening.