Arts and Crafts-beweging

Betekenis

De Arts and Crafts-beweging is een gecombineerde kunststroming en maatschappelijke actiegroep waarin ontwerper en ambachtsman gezamenlijk een product maken. De beweging stond als reactie op de industrialisatie voor eenvoudige, robuuste ontwerpen, eerlijke materialen en herstel van het ambachtelijk vakmanschap. Daarmee beoogde men zowel esthetische als sociale verbeteringen.

Toepassing

De stroming komt voor in architectuur, interieur en toegepaste kunsten.

• Ontwerpen van meubels, tapijten, behang, glaswerk en bestek.
• Architectuur met solide, robuuste vormen, brede veranda's en steile daken.
• Gesamtkunstwerk: samenhang tussen gebouw, trappen, meubels en wandbekleding.
• Tuinontwerp met min of meer wilde, niet strikt formele aanleg.

Aandachtspunten

• Eenvoudig ontwerp: streef naar sobere, functionele vormen zonder onnodige opsmuk.
• Gebruik eerlijke, zichtbare materialen, vaak hout in interieurs.
• Behoud integratie van ontwerp en uitvoering; geef de ambachtsman een creatieve rol.
• Houd mechanisatie beperkt: waardeer handwerk boven zielloze massaproductie.

Kenmerken

• Eenvoudige, lineaire vormen en herhalende patronen.
• Aandacht voor natuur- en mythologische motieven.
• Vaak symmetrie, maar niet altijd.
• Interieurs veelal houtbewerking en ambachtelijke afwerking.
• Architectuur: robuuste, solide vormen; asymmetrische bouw en pittoresk exterieur (puntige raambogen, bakstenen open haarden, vensters met veel kleine ruitjes).
• Regionale accenten en gebruik van lokale bouwmaterialen; nadruk op nationale of regionale identiteit.
• Toegepaste kunst wordt als echte kunst beschouwd (affiches, design, gebruiksvoorwerpen).
• Streven naar kunst die voor iedereen bereikbaar is, ondanks dat arbeidsintensieve producten vaak voor de rijken blijven.
• Kritiek op massaproductie: goedkope, prullige en onbetrouwbare artikelen.
• Men beschouwde de scheiding tussen ontwerp en uitvoering als ongewenst en richtte zich op het verheffen van de arbeider door goed vakwerk.

Ontstaan

De beweging ontstond in Groot-Brittannië tegen de achtergrond van de Industriële Revolutie die sinds ca. 1760 in Engeland groeide, mede door de stoommachine van James Watt. Vanaf ca. 1860 versnelde de industrialisatie door nieuwe technologieën zoals elektriciteit, staal, gloeilampen en fotografie, en later door de auto en het vliegtuig. De verstedelijking en de slechte leef- en werkomstandigheden van industriearbeiders leidden ertoe dat ontwerpers en kunstenaars, vaak met socialistische sympathieën, het ambacht wilden herstellen en het ontwerp- en maakproces weer wilden verenigen.