Bolwoning

Betekenis

Een bolwoning is een woonobject uitgevoerd als bolvormig volume; de ronde vorm leidt wind om het gebouw heen en vermindert zo de directe windbelasting. Daardoor kan minder energie nodig zijn om de ruimte te verwarmen, en ontstaat een opvallende, experimentele architectuur.

Toepassing

De bolwoning werd ontwikkeld als energiezuinige en experimentele woonvorm.

• Als compacte wooneenheid met geringe bewoonbare oppervlakte.
• In experimenten en bijzondere woonwijken, bijvoorbeeld als serie woningen.
• Als lichtgewicht of drijvende variant op water om grondgebruik te beperken.
• Als moduleerbare constructie door koppeling van meerdere bollen tot grotere woonruimtes.

Aandachtspunten

• Beperkte bewoonbare oppervlakte: ca. 25 m² of vaak minder, vergelijkbaar met een tiny house.
• Woonruimte op verdieping: de woonkamer bevindt zich vaak op de bovenverdieping, wat niet voor iedereen gewenst is.
• Vormbeperkingen: de bolvorm verkleint het nuttig bewoonbare oppervlak en maakt holle wanden onhandig voor vaste kasten en bergruimte.
• Materiaalkeuze en duurzaamheid: beton is gekozen omwille van brandveiligheid, maar er zijn meldingen van later ontstane scheuren; kunststofvarianten bieden lichtere en onderhoudsarme alternatieven.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Beton (cement versterkt met glasvezel): voorbeeldige uitvoering met een witte bol die een doorsnede van 5,5 meter heeft.
• Fundering/onderbouw: de bol kan rusten op een prefab betonnen cilinder (in het voorbeeld met een diameter van 3 meter), waardoor de bol als soort paalwoning functioneert.
• Kunststofconstructie (theoretisch/ontwerp): een woonbol kan opgebouwd zijn uit 12 polyester elementen gevuld met 10 cm PUR, wat lichter is en minder onderhoud vergt; dergelijke kunststofbollen kunnen ook drijvend worden uitgevoerd.

Afmetingen / oppervlakte

• Doorsnede van een voorbeeldbol: 5,5 meter.
• Diameter van de onderliggende prefab betonnen cilinder in het voorbeeld: 3 meter.
• Bewoonbare oppervlakte: ongeveer 25 m², vaak minder dan een tiny house.

Ontwerp en voorbeelden

• Seriebouw in Maaspoort (Den Bosch): vijftig bolwoningen ontworpen door architect Dries Kreijkamp en met subsidie in 1984 gebouwd als experiment.
• Uiterlijk: de witte bollen geven een futuristische en organische aanblik, vergeleken met grote champignons.
• Varianten in beeldmateriaal en ontwerpvoorstellen omvatten close-ups, doorsneden, plattegronden en een impressie van kunststof, drijvende woonbollen.