Ruwbouw

Categorieën

Metselwerk, beton, funderingen en de dragende structuur van een gebouw.

Ruwbouwwerf met beton, wapening en leidingen
0-9 A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

0-9

3D-printer Een 3D-printer bouwt een digitaal ontwerp laag‑voor‑laag op tot een driedimensionaal voorwerp. Ruwbouw

A

Aanaarden Aanaarden is het aanvullen met aarde of zand rondom bijvoorbeeld funderingsmetselwerk of planten om opvulling en bescherming te bieden. Ruwbouw Aanlegbreedte De aanlegbreedte is de berekende breedte van de fundering bij een fundering op staal. Ruwbouw Aanlegdiepte De aanlegdiepte is de verticale afstand van de onderkant van een fundering tot het maaiveld. Ruwbouw Aanleggen Het starten van een bouwwerk door het leggen van de eerste laag stenen voor gemetselde funderingen van opgaande muren. Ruwbouw Aanleghoogte De aanleghoogte is de hoogte waarop een element direct na voltooiing van de bouw is aangelegd ten opzichte van een referentieniveau. Ruwbouw Aanrazeren Aanrazeren is het aanvullen en gelijkmaken van holten of ruimtes in of naast gewelven met metselspecie of andere vulmaterialen. Ruwbouw Aanvangssterkte De aanvangssterkte is de sterkte van beton of lijm kort na aanmaak, vóór de normsterkte (bij beton: 28 dagen) is bereikt. Ruwbouw Aanwerken Aanwerken is het zorgvuldig opsluiten van bouwdelen in metselwerk, zoals lateien, dakdichting, balken en muurzijden van kozijnen. Ruwbouw Aanzetsteen De aanzetsteen is de eerste steen links en rechts in een gemetselde boog of een blok waarop een vlechting of rollaag begint. Ruwbouw Aanzetten Aanzetten is het beginnen van metselwerk. Ruwbouw Aardbevingsbestendig Aardbevingsbestendig beschrijft constructies en maatregelen die de invloed van aardbevingen op een gebouw beperken, gericht op schadebeperking. Ruwbouw Aardingslus Aardingslus is de in de funderingssleuf aangebrachte geleider die de installatie met de aarde verbindt. Ruwbouw Absolute zetting Absolute zetting is een term voor gelijkmatige zetting: de zakking van een gebouw als geheel door inklinken, gemeten ten opzichte van NAP. Ruwbouw Achterwerkers Achterwerkers zijn metselstenen die in een muur onzichtbaar blijven en daarom niet voor de gevelafwerking worden gebruikt. Ruwbouw AEC-bodemas en AEC-granulaat AEC-bodemas zijn de gezuiverde slakken uit afvalenergiecentrales; AEC-granulaat is bewerkt bodemas als toeslagmateriaal voor beton. Ruwbouw Afboeren Afboeren is het spontaan afbreken van delen van een constructie, meestal als kleine deeltjes door lokale spanningen of verzakking. Ruwbouw Afdekband Een afdekband is een element dat de bovenzijde van een muur beschermt tegen weersinvloeden en afbrokkelen. Ruwbouw Afslaan natuursteen Afslaan is een natuursteenbewerking waarbij met een ceseel stukken steen langs een afgetekende lijn worden weggeslagen. Ruwbouw Afstandhouder Een afstandhouder is een element dat in verschillende bouw- en constructietoepassingen een vaste afstand tussen onderdelen garandeert. Ruwbouw Afstandsfactor Afstandsfactor is de afstand van elk punt in beton tot het dichtstbijzijnde luchtbelletje en bepaalt vorstbestendigheid. Ruwbouw Afzaat Een afzaat is het schuin aflopende bovenvlak van een horizontale lijst dat hemelwater van de gevel afvoert. Ruwbouw Afzinken Afzinken (Engels: \"to immerse\") verwijst naar het laten zinken of onderdompelen van constructiedelen en -elementen. Ruwbouw Afzinkkelder Een afzinkkelder is een kelder die in de grond wordt ingebracht zonder voorafgaand volledige ontgraving. Ruwbouw Alkali-silica-reactie Alkali-silica-reactie (ASR) is een schadelijke interne chemische reactie in beton waarbij alkaliën en silica een gel vormen die het beton doet zwellen. Ruwbouw Allplan Allplan Engineering is een tekenpakket voor de modellering en het tekenen van betonnen constructies, met nadruk op bekistingen en wapening. Ruwbouw Amsterdamse methode Een funderingsmethode op houten palen waarbij de belasting via jukken en kespen naar de draagkrachtige grond wordt geleid. Ruwbouw Anker Anker is een metalen plaat of staaf om bouwonderdelen te verbinden; het begrip omvat ook grondankers, scheepsankers en symbolische betekenissen. Ruwbouw Ankerrail Een ankerrail is een in of op beton aangebrachte voorziening voor het bevestigen en verbinden van bouwkundige en stalen elementen. Ruwbouw Ariaan Een ariaan is een baksteen van de betere soort die bij de schifting wordt uitgesloten wegens een mankement. Ruwbouw

B

B2 Een B2-blok is een machinaal vervaardigd bouwblok van grind- en bimsbeton, veel gebruikt tot in de jaren '80. Ruwbouw Baard Baard is de benaming voor een uitstulpende harde oneffenheid en voor enkele specifieke onderdelen in bouw en werktuigkunde. Ruwbouw Bakgoot Een bakgoot is een bakvormige hemelwatergoot, buiten de muur geplaatst en vervaardigd uit hout (vroeger) of zink, aluminium, pvc en beton. Ruwbouw Baksteen Baksteen is een gebakken kunststeen ontstaan door het bakken van een rechthoekige klomp klei en fijn zand bij 850 tot 1150 graden Celsius. Ruwbouw Baksteen algemeen Baksteen is een bouwsteen verkregen door het bakken van klei bij circa 850–1200 graden Celsius. Ruwbouw Baksteen gezaagd Gezaagde baksteen zijn steenstrips of andere vormen die uit een volle, ‘normale’ baksteen worden gezaagd. Ruwbouw Baksteen specificaties Specificaties van bakstenen beschrijven technische en optische kenmerken zoals formaat, wateropzuiging, volumieke massa en vorstbestendigheid. Ruwbouw Baksteenfabricage De baksteenfabricage omvat alle productiestappen van kleiwinning tot het bakken en keuren van bakstenen. Ruwbouw Balk Een balk is een langwerpig, rechthoekig element van hout, staal, beton of kunststof dat een ruimte overspant en lasten draagt. Ruwbouw Balkbodem Een balkbodem is een geprefabriceerde smalle breedplaat die constructief wordt toegepast als gewapende betonbalk. Ruwbouw Balkon luifel hang constructie De constructie van een balkon of luifel bepaalt welke krachten op vloeren, wanden en fundering worden overgebracht en moet binnen het draagvermogen van het gebouw blijven. Ruwbouw Band Een band is doorgaans een horizontale versiering in natuursteen of baksteen die de gevel verlevendigt en soms een bouwkundig doel heeft. Ruwbouw Basis De basis is dat waarop iets rust of steunt, zowel als fysiek voetstuk als als abstract uitgangspunt. Ruwbouw Bastaardmortel Bastaardmortel is een mortel waarvan het bindmiddel zowel uit cement als kalk bestaat, zonder dat één component dominant is. Ruwbouw Bedding Bedding is de onderlegger of bodemlaag die zware constructies ondersteunt, losse lagen vormt voor verhardingen of de geul van een rivier. Ruwbouw Bekisting Tijdelijke vorm waarin beton wordt gestort tot het voldoende sterkte heeft om zichzelf te dragen. Ruwbouw Belasting Belastingen zijn alle krachten op een constructie die inwendige spanningen en vervormingen veroorzaken. Ruwbouw Bemaling Bemaling is het kunstmatig verlagen van de grondwaterstand zodat werkzaamheden onder het grondwaterniveau droog uitgevoerd kunnen worden. Ruwbouw Berlinerwand Een berlinerwand is een grondkering met verticaal geplaatste stalen H‑ of I‑profielen waarin platen of planken als wand worden geschoven. Ruwbouw Beton Beton is een kunstmatige steensoort gevormd uit cement, zand, grind, water en eventueel hulp- en vulstoffen. Ruwbouw Beton vorstbestandheid Bestendigheid van beton tegen vorst en tegen de schadelijke effecten van dooizouten. Ruwbouw Betoncorrosie Betoncorrosie, of betonrot, is het roesten van wapening in beton met verlies van beton en constructieve waarde. Ruwbouw Betondekking Afstand tussen het betonoppervlak en het dichtstbijzijnde wapeningsstaal ter bescherming tegen corrosie en voor krachtsverspreiding. Ruwbouw Betongaas Een betongaas is een maasvormig wapeningsnet dat als wapening in beton wordt toegepast. Ruwbouw Betoninjectie Betoninjectie is een constructieve reparatiemethode waarbij epoxyhars in scheuren wordt geïnjecteerd om gescheurd beton te herstellen. Ruwbouw Betonkwaliteit Betonkwaliteit is de aanduiding van de druksterkte van beton. Ruwbouw Betonplex Betonplex is een glad, houtachtig plaatmateriaal dat wordt gebruikt voor betonbekistingen. Ruwbouw Betonpomp Een betonpomp is een installatie waarmee betonspecie van de betonwagen naar de bekisting wordt gepompt. Ruwbouw Betonskelet Een betonskelet is een draagconstructie van gewapend beton die het gebouw structureel ondersteunt. Ruwbouw Betonsoort Het type beton dat nodig is voor een bepaalde toepassing, te onderscheiden in vier moderne betonsoorten. Ruwbouw Betonspecie Betonspecie is het ongeharde mengsel van grind, zand, cement en water voordat het uitgehardt tot beton. Ruwbouw Betonsteen Betonsteen is een kunststeen die ontstaat door beton in steenvormen te gieten en is verkrijgbaar van 550 kg/m³ tot 1900 kg/m³. Ruwbouw Betonsteen algemeen Betonsteen is fabrieksmatig vervaardigd cementbeton in vormen en afmetingen met variërende massa, drukweerstand en isolerende eigenschappen. Ruwbouw Betonstempel Een betonstempel is een in hoogte verstelbare metalen paal die tijdelijk constructies, zoals pas gestorte vloeren, ondersteunt. Ruwbouw Betonstuc (béton ciré) Naadloze, waterdichte afwerklaag van gemalen beton met hars, geschikt voor wanden, vloeren en aanrechtbladen. Ruwbouw Betonvloer Een betonvloer is een vloer die op enigerlei wijze is opgebouwd uit (gewapend) beton. Ruwbouw Bezwijken Bezwijken is het verlies van draagvermogen van een constructie door het overschrijden van de uiterste grenstoestand (UGT). Ruwbouw Bijlegwapening Bijlegwapening is wapening in een betonconstructie die op plaatsen met extra of specifieke belasting wordt gelegd. Ruwbouw Binding Binding is het proces waarbij cement en water chemisch reageren waardoor beton uithardt en zijn verwerkbaarheid verandert. Ruwbouw Bindmiddel Het bindmiddel is de component in een mengsel die voor hechting en samenhang tussen de andere componenten zorgt. Ruwbouw Bint Een bint is een balk of draagbalk die in een constructie dragende functies vervult. Ruwbouw Blinderen Blinderen is het ondoorzichtig maken van een ruit of het opwerpen van beschermende constructies tegen vuur. Ruwbouw Blokbepleistering Blokbepleistering is pleisterwerk met schijnvoegen dat de indruk wekt van muren opgebouwd uit blokken natuursteen. Ruwbouw Bodemafsluiter Een bodemafsluiter sluit de bodem onder een gebouw af om vochttransport vanuit de ondergrond naar binnen te voorkomen. Ruwbouw Bodemonderzoek Bodemonderzoek is het technische onderzoek van de bodem naar eigenschappen en de geschiktheid van de ondergrond als fundering. Ruwbouw Bois cordé Een bouwwijze waarbij muren worden opgetrokken met haardhoutblokken die dwars op de muurdikte in mortel worden gezet. Ruwbouw Bolwoning Een bolwoning is een woning in de vorm van een bol, bedoeld als energiezuinig en experimenteel woonconcept. Ruwbouw Bouwakoestiek Bouwakoestiek bestudeert het akoestische klimaat in gebouwen en richt zich op het weren en verzwakken van ongewenst geluid. Ruwbouw Bouwblok Een bouwblok is een begrip met drie betekenissen: een huizenblok, een metselblok en een bouwgebied in het bestemmingsplan. Ruwbouw Bouwloods Een bouwloods is de (meestal houten) werkplaats bij grootschalige bouwwerken waar steenhouwers, metselaars en timmerlui onder alle weersomstandigheden werken. Ruwbouw Bouwmuur Een bouwmuur is een constructieve, dragende muur met fundering, vaak woningscheidend of buitenmuur. Ruwbouw Bouwnaad Een bouwnaad is een voeg in het muurwerk of de fundering tussen onderdelen van gebouwen uit verschillende perioden. Ruwbouw Bouwput Een bouwput is de ontstane put na afgraving van een bouwterrein om ondergrondse delen van een bouwwerk uit te voeren. Ruwbouw Bouwraam Een bouwraam is het geheel van bouwplanken dat gebruikt wordt voor de maatvoering van bouwwerkzaamheden vanaf fundering tot peil. Ruwbouw Bouwvakker Een bouwvakker is een lid van de beroepsgroep die zich bezighoudt met het bouwen en constructief werkzaam is op bouwwerven. Ruwbouw Bouwvocht Bouwvocht is het vocht dat tijdens of na de bouw in materialen en constructies achterblijft en verwijderd moet worden om schade te voorkomen. Ruwbouw Bovenwapening Bovenwapening is de wapening in een betonconstructie, aangebracht waar een opbuigend of negatief moment wordt verwacht. Ruwbouw Box-test De box-test meet het zelfverdichtende karakter en het gedrag van zelfverdichtend beton ten opzichte van wapening. Ruwbouw Brander (baksteen) Overgebakken baksteen met vaak donkere kleur en veel oneffenheden door extreme oventhitte. Ruwbouw Breedplaatvloer Een breedplaatvloer is een vrijdragende geprefabriceerde systeemvloer van een dunne betonplaat met tralieliggers waarop een druklaag wordt gestort. Ruwbouw Breekbout Een breekbout is een bout die bij een vooraf bepaalde kracht afbreekt om grotere schade aan de constructie te vermijden. Ruwbouw Breeuwen Breeuwen is het waterdicht maken van de naad tussen planken van houten scheepshuiden, -dekken en soortgelijke constructies. Ruwbouw Brekerzand en brekerszand Brekerzand en brekerszand zijn twee verschillende soorten fijn materiaal afkomstig van breekprocessen met uiteenlopende herkomst en kwaliteit. Ruwbouw Breukrek Breukrek is de vervorming waarbij breuk in beton optreedt en bepaalt wanneer scheuren ontstaan in jong beton. Ruwbouw Breuksteen Breuksteen is een verzamelnaam voor kleine gebroken rotsblokken of gebroken natuursteen die in verschillende korrelgroepen voorkomt. Ruwbouw Breuksteenwerk Breuksteenwerk is een muur of andere bouwconstructie opgebouwd uit onregelmatige blokken of brokken steen, vrijwel altijd van natuursteen. Ruwbouw Brikkenbeton Brikkenbeton is een ongewapende betonsoort samengesteld uit tras en kalk met gebroken baksteenpuin als toeslagmateriaal. Ruwbouw Brutalisme Brutalisme is een architectuurstroming (circa 1950–1975) waarbij betonnen constructies bewust onbewerkt blijven zichtbaar in het eindresultaat. Ruwbouw BSA-granulaat BSA-granulaat is gebroken puin van schoon steenachtig bouw- en sloopafval, gewonnen door breken en zeven en eventueel wassen. Ruwbouw Buigstaat Een buigstaat geeft alle wapening van een betonconstructie weer met aantallen, diameters en buig- en knipdetails. Ruwbouw Buigsterkte De buigsterkte is de mate waarin een materiaal weerstand biedt tegen een op buiging gerichte belasting, doorgaans tot breuk. Ruwbouw Buisje van Karsten Het buisje van Karsten is een open glazen instrument om het wateropnemend vermogen van metselwerk, beton en pleisterwerk te bepalen. Ruwbouw Buissegmentpaal Een buissegmentpaal is een heipaal opgebouwd uit stalen buissegmenten, meestal vooraf met beton gevuld en verbonden met pijplassen. Ruwbouw

C

Caissonmethode De caissonmethode gebruikt grote, vaak kistachtige constructies die afgezonken worden om funderingen, tunnelelementen of dijkdelen te vormen. Ruwbouw Casement Een casement is een in een omlijsting gevat veld of een verdiept paneel, toegepast in gevels, monumenten en als vensteromlijsting. Ruwbouw Casing Een casing is een holle stalen buis met een losse vloerplaat die in de grond gedraaid of geheid wordt en als verloren bekisting of tijdelijk hulphuls dient. Ruwbouw Cassettevloer Een cassettevloer is een systeemvloer met aan de onderzijde omgekeerde doosvormige cassetten of een demontabele vloer met inpasbare cassettes. Ruwbouw CD20 prefab montage bouwsysteem Het CD20-Bouwsysteem is een industrieel montagesysteem dat prefab elementen combineert tot een constructief volwaardig gebouw. Ruwbouw Cement Cement is een hydraulisch bindmiddel dat, gemengd met water en toeslagmaterialen, uithardt tot een steenachtige massa. Ruwbouw Cementeren Cementeren heeft meerdere betekenissen: behandeling van metselwerk met een dunne cementlaag, cementeren van boorcasing en een thermochemische carboneringsbehandeling. Ruwbouw Cementraam Een cementraam is een verhoogde laag metselwerk in de fundering die optrekkend vocht en opspattend regenwater tegengaat. Ruwbouw Centerpen Stalen staaf met grove schroefdraad die twee bekistingsdelen tijdens een stort op afstand houdt. Ruwbouw Centerpenconus en centerpengat Een centerpenconus is de conus die een centerpengat: het gat in gestorte betonwanden na verwijdering van de bekisting: opvult. Ruwbouw Chipperen Chipperen is een dunne, decoratieve cementering van gevels met een speciale chipper-mortel die delen van het metselwerk laat doorschemeren. Ruwbouw Chipsvloer Een afwerkvloer waarin gekleurde snippers in het oppervlak zijn gestrooid, meestal uitgevoerd in beton of kunststof. Ruwbouw Chlorideklasse Chlorideklasse geeft het maximaal toelaatbare chloridegehalte in beton aan om wapening tegen corrosie te beschermen. Ruwbouw Claustra Claustra is een meervoudige term voor zuilengangen, opengewerkte scheidingswanden en geometrische marmer‑ of gipsplaten. Ruwbouw Claustra verband (Braziliaans verband) Een claustra verband is een open metselverband waarbij stenen met de uiteinden rusten en zo systematisch openingen in de wand vormen. Ruwbouw CLT CLT is een massief paneelmateriaal uit kruislings verlijmde houtlagen, gebruikt als constructief wand-, vloer- en dakelement in houtbouw. Ruwbouw Colloïdaal beton Colloïdaal beton is beton van een colloïdale betonspecie met een lijmachtige hulpstof om ontmengen en uitspoeling tijdens het storten te voorkomen. Ruwbouw Colonnet Een colonnet is een kleine kolom, vaak met een dragende functie in romaanse kerkbouw. Ruwbouw Combinatievloer Systeemvloer van prefab betonnen liggers met vulblokken ertussen en een gestorte druklaag. Ruwbouw Composiet Composiet is een samengesteld materiaal dat uit twee of meer verschillende componenten bestaat, vaak harsen met vezels of vullers, voor verbeterde eigenschappen. Ruwbouw Consistentiegebied Consistentiegebied beschrijft de verwerkbaarheid en vervormbaarheid van betonspecie, uitgedrukt via consistentieklassen. Ruwbouw Constructie De constructie is het dragende deel van een bouwwerk of, figuurlijk, een weergave van een opbouw of structuur. Ruwbouw Constructiebeton Beton dat wordt toegepast in dragende onderdelen van een bouwwerk. Ruwbouw Constructief Constructief duidt op onderdelen van een bouwwerk die mede bepalend zijn voor stevigheid, stijfheid en stabiliteit van de draagconstructie. Ruwbouw Constructivisme Het constructivisme is een kunststroming en bouwstijl (1915–1930) die de constructie zichtbaar houdt en moderne technieken benadrukt. Ruwbouw Contramal Een contramal is een verhoogde figuur of constructie die als model of tegenstuk dient bij het maken van mallen of ter bescherming van bouwdelen. Ruwbouw Corrosieklasse Corrosieklasse geeft de mate van atmosferische corrosiebelasting aan waaraan metalen zoals ijzer en zink worden blootgesteld. Ruwbouw Curing compound Een curing compound is een product dat op versgestort beton wordt aangebracht om het snelle uitdrogen van de toplaag te beperken. Ruwbouw Curtainwall Een curtainwall is een niet-dragend gevelomhulsel dat buiten het skelet van een gebouw is bevestigd. Ruwbouw Cuspis Een cuspis is een lob als ornament aan een constructie. Ruwbouw Cusveller vloer Een cusveller vloer is een ribbenvloer opgebouwd uit prefab hollith‑bimsbetonblokken, aangevuld met wapening en gestort beton. Ruwbouw

D

Dakbedekking De dakbedekking is de buitenste huid van het dak die de constructie beschermt tegen weersinvloeden en soms het gebouw tochtvrij maakt. Ruwbouw Dakconstructie, kapconstructie Een dakconstructie (of kapconstructie) is de dragende constructie onder de dakhuid van een hellend of plat dak. Ruwbouw Dakconstructies met termen Overzicht van kapconstructies en veelgebruikte bouwkundige termen bij hellende daken en oudere woningen. Ruwbouw Dakpan Een dakpan is een vorm van dakbedekking, gemaakt van gebakken klei, gevormd beton of soms kunststof. Ruwbouw Dalle de verre Dalle de verre is een glastechniek waarbij dikke glasbrokken in een frame worden gefixeerd met cement, beton of giethars. Ruwbouw Dampdoorlatende folie Een dampdoorlatende folie voert binnenin gegenereerde waterdamp naar buiten en houdt tegelijk regenwater buiten de constructie. Ruwbouw Damwanden Damwanden zijn waterkerende of grondkerende constructies die worden toegepast in diverse civieltechnische en infrastructurele werken. Ruwbouw Deconstructivisme Deconstructivisme is een architectuurstroming die chaotische, gefragmenteerde vormen en gebouwen nastreeft waarbij constructie niet langer logisch hoeft te lijken. Ruwbouw Deksloof Een deksloof is een horizontale balk die de bovenkant van een damwand of beschoeiing afdekt en de vormvastheid verbetert. Ruwbouw Dekvloer Een dekvloer is een op de constructieve draagvloer aangebrachte egalisatie- of tussenvloer die toplagen en installaties draagt. Ruwbouw Diagrid Een diagrid is een diagonaal raster (samentrekking van "diagonal grid") dat in gebouwen dragende of vormgevende functies vervult. Ruwbouw Diamantkop Een diamantkop is een steen, doorgaans van natuursteen, pleisterwerk of beton, in piramidevorm of langwerpig die als sluitsteen bij vensterbogen fungeert. Ruwbouw Diepwand Een diepwand is een in de grond gevormde gewapende betonnen wand die uit segmenten (panelen) bestaat. Ruwbouw Dilatatie Dilatatie vangt het werken van gevels op door open voegen of door met indrukbaar materiaal gevulde voegen tussen bouwdelen. Ruwbouw Dodebed Een dodebed is een in de grond aangebracht betonblok of vergelijkbare constructie die als anker voor een damwand of keerwand dient. Ruwbouw Dodemansbed Een dodemansbed is een constructie die de reactiekrachten opvangt bij het boren of persen van leidingen door de grond. Ruwbouw Doelbeelden Doelbeelden zijn referentiebeelden die ingenieursbureau voor productvormgeving ipv Delft verzamelt voor bouwkundig en architectonisch gebruik. Ruwbouw Dompen Dompen is het doorhangen van een uitstekend constructieonderdeel door hefboomwerking, zoals bij een balkon. Ruwbouw Dook Een dook is een taps toelopende pen van roestwerend materiaal om steenachtige delen onderling of met de ondergrond te verbinden. Ruwbouw Doorstrijken Doorstrijken is een methode waarbij voegen gelijktijdig met het metselwerk in dezelfde specie en arbeidsgang worden aangebracht. Ruwbouw Dopp-folie Dopp-folie beschermt funderingen tegen vocht- en grondwerking en combineert thermische isolatie met beluchting. Ruwbouw Dordtse fundering Een Dordtse fundering is een gemetselde fundering op staal zonder liggend roosterwerk, soms met op afstand aanwezige houten palen. Ruwbouw Dordtse gevel Een Dordtse gevel is een geveltype met dubbele metselbogen boven de eerste verdieping en een daardoor naar voren overkragende bovenverdieping. Ruwbouw DPA-paal De DPA-paal is een in de grond gevormde, grondverdringende schroefpaal van gewapend beton die trillingsarm wordt ingebracht. Ruwbouw DPC-folie Een DPC-folie is een waterkerende PE-folie die wordt toegepast tegen opstijgend of doortrekkend vocht in muurconstructies. Ruwbouw Draadroosterbekisting Draadroosterbekisting is een verloren bekisting van driedimensionale stalen roosters met polystyreen binnenwanden waarin beton wordt gestort. Ruwbouw Draagbalk Horizontaal constructie-element dat een ruimte overspant en lasten doorgeeft aan steunpunten. Ruwbouw Draagkracht Draagkracht is de mate waarin de ondergrond een constructie stevig en stabiel kan laten staan. Ruwbouw Draagmuur Een draagmuur is een constructieve muur die het gewicht van bovenliggende elementen opvangt en de stabiliteit van een gebouw beschermt. Ruwbouw Draagsteen Een draagsteen is een steen met een dragende functie, zowel ingemetseld in een muur als een megaliet die een deksteen van een hunebed draagt. Ruwbouw Draagvermogen Het draagvermogen is de grootste statische belasting die een fundering, constructie of constructieonderdeel mag of kan dragen zonder blijvende vervorming. Ruwbouw Draagvermogen van een heipaal Het draagvermogen van een heipaal is de weerstand die de omgevende grond levert om de paalbelasting te dragen. Ruwbouw Dragend Dragend beschrijft een bouwonderdeel dat constructief meewerkt aan het dragen van dak- of verdiepingslasten. Ruwbouw Drieklezoor Een drieklezoor is een baksteen van driekwart van een hele steen, meestal toegepast als eindsteen op een hoek. Ruwbouw Droge knoop Een droge knoop is een in het werk gemaakte verbinding tussen twee betononderdelen die vrij oplegt of met bouten verbonden is. Ruwbouw Druklaag Een druklaag is een in het werk gestorte, gewapende betonnen afwerklaag op een betonnen constructievloer. Ruwbouw Drukpaal Een drukpaal is een prefab betonnen heipaal die trillingsarm en geluidsarm in de grond wordt gedrukt in plaats van geheid of geschroefd. Ruwbouw Duiker Een duiker is een koker- of buisvormige constructie die twee wateren met elkaar verbindt en onder wegen of dijken doorloopt. Ruwbouw Duivelsklauw Een duivelsklauw is een grote nijptang die gebruikt wordt om grote stenen, vaak natuursteen, op te tillen. Ruwbouw Dunmortel Dunmortel is een metselspecie die speciaal bedoeld is voor het aanbrengen van dunne voegen. Ruwbouw Dwarskrachtdeuvel Een dwarskrachtdeuvel is een deuvel die dwarskrachten tussen betonelementen overbrengt en bewegingen bij dilatatievoegen volgt. Ruwbouw

E

Ecologisch bouwen Ecologisch bouwen is een manier van bouwen waarbij tijdens winning, constructie, gebruik en sloop de ecologische effecten en materiaalkringloop centraal staan. Ruwbouw Egalisatiemiddel Een egalisatiemiddel is een cementachtige mortel of tweecomponentenhars met vulmateriaal voor het egaliseren van vloeren en wanden. Ruwbouw Energiepaal Een energiepaal is een geprefabriceerde betonnen heipaal met een kunststof element waardoor een circulatievloeistof wordt gepompt. Ruwbouw Ettringiet Ettringiet is een calciumsulfoaluminaat dat door sulfatatie in cement ontstaat en door expansie beton kan beschadigen. Ruwbouw Eurocode Eurocodes zijn Europese normen voor het ontwerp en dimensionering van gebouwen en civieltechnische constructies. Ruwbouw Ezelsrug Een ezelsrug is een schuin aflopende afwaterende muurafdekking die hemelwater van metselwerk doet weglopen. Ruwbouw

F

Fimonsteen Fimonsteen is een bruinrode, poreuze baksteen gemaakt door Groningse klei te mengen met zaagsel dat tijdens het bakproces verbrandt. Ruwbouw Finoven Een finoven is een houtkachel die door ommanteling in leem- of baksteen en een tweekanaalsgeleiding langdurig warmte opslaat en afgeeft. Ruwbouw Flimu Een flimu-anker koppelt onderdelen van de wapening in een betonconstructie en vormt een permanente verbinding tussen aansluitend wapeningsstaal. Ruwbouw Florentijnse boog Een Florentijnse boog is een samengestelde boog met een ronde onderboog en een hogere of spitse bovenboog. Ruwbouw Folieconstructie, foliepolder, polderconstructie Een folieconstructie is een kuip- of sleufvormige polderconstructie met kunststoffolie die grondwater keert zodat het binnenpeil verlaagd kan worden. Ruwbouw Formeel Een formeel is een tijdelijke hulpconstructie die stenen of blokken ondersteunt bij het metselen van bogen. Ruwbouw Fractie Fractie is de benaming voor een groep korrelgroottes of voor het aandeel toeslagmateriaal in een mengsel, bijvoorbeeld beton. Ruwbouw Frijnen Frijnen is een bewerking van natuursteen die vooral als sierbewerking wordt toegepast en lijnen of patronen in een glad oppervlak brengt. Ruwbouw Frog-steen Een frog-steen is een baksteen met een uitholling in het platte vlak die een betere hechting en materiaalbesparing mogelijk maakt. Ruwbouw Functionalisme Functionalisme is een architectuur- en ontwerptraditie die de functie van een gebouw of object als uitgangspunt neemt. Ruwbouw Fundering De fundering is de draagconstructie waarop een gebouw wordt geplaatst, meestal onder het maaiveld gelegen. Ruwbouw Fundering, een stukje geschiedenis Historische ontwikkeling van funderingsmethoden in het westelijke, moerassige deel van Nederland, van houten palen naar betonnen palen. Ruwbouw Funderingsbalk Een funderingsbalk is een doorgaande balk waarop een gebouw rust en die belastingen naar de palen of funderingsplaat afvoert. Ruwbouw Funderingscategorie De funderingscategorie is een indeling in de kwaliteit van een fundering en bepaalt herstelbehoefte en risico's. Ruwbouw Funderingsherstel Herstellen of (gedeeltelijk) vervangen van aangetaste funderingsonderdelen om draagkracht en stabiliteit van een constructie te herstellen. Ruwbouw Funderingskwaliteit Zie funderingscategorie. Ruwbouw Funderingslabel Een funderingslabel is een informele aanduiding in het woning-taxatierapport die de mate van funderingsrisico van een woning weergeeft. Ruwbouw Funderingsonderzoek Een funderingsonderzoek onderzoekt de kwaliteit en toestand van de fundering van een bestaand of nieuw gebouw. Ruwbouw Funderingsonderzoeken Een funderingsonderzoek bepaalt de kwaliteit en het draagvermogen van een bestaande fundering door archief-, visuele en technische inspecties. Ruwbouw Funderingsproblemen houten palen Verzwakking en schade aan houten funderingspalen door droogstand, schimmel- of bacteriële aantasting en overbelasting. Ruwbouw

G

Gebonden water, ongebonden water Water in beton komt voor als chemisch gebonden, fysisch gebonden of als ongebonden (vrij) water. Ruwbouw Gebreken van woningen Overzicht van veelvoorkomende constructieve, installatietechnische en functionele gebreken in woningen, gerangschikt per bouwperiode. Ruwbouw Geknipte voeg Voeg waarbij de mortel iets buiten de baksteen uitsteekt en een scherpe, opliggende voeg vormt. Ruwbouw Geluidsisolatie Mate waarin geluid door constructies of materialen wordt tegengehouden om hinder te beperken. Ruwbouw Gemengde fundering Een fundering die verschillende funderingsmethoden combineert binnen één gebouw of bouwdeel. Ruwbouw Geogrid Een geogrid is een roosterweefsel dat als funderingsrooster wordt toegepast voor stabilisatie en wapening van grond bij wegen en spoorwegen. Ruwbouw Geomonitoring Geomonitoring volgt het werkelijke gedrag van bodem en constructies met observaties en veldinstrumentatie om afwijkingen van het model te detecteren. Ruwbouw Geopolymeer Een geopolymeer is een alkalisch geactiveerd bindmiddel uit silicium- en aluminiummineralen, toegepast als alternatief voor cement in beton. Ruwbouw Geotechniek Geotechniek (ook grondmechanica) bepaalt door veld- en laboratoriumonderzoek eigenschappen van de grond, vaak ten behoeve van funderingen. Ruwbouw Geperforeerde baksteen Geperforeerde baksteen is baksteen met een bepaald percentage doorlopende, verticale holten in het volume van de steen. Ruwbouw Geschifte steen Een baksteen die in de lengterichting horizontaal doorgezaagd is. Ruwbouw Geschoord en ongeschoord Classificatie van constructies op basis van hoe zij weerstand bieden tegen horizontale belastingen zoals wind of aardbevingen. Ruwbouw Getordeerd Getordeerd betekent dat een voorwerp of constructie meerdere malen om zijn lengteas is gedraaid, vaak als decoratief element. Ruwbouw Gevelbekleding De gevelbekleding is de buitenste laag van de gevel, uitgevoerd in uiteenlopende materialen voor bescherming en uitstraling. Ruwbouw Gevelisolatie in de spouw Na-isolatie door het vullen van de spouw tussen binnenblad en buitenblad met isolatiemateriaal. Ruwbouw Gevelplint Een gevelplint is de beschermende afwerking aan de voet van een gebouw die opspattend vuil, (regen)water en mos tegengaat. Ruwbouw Gevelsteen Een gevelsteen is een steen, plaat of baksteen in de gevel met een kenmerkend opschrift, afbeelding of naam. Ruwbouw Gevolgklasse Gevolgklasse is de indeling van constructies volgens de ernst van de gevolgen bij bezwijken, zoals in NEN‑EN 1990 beschreven. Ruwbouw Gewalste ligger Een gewalste ligger is een fabrieksmatig vervaardigde vollewandligger, geschikt als ligger voor beperkte overspanningen. Ruwbouw Gewapend beton Gewapend beton bevat stalen wapeningsstaven die trekspanningen overdragen zodat betonelementen ook onder buiging kunnen functioneren. Ruwbouw Gewapend metselwerk Gewapend metselwerk is metselwerk waarin in de lintvoegen wapening is opgenomen om scheuren en extra belastingen te beperken. Ruwbouw Gewelf Een gewelf is een gebogen constructie die een ruimte overspant, oorspronkelijk en veelal uitgevoerd in metselwerk. Ruwbouw Gewelfsleutel Een gewelfsleutel is de sluitsteen die in de top van een gewelf de gewelfribben met elkaar verbindt en het metselwerk stevigheid geeft. Ruwbouw Gietbouw Gietbouw is een bouwmethode waarbij betonmortel op de bouwplaats in bekisting wordt gestort om vloeren en dragende muren te vormen. Ruwbouw Gietmortel Gietmortel is een krimparme of krimpvrije, dun-vloeibare mortel die in vrijwel iedere vorm en afmeting kan worden gegoten. Ruwbouw Glazen bouwsteen Een glazen bouwsteen is een niet-dragende steen van dubbelglas met een zeer dikke spouw, meestal vierkant van vorm. Ruwbouw Glijbekisting Een glijbekisting is een bekisting die tijdens het storten geleidelijk verschuift om continu betonvormen te maken. Ruwbouw Graniet Graniet is een natuursteen en stollingsgesteente (dieptegesteente) met een grofkristallijne, gespikkelde en gelijkmatige structuur. Ruwbouw Granietpleister, marmerpleister Een kunstharsgebonden sierpleister met een hoog aandeel zichtbare natuursteenkorrels voor decoratieve en slijtvast afgewerkte oppervlakken. Ruwbouw Granulaat Granulaat is materiaal in korrelvorm dat ontstaat door granuleren en omvat onder andere beton-, metselwerk- en kunststofgranulaat. Ruwbouw Grauwacke Grauwacke is een natuursteengranulaat dat als halfverharding wordt gebruikt voor paden, opritten en erfverhardingen. Ruwbouw Grenstoestand De grenstoestand geeft in constructieberekeningen aan tot welke limiet de weerstand of bruikbaarheid van een constructie is gegarandeerd. Ruwbouw Grijpsteen Een grijpsteen is een uitkragende steen die als greep of anti-verdrinkingsrichel bij kades en muren dient. Ruwbouw Grindbeton Grindbeton is beton met zichtbaar grind aan de buitenzijde, gebruikt onder andere voor prefab trasramen en grindbetontegels. Ruwbouw Grindnest Een grindnest is een holte in beton waarbij het grove aggregaat zichtbaar wordt doordat fijne bestanddelen ontbreken. Ruwbouw Grit Grit is een straalmiddel van hoekige deeltjes voor het reinigen en licht opruwen van oppervlakken. Ruwbouw Groene steen Een groene steen (groenling) is een leerharde, gevormde en gedroogde maar nog niet gebakken baksteen. Ruwbouw Grondverbetering Grondverbetering is het verbeteren van de gesteldheid van de grond om draagkracht, stabiliteit of geschiktheid voor planten te vergroten. Ruwbouw Groutinjectie Het inbrengen van grout om de sterkte-, doorlatendheid- en stijfheideigenschappen van de ondergrond te verbeteren. Ruwbouw Groutpaal Een groutpaal is een trillingsvrij in de grond gevormde stalen buispaal waarin tijdens of na inbreng cementgrout wordt geïnjecteerd. Ruwbouw

H

H-profiel Een H-profiel is een stalen balk met een H-vormige dwarsdoorsnede, ook wel breedflensprofiel genoemd. Ruwbouw Haakanker Een haakanker is een stalen anker met een dwarsstuk dat het uitwijken van constructies voorkomt. Ruwbouw Hakkelbout Een hakkelbout is een stevige, vierkante, gesmede nagel met weerhaken voor blijvende hout- of metselaansluitingen. Ruwbouw Halfsteensmuur Een halfsteensmuur is een metselwerkmuur met de dikte van de kop van een steen, circa 110 mm. Ruwbouw Hallergetal Het hallergetal is de maat voor de initiële wateropzuiging van een volledig droge steen, uitgedrukt in gram per dm2 per minuut. Ruwbouw Hamerstuk Een hamerstuk is een constructie van hout of ijzer die krachten van één bovenliggend punt verdeelt naar een groter onderliggend vlak. Ruwbouw Handsondering Een handsondering is een handbediend sondeerapparaat om de indringingsweerstand en daarmee het draagvermogen van een bodem te bepalen. Ruwbouw Handvormsteen Een handvormsteen is een baksteen die met de hand wordt gevormd door klei in een vormbak of -raam te drukken, met een karakteristiek oppervlak. Ruwbouw Hanenkam Een hanenkam is een taps toelopende rollaag boven een muuropening met een verhoogd midden of een boogvormige streklaag. Ruwbouw Hardsteen Hardsteen is een harde blauwgrijze natuursteen (harde kalksteen) gebruikt voor vloeren, dorpels, buitentreden en gevelbekleding. Ruwbouw Hechting Hechting is het kleven van cementmortel (metselspecie) aan bijvoorbeeld een baksteen of ander metselmateriaal. Ruwbouw Heimuts De heimuts is een constructie tussen heiblok en heipaal die over de paalkop valt en deze omvat. Ruwbouw Heipaal Een heipaal is een funderingspaal die door heien in de grond wordt gebracht om de draagkracht van de ondergrond te vergroten. Ruwbouw High-tech High-tech is een architectuurstroming (vanaf 1970, vooral tot ca. 1990) die technologische en geprefabriceerde bouwdelen zichtbaar etaleert. Ruwbouw Hoeksteen Een hoeksteen is een steenachtig blok op de hoek van een gebouw dat als sluitsteen of als decoratief element dient. Ruwbouw Hoerenjong Een hoerenjong is een oplanger: een betonnen opzetstuk bij een houten paalfundering om heipalen tot onder het maaiveld te heien. Ruwbouw Hogesterktebeton Hogesterktebeton is beton met een speciale samenstelling waardoor de druksterkte ver boven die van traditioneel beton ligt. Ruwbouw Hol en dol Hol en dol is de benaming voor een messing-en-groef-aansluiting waarbij het bolle uitsteeksel in het holle van het volgende stuk past. Ruwbouw Holle baksteen Een holle baksteen is een baksteen waarvan de perforaties of holten meer dan 20% van het totale volume uitmaken. Ruwbouw Holle bouwsteenvloer Een holle bouwsteenvloer is een vloerconstructie met holle bouwstenen die een meer of minder geïsoleerde 'betonnen' vloer vormt. Ruwbouw Holle wand Een holle wand is een verloren bekisting van twee betonschillen met stalen tralieliggers die ter plaatse volgestort wordt om een monoliet te vormen. Ruwbouw Hollewandplug Een hollewandplug is een plug voor gebruik bij blijvend holle wanden zoals holle baksteen of wanden van gipsplaat. Ruwbouw Hoofdwapening De hoofdwapening is de wapening in een betonconstructie die de trekkrachten opneemt en waarop overige wapeningen bevestigd worden. Ruwbouw Hoogovenslak Hoogovenslak is een bijproduct van de ijzerproductie in de hoogoven dat na granuleren als zandachtige korrels wordt toegepast in cement en beton. Ruwbouw Hout gaten in balken Vuistregels voor de maximale omvang en plaatsing van horizontale gaten en inkepingen in houten draagbalken om constructieve verzwakking te beperken. Ruwbouw Houtbouw Houtbouw is een bouwmethode waarbij, behalve de fundering, de dragende constructie uit hout bestaat. Ruwbouw Houtskeletbouw Houtskeletbouw is een bouwmethode met een dragend skelet van houten balken of balkjes, meestal uitgevoerd in vurenhout. Ruwbouw Houwsteen Een houwsteen is een natuursteen die aan alle zijden bewerkt is. Ruwbouw HSB HSB is een houtbouwmethode met een dragend skelet van houten balken of samengestelde houten elementen. Ruwbouw Hulpstof Een hulpstof is een stof die in kleine hoeveelheid aan een andere stof wordt toegevoegd om diens gedrag gewenst te beïnvloeden. Ruwbouw Hünnebeckdrager De hünnebeckdrager is een verstelbare stalen ligger of staander ter ondersteuning van betonbekistingen. Ruwbouw Hydratatie Hydratatie is het chemische opnemen van water in een materiaal, in de bouw meestal de reactie van water met cement. Ruwbouw Hydraulisch Hydraulisch beschrijft stoffen die met water reageren tot een hardend materiaal en systemen die krachten overbrengen met een vloeistof. Ruwbouw

I

I-ligger hout Een houten I-ligger is een samengestelde houten draagbalk met een dun lijf en dikke boven- en onderflenzen. Ruwbouw Ijkgrafiek De ijkgrafiek toont het verband tussen gewogen rijpheid en druksterkte van een verhardende betonspecie. Ruwbouw Ijzerzandsteen Ijzerzandsteen is een fijnkorrelige, roodbruine natuursteen met een hoog ijzergehalte, gewonnen in Oost‑Vlaanderen. Ruwbouw Impregneren Impregneren is het doordrenken van een poreuze vaste stof om deze waterafstotend, duurzamer of minder brandbaar te maken. Ruwbouw In situ In situ betekent ter plekke of op de plaats zelf; in de bouw duidt het vaak op beton dat op de bouwplaats in een bekisting gestort wordt. Ruwbouw In-het-vlak In-het-vlak duidt op belastingen of krachten die in het vlak van een wand of constructie werken. Ruwbouw Inbinten Inbinten is het gebruik van een bestaande muur of fundering van een belend pand bij de bouw van een naastgelegen pand of bouwdeel. Ruwbouw Inboeten Inboeten is het inmetselen van hele bakstenen ter plaatselijke vervanging of herstel van beschadigd metselwerk. Ruwbouw Inkassing Een inkassing is een holte of sparing in een muur of constructie bedoeld om onderdelen of aansluitende muren op te nemen. Ruwbouw Inklemming Inklemming is een opleggingsvorm waarbij een constructiepunt zowel translatie als rotatie volledig verhindert. Ruwbouw Instorthuls Een instorthuls is een huls voor het bevestigen van bouwonderdelen in nieuw beton, bijvoorbeeld hsb-wanden op breedplaatvloeren. Ruwbouw Inwassen Inwassen is het met veel water inwrijven van zand, grond of mortel in ander materiaal of in voegen. Ruwbouw Isolatie Afzondering van warmte, koude, geluid of trillingen in een bouwconstructie. Ruwbouw

J

Jufferkap Een jufferkap is een eenvoudig kapspant dat opgebouwd is met juffers of, voor zwaardere constructies, met rondhout. Ruwbouw

K

Kabelnetgevel Een kabelnetgevel is meestal een glazen vliesgevel waarbij een voorgespannen net van kabels de constructieve functie van de gevel overneemt. Ruwbouw Kalei Kalei is een dunne kalkpleister die met een blokkwast of gespoten en uitgeveegde laag op metselwerk wordt aangebracht. Ruwbouw Kalk Kalk is de verzamelnaam voor calciumzouten die in de bouw als bindmiddel en grondverbeteraar worden gebruikt. Ruwbouw Kalkmortel Kalkmortel is een metsel- of voegmortel op basis van kalk (steenkalk of schelpkalk) en metselzand, zonder cementtoevoegingen. Ruwbouw Kalksponning Een kalksponning is een sponning in een kozijnstijl die bij metselwerk met mortel wordt gevuld om tocht en schuiven te voorkomen. Ruwbouw Kalksteen Kalksteen is een sedimentaire natuursteen bestaande hoofdzakelijk uit calciumcarbonaat, met kleurvariaties door mineralen en ijzerverbindingen. Ruwbouw Kalkzandsteen Kalkzandsteen is een uit kalk en zand samengestelde kunststeen, ook bekend als silka, en soms een zandige kalksteen in de natuur. Ruwbouw Kammen Kammen is het trekken van regelmatige, smalle groeven in natte mortel, specie of lijm voor afwerking of verlijming. Ruwbouw Kantelnok Een kantelnok is een lasverbinding op een console aan een brandwand die een ligger bij brand vrij laat kantelen. Ruwbouw Kantplank Een kantplank sluit de kopse kant van een constructie af en kan als geïsoleerde randafwerking rond kozijnen dienen. Ruwbouw Kapspant Een kapspant is een dragende constructie die de dakbedekking en het dakbeschot ondersteunt. Ruwbouw Kartelwerk Kartelwerk is een metselverband waarbij bakstenen om en om uit de gevel naar binnen of naar buiten steken voor decoratieve effecten. Ruwbouw Kathodische bescherming Kathodische bescherming is een methode om elektrolytische corrosie van wapening en ander staal te voorkomen of te beperken. Ruwbouw Kazemat Een kazemat is een overwelfde, versterkte ruimte met schietgaten om vijandelijk vuur te beantwoorden. Ruwbouw Keepstuk Een keepstuk is een betonnen of hardstenen drager met een brede inkeping om een staand object in te nemen. Ruwbouw Keilbout Een keilbout is een metalen anker met uitzetdelen om zware voorwerpen stevig in beton of metselwerk te verankeren. Ruwbouw Keimen Keimen is het afwerken van steenachtige ondergronden met een minerale (silicaat)verf die sterk hecht en dampopen is. Ruwbouw Kelderlicht Een kelderlicht is een beloopbare constructie van glazen bouwstenen in een kader die daglicht naar een kelder of souterrain brengt. Ruwbouw Kelkvoeg Een kelkvoeg is een voeg die enigszins op een kelk lijkt. Ruwbouw Kesp De kesp is een houten of betonnen verbindingsbalkje tussen de koppen van heipalen en het opgaande werk. Ruwbouw Kettingverband Kettingverband is een metselverband waarbij koppen en strekken afwisselend boven elkaar liggen en de koppen een ketting vormen. Ruwbouw Kimbekisting Kimbekisting is de bekisting voor de kim, bedoeld als horizontaal startpunt bij gietbouw om de wandbekisting nauwkeurig te positioneren. Ruwbouw Kimblik Kimblik is een stalen voegenband of zwelstrip die stortnaden, kimnaden en krimpvoegen afdicht en vocht buitenhoudt. Ruwbouw Kimlaag De kimlaag is de eerste laag stenen of blokken van een muur, geplaatst op de fundering ter hoogte van de aansluiting tussen wand en vloer. Ruwbouw Kimnaad De kimnaad is de voeg tussen vloer en opgaande muur en vormt vaak de primaire plaats van vocht- of waterindringing. Ruwbouw Kip Kip is het zijdelings uitbuigen en draaien van een belaste ligger of staaf loodrecht op het buigingsvlak. Ruwbouw Kistwerk Kistwerk is zwaar gemetseld muurwerk met een binnen- en buitenspouwblad waarvan de zeer dikke spouw is gevuld met zand, stenen of puin. Ruwbouw Klamp Een klamp is een hulpmiddel om onderdelen vast te klemmen, te verbinden of te ondersteunen. Ruwbouw Klang Een klang is een haakvormig bevestigingsprofiel voor metalen dak- en gootbekledingen waarmee plaatdelen aan de constructie worden vastgezet. Ruwbouw Kleef Kleef is de wrijving langs de mantel van een heipaal die bijdraagt aan het draagvermogen van de paal. Ruwbouw Kleefmortel Kleefmortel is een dunne, hechtende mortel die wordt toegepast waar een betere hechting aan de ondergrond gewenst is. Ruwbouw Kleikist Een kleikist is een relatief dikke, smalle kleilaag die wordt aangebracht om gronden of constructies waterdicht te maken. Ruwbouw Klezoor Een klezoor is een kwart van een hele baksteen die in de breedterichting in vieren is doorgehakt. Ruwbouw Klezorenverband Klezorenverband is een metselverband waarbij stenen per laag een kwartsteen (klezoor) verspringen ten opzichte van elkaar. Ruwbouw Klimaatfolie Een klimaatfolie is een zelfregulerende folie die de dampdoorlatendheid aanpast om de luchtvochtigheid van constructies te regelen. Ruwbouw Klimaatgevel Een klimaatgevel is een gevel met een grote spouw waarin luchtstromen worden gebruikt om het binnenklimaat te regelen. Ruwbouw Klimbekisting Een klimbekisting is een bekisting die continu omhoog wordt verplaatst om verticale bouwdelen in een continu productieproces te storten. Ruwbouw Klimijzers Klimijzers zijn ingestorte stalen staven in beton of metselwerk die fungeren als vaste ladderconstructie. Ruwbouw Klokkenstoel Een klokkenstoel is een constructie die klokken ondersteunt en laat klinken. Ruwbouw Kloostermop Een kloostermop is een grote baksteen van wisselende afmetingen die traditioneel in kloosterovens werd gebakken. Ruwbouw Kloostersteen Kloostersteen is een synoniem voor het begrip kloostermop. Ruwbouw Knik Knik is het buigen van een kolom door een duwende kracht, waarbij de staaf lateraal instabiel wordt en een boog- of golfvorm aanneemt. Ruwbouw Knipvoeg Een knipvoeg is een geknipte metselvoeg die een scherpe, opliggende mortelrand oplevert. Ruwbouw Kokerligger Een kokerligger is een holle ligger met een gesloten, buisvormige doorsnede die veel in bruggen en draagconstructies voorkomt. Ruwbouw Kokerpaal Een kokerpaal is een heipaal van aan elkaar gelaste stalen kokers, trillingsarm ingebracht en daarna met wapening en beton gevuld. Ruwbouw Kolom Een kolom is een zuil, pilaar of pijler die meestal als steunpunt in een bouwwerk wordt toegepast. Ruwbouw Kolombekisting Kolombekisting is de bekisting die rondom een kolom (pijler, pilaar) wordt geplaatst om beton in de gewenste vorm te gieten. Ruwbouw Koof Een koof is een lange, meestal doosvormige constructie bij de aansluiting van muur en plafond die functies of installaties verbergt. Ruwbouw Koolstoflaminaat Koolstoflaminaat is een composiet van koolstofvezels dat uitwendig wordt toegepast om bestaande constructies te versterken. Ruwbouw Koolteer Koolteer is het bijproduct van de destructieve destillatie van steenkool en een nagenoeg zwarte halfvaste stof. Ruwbouw Kop De kop is de korte, smalle kant of zijde van een rechthoekige vorm, vaak gebruikt voor de smalste zijde van een baksteen. Ruwbouw Kopbalkgebint Een kopbalkgebint is een dragend houtgebint waarbij de kopbalk met een slisverbinding in de stijl is gezet en voorbij de stijl uitsteekt. Ruwbouw Koplaag Een koplaag is de laag bakstenen in metselwerk die uitsluitend uit koppen bestaat. Ruwbouw Koppenlat Een koppenlat is een lat met de aangegeven koppenmaat die een metselaar gebruikt tijdens het metselen. Ruwbouw Koppenmaat De koppenmaat is de breedte van één steen (kop) plus de breedte van één stootvoeg en dient als basis voor de maatvoering van metselwerk. Ruwbouw Koppensnellen Koppensnellen is het op maat afhakken van betonnen paalkoppen om het betonijzer vrij te maken voor hechting aan een nog te storten funderingsbalk. Ruwbouw Korrelbeton Korrelbeton is een lichtbeton met een grofkorrelige toeslag en doorgaans drainerende eigenschappen. Ruwbouw Korrelverdeling De korrelverdeling is de verdeling van verschillende korrelafmetingen in een toeslagmengsel zoals zand, grind of beton. Ruwbouw Koud dak Een koud dak heeft de isolatie aan de binnenzijde van de dragende constructie, met de dakbedekking direct op het draagvlak. Ruwbouw Koudbeitel Een forse beitel van chroomvanadiumstaal voor hak- en sloopwerk in steen, beton en metaal. Ruwbouw Koude voeg Een koude voeg is een stootvoeg waarbij bouwdelen zonder mortel of voegvoeging koud tegen elkaar worden gelegd. Ruwbouw Koudebrug Een koudebrug is een constructieverbinding waardoor kou van buiten naar binnen wordt geleid, met lokale temperatuurdalingen tot gevolg. Ruwbouw Kozijnanker Een kozijnanker verankert een kozijn in het metselwerk door het anker in de lintvoeg van het binnenspouwblad mee te metselen. Ruwbouw Krimpvoeg Een krimpvoeg is een gedeeltelijke insnijding in een constructiedeel die uitzetting en krimp in de constructie toelaat. Ruwbouw Kristal cement graniet Kristal cement graniet is een lijvige, cementgebonden lijmlaag waarop korrels van graniet, basalt of glas in de nog natte lijmlaag worden gespoten. Ruwbouw Kruip Kruip is de geleidelijke, blijvende vervorming van een materiaal onder gelijkblijvende belasting, met specifieke betekenissen in beton, geologie en bestrating. Ruwbouw Kruiskolom Een kruiskolom is een (stalen) kolom met een horizontale doorsnede die ruwweg de vorm van een kruis heeft. Ruwbouw Kruisverband Een kruisverband is een metselverband waarbij koppen- en strekkenlagen elkaar afwisselen; ook Hollands verband genoemd. Ruwbouw Kubel Een kubel is een trechtervormig vat om beton in de bekisting te storten, vaak gebruikt als alternatief voor een betonpomp. Ruwbouw Kubusdruksterkte De kubusdruksterkte is de druksterkte van beton gemeten aan kubusvormige proefstukken na 28 dagen verharding. Ruwbouw Kunststeen Kunststeen is een verzamelnaam voor steenachtige materialen die niet als natuursteen in de natuur voorkomen. Ruwbouw Kunstwerk Een kunstwerk is een door mensen gemaakt bouwkundig of civieltechnisch object dat niet bestemd is voor permanente bewoning of voedselproductie. Ruwbouw Kwarts Kwarts is een mineraal dat in zuivere toestand bestaat uit kristallen siliciumoxide (SiO2) en meestal kleurloos en doorschijnend is. Ruwbouw Kwartsiet Kwartsiet is een natuursteen die ontstaat door metamorfose van zandsteen en voorkomt in (donker)grijs, crème, geel en rood. Ruwbouw

L

Lagenlat Een lagenlat is een lat met daarop de lagenmaat, gebruikt door de metselaar tijdens het metselen. Ruwbouw Lagenmaat De lagenmaat is de verticale maat van één metsellaag: één steen plus één horizontale lintvoeg. Ruwbouw Larvikiet Larvikiet is een licht- tot donkergrijze natuursteen met blauw oplichtende veldspaten, vaak toegepast als gevelbekleding. Ruwbouw Latei Een horizontale draagbalk boven een muuropening die de belasting van het metselwerk erboven opvangt. Ruwbouw Latexcement Latexcement is een mengsel van portlandcement en latex (rubber) dat minder krimpt en beter bestand is tegen vocht. Ruwbouw Legvlak Vlak van een baksteen waarop de volgende laag bakstenen wordt geplaatst. Ruwbouw Leipan Een leipan is een gebakken rechthoekige dakpan in de vorm van een lei, verkrijgbaar ook in beton, hout, kunststof of vezelcement. Ruwbouw Leisteen Leisteen is een natuursteen gevormd door metamorfose van kleisteen en gekenmerkt door sterke gelaagdheid. Ruwbouw Lepe steen Een lepe steen is een baksteen waarvan een hoek is afgehaald voor fraaie hoekafwerking of veelhoekige wanden. Ruwbouw Lewis® zwaluwstaartplaten Lewis® zwaluwstaartplaten zijn stalen zwaluwstaartvormige bekistingsplaten die na het storten in het beton achterblijven als verloren bekisting. Ruwbouw Lichtbeton Lichtbeton is beton met lichte toeslagmaterialen en een poreuze structuur, gebruikt voor binnenwanden en prefab-elementen. Ruwbouw Ligger Een ligger is een ondersteunende balk of een samenstel van balken of staven dat als één geheel fungeert. Ruwbouw Lintel Engels woord voor latei. Ruwbouw Lintvoeg Een lintvoeg is de horizontale doorlopende specievoeg in metselwerk. Ruwbouw Loket Een loket is een bladloodconstructie voor de waterdichte aansluiting van een pannendak op een schoorsteen of opgaand metselwerk. Ruwbouw Lood meer gegevens Aanvullende richtlijnen en technische gegevens voor bouwlood, loodslabben, voeglood en loketten bij gevel- en dakdetails. Ruwbouw Loodvoeg Een loodvoeg is een verticale, doorlopende voeg in metselwerk, een oudere benaming voor een dilatatievoeg. Ruwbouw Lotharingse stijl De Lotharingse stijl is een bouwstijl van Zuid-Limburgse mijnwerkerswoningen (ca. 1900–1918) met grote gepleisterde vlakken in de metselgevels. Ruwbouw Luchtboog Een luchtboog is een buitenste boogvormige steunbeer die de zijwaartse druk van een gewelf opvangt. Ruwbouw Luchtdicht bouwen Luchtdicht bouwen is het voorkómen van ongewenste luchtstromen door de thermische schil. Ruwbouw Luchtkussendak Een luchtkussendak is een constructie van meerdere folielagen met een tussenliggende luchtlaag die isolatie en sterkte biedt. Ruwbouw

M

Mal Een mal is een twee- of driedimensionale vorm waarin iets zijn specifieke vorm verkrijgt en die geschikt is voor meervoudig gebruik. Ruwbouw Marmer Marmer is een metamorf gesteente dat ontstaat door de omvorming van kalksteen (CaCO3) en wordt toegepast als natuursteen voor afwerking en monumenten. Ruwbouw Megaliet Een megaliet is een constructie of losse object bestaande uit één of meer enorm grote stenen. Ruwbouw Merkteken Een merkteken is een aanduiding op bouwmateriaal die informatie over maker, herkomst, eigendom of volgorde aangeeft. Ruwbouw Metal stud Metal stud is een universeel, niet-dragend en lichtgewicht scheidingswandsysteem met een metalen geraamte waarop wandplaten worden bevestigd. Ruwbouw Metselblok Zie bouwblok. Ruwbouw Metselen Metselen is bouwen met stenen waarbij metselspecie het verband tussen de stenen verzorgt. Ruwbouw Metselprofiel Een metselprofiel is een houten of aluminium stijl die het metselwerk loodrecht en horizontaal uitlijnt. Ruwbouw Metselspecie Metselspecie is een plastische mortel van zand, cement en water die wordt gebruikt om stenen of blokken aaneen te metselen. Ruwbouw Metselsteen Metselstenen zijn stenen, blokken of elementen voor dragende of niet‑dragende binnen- en buitenmuren. Ruwbouw Metselteken Een metselteken is een metselpatroon van afwijkende bakstenen dat een decoratief of symbolisch teken in een gevel vormt. Ruwbouw Metseltekens (Ben Veldstra) Verzameling van metseltekens samengesteld door Ben Veldstra, beschikbaar via metseltekens.nl in grote pdf-bestanden. Ruwbouw Metselverband Metselverband is de rangschikking waarin stenen, doorgaans bakstenen, in het metselwerk worden gemetseld. Ruwbouw Metselwerk Constructie van stenen of blokken die met mortel of lijm tot muurwerk worden samengevoegd. Ruwbouw Metsen Metsen is een Vlaams woord voor "metselen". Ruwbouw Middenas Een as in het midden van een mechaniek of constructie, waar onderdelen omheen draaien. Ruwbouw Milieuklasse Milieuklasse benoemt de omgeving waaraan een betonconstructie of onderdeel daarvan tijdens het gebruik wordt blootgesteld. Ruwbouw Modernisme Modernisme is een verzamelnaam voor bouwstijlen vanaf 1920 die zakelijke vormgeving en functionele elementen centraal stellen. Ruwbouw Momentenlijn De momentenlijn toont het maximale inwendige moment in de krachtenverdeling van een constructie. Ruwbouw Mondsteen Een mondsteen is een baksteen die in de oven dicht bij de vuurhaard deels gesinterd en daardoor afwijkend van vorm werd. Ruwbouw Moniertang Een moniertang is een tang met lange handgrepen die geschikt is om betonstaal voor wapening te vlechten. Ruwbouw Monnikssteen Zie kloostermop. Ruwbouw Monoliet Een monoliet is een constructie of afwerking die als één geheel functioneert, zowel bij steen, beton als bij vloeren. Ruwbouw Montant Een montant is een verticale stijl van een (kerk)raam, vaak geprofileerd en uitgevoerd in natuursteen of baksteen. Ruwbouw Moodboard Een moodboard is een verzameling visuele en tekstuele elementen die een ontwerpstijl of creatieve richting in de beginfase uitbeeldt. Ruwbouw Moprooster Een moprooster is een klein ventilatierooster (baksteenformaat) dat spouw- of kruipruimte ventileert en het indringen van muizen verhindert. Ruwbouw Mortel Mortel is een aangemaakt mengsel van bindmiddel, toeslagstoffen en water, gebruikt bij metselwerk en pleisterwerk. Ruwbouw Mosbeton Mosbeton is poreuzer beton met een biogele laag die de aanhechting en groei van mos op het oppervlak bevordert. Ruwbouw Muizentrap Muizentrap is een begrip met twee betekenissen: een verspringing in een metselverband en een zeer dunne, vaak onondersteunde trap. Ruwbouw Muraalboog Een boogvormige aansluiting van een gewelf aan het opgaande metselwerk, meestal een gordelboog tegen een muur. Ruwbouw Murfor Murfor is een wapeningssysteem voor metselwerk dat in lintvoegen of bouwblokken wordt toegepast. Ruwbouw Muurdeksel Een muurdeksel is een afdekking van een muur die de bovenzijde beschermt tegen inregenen en mechanische beschadiging. Ruwbouw MV-paal Een MV-paal is een stalen H-profiel dat tijdens het heien met grout geïnjecteerd wordt zodat een groutomhulsel ontstaat. Ruwbouw

N

Naamse hardsteen Naamse hardsteen is een fijnkorrelige, grijsblauwe kalksteensoort uit het Belgische Maasgebied, toegepast als bouw- en afwerkingssteen. Ruwbouw Nabehandelen gestort beton Nabehandelen van gestort beton houdt water vast zodat de hydratatie kan verlopen en de gewenste sterkte en oppervlaktekwaliteit bereikt worden. Ruwbouw Natte knoop, natte verbinding Een natte knoop is een ter plaatse gestorte verbinding tussen betonnen onderdelen die deze monolithisch met elkaar verbindt. Ruwbouw Natuursteen Natuursteen is gesteente of tegels vervaardigd uit natuurlijk gesteente, onderverdeeld in stollings-, sediment- en metamorf gesteenten. Ruwbouw Natuursteen bestekstermen cultureel erfgoed Gestandaardiseerde terminologie voor bestekken van natuursteenwerken in en aan monumenten, samengesteld door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Ruwbouw Natuursteen onderhoud Het onderhoud van natuursteen omvat reinigen, repareren en impregneren om uitstraling en levensduur van vloeren te behouden. Ruwbouw Natuursteen vervangen Natuursteen wordt vervangen wanneer verwering of schade het uiterlijk of de veiligheid van het element aantast. Ruwbouw Natuursteenbewerkingen Natuursteenbewerkingen zijn technieken om het oppervlak en de uitstraling van natuursteen te wijzigen of af te werken. Ruwbouw Neomodernisme Neomodernisme is een bouwstijl die de uiterlijke vorm en de zichtbaarheid van constructie en materialen centraal stelt. Ruwbouw Neorenaissance De neorenaissance is de neostijl in grote delen van West-Europa rond 1870–1900 die renaissancevormen herinterpreteerde. Ruwbouw Nieuwe Bouwen Het Nieuwe Bouwen (Nieuwe Zakelijkheid, ca. 1900–1940, eigenlijk tot heden) is een sobere, functionele bouwstijl met veel glas, staal en beton. Ruwbouw Nokkenoplegging Een nokkenoplegging ontstaat wanneer een deel van een constructie op een balk of gelijkwaardig steunpunt rust en daar wordt gedragen. Ruwbouw Noors verband Noors verband is een metselverband waarbij elke laag uit twee strekken en één kop bestaat. Ruwbouw Noppenfolie Noppenfolie is een folie met een noppenstructuur die in verschillende uitvoeringen wordt gebruikt voor isolatie, vloeropbouw en funderingsbescherming. Ruwbouw

O

Ogief Een ogief is een diagonaal lopende kruisrib in gewelfconstructies, veel toegepast in de Gotiek en meestal van natuursteen of hout. Ruwbouw Ondersabelen Ondersabelen is het opvullen van de ruimte tussen constructieonderdelen, bijvoorbeeld onder kolomvoeten, met speciale mortel of giethars. Ruwbouw Ongewapend beton Ongewapend beton is beton waarbij geen wapening is toegepast en dat gebruikt wordt voor eenvoudige funderingen, stampbeton en soms betonwegen. Ruwbouw Ontlastingsboog Een ontlastingsboog is een gemetselde boog boven een muuropening die het erboven liggend metselwerk over beide zijden verdeelt en scheurvorming voorkomt. Ruwbouw Oor Een oor is een uitstekend deel van een kozijn of constructie dat vaak door omringend metselwerk wordt op- of ingesloten. Ruwbouw Op vlucht Op vlucht (ook: op de vlucht) betekent dat een gevel sterk naar voren helt en boven de rooilijn uitsteekt zonder funderingszakking. Ruwbouw Opdrijven Opdrijven is het omhoog komen van een in de grond gelegen bak doordat grondwater voldoende opwaartse druk geeft. Ruwbouw Opgaand metselwerk Opgaand metselwerk is de algemene term voor metselwerk dat verticaal omhoog gaat, bijvoorbeeld waar een hellend of plat dak op aansluit. Ruwbouw Opgelegde vervorming Opgelegde vervorming is een vervorming in een constructie die krachten veroorzaakt, bijvoorbeeld door temperatuurveranderingen of krimp. Ruwbouw Oplanger Een oplanger is een opzet- of verlengstuk dat in verschillende bouwsituaties wordt toegepast, onder meer bij palen, heimutsen en daken. Ruwbouw Oplegging Een oplegging is een steunpunt of verbinding die krachten van een constructie overdraagt naar de ondersteunende constructie. Ruwbouw Opsteken Opsteken is het regelmatig omhoog halen van specie in de kuip of het omhoog brengen van de metseldraad voor de volgende steenlaag. Ruwbouw Opus Opus is een verzamelingsterm voor siermetselwerk waarin stenen of stukjes materiaal in kenmerkende patronen of verbanden zijn verwerkt. Ruwbouw Opvijzelen Opvijzelen is het langzaam omhoog brengen van een object of constructie door middel van vijzels of vergelijkbaar gereedschap. Ruwbouw Ornament Een ornament is een bouwelement zonder constructieve functie dat wordt aangebracht ter verfraaiing van een gebouw. Ruwbouw Oryx board Brandwerend plaatmateriaal op basis van magnesiumoxide, geschikt voor wanden, plafonds en beschermende bekleding van constructies. Ruwbouw Oude bouwmaterialen Oude bouwmaterialen zijn historische of verwijderde bouwonderdelen die opnieuw gebruikt kunnen worden in nieuwbouw of renovatieprojecten. Ruwbouw Overhands metselen Overhands metselen is het opwerken van metselwerk langs de binnenzijde zodat aan de buitenzijde schoon metselwerk zichtbaar is. Ruwbouw Overkluizing Een overkluizing is een constructie die een weg, plein of waterloop geheel of gedeeltelijk overwelft. Ruwbouw Overspanning Overspanning heeft meerdere betekenissen: de te overbruggen afstand in een constructie, te hoge elektrische spanning, te hoge druk of overdreven stress. Ruwbouw

P

Paalfundering Fundering op palen draagt bouwwerken wanneer de draagkrachtige grond zich op grote diepte bevindt. Ruwbouw Paalmatras Een paalmatras combineert paalfundering met een gewapende overdrachtslaag om zettingsarme of zettingsvrije ondergronden te creëren. Ruwbouw Paalrot Paalrot is houtrot van funderingspalen veroorzaakt door schimmels, vooral softrot, die het hout scheurt en verzwakt tijdens droogstand. Ruwbouw Paddenstoelkolom Een paddenstoelkolom is een gewapend betonnen kolom met bovenaan een kegel- of veelhoekige verbreding die op een paddenstoel lijkt. Ruwbouw Palenpest Palenpest is de beschadiging van houten paalfunderingen door bacteriën bij zeer lage zuurstofconcentraties. Ruwbouw Papensteen Een traditionele baksteen uit de Rupelstreek, veel toegepast als hoogwaardige gevel- en siersteen. Ruwbouw Paslaag De paslaag is de bovenste, waterpas gelegde laag van een fundering in metselwerk. Ruwbouw Patijtsverband Patijtsverband is een metselverband waarbij alle lagen bestaan uit koppenlagen, zodat alle korte zijden van de baksteen zichtbaar zijn. Ruwbouw Patrijspoortligger Een patrijspoortligger is een ligger met ronde of ovale openingen, verwant aan de raatligger. Ruwbouw PC-mortel, polymeer-beton PC-mortel is een kunstharsgebonden twee- of driecomponenten polymeerbeton dat geen cement als bindmiddel bevat. Ruwbouw PCC-mortel, polymeer-cement-beton PCC-mortel is een polymeer-gemodificeerde cementgebonden mortel, geschikt voor betonreparatie en bijna-waterdichte toepassingen. Ruwbouw Penant Een penant is een muur- of pijlerachtige constructie, zowel een smalle scheidingswand tussen gevelopeningen als een gemetselde steunpilaar. Ruwbouw Perfora Perfora is een naam die zowel een waterpasserende betonnen straatsteen als een keramisch hol element voor systeemvloeren aanduidt. Ruwbouw Petit-granit Petit-granit is de gebruikelijke, verwarrende naam voor blauwe Belgische hardsteen, een kalksteen gebruikt voor grafstenen, tegels en breuksteen. Ruwbouw Petje Een petje is een uitgetimmerd raamwerk boven een kozijn dat het bovenliggende bouwkundig plafond bereikt zonder toepassing van een latei. Ruwbouw Pijler Een pijler is een rechtopstaand bouwelement dat meestal als forse, vrijstaande drager van bogen, liggers, platen of gewelven fungeert. Ruwbouw Piket Een piket is een tijdelijk paaltje in het veld dat een bouwpunt of de plaats van een heipaal markeert. Ruwbouw Pilaar Een pilaar is een steunzuil in de bouw, ook vaak aangeduid als kolom. Ruwbouw Pilaster Een pilaster is een halve zuil die iets uit een muur uitspringt en zowel decoratieve als soms constructieve functies vervult. Ruwbouw Pilotis Pilotis zijn pijlers die een gebouw van de grond verheffen en ruimte onder het gebouw vrijlaten voor verkeer of gebruik. Ruwbouw Plaatfundering Een plaatfundering is een horizontale gewapend betonnen plaat die als dragend element van de gehele bovenbouw op staal fungeert. Ruwbouw Plaatligger Een plaatligger is een ligger van aan elkaar bevestigde I-profielen met een extra hoog lijf. Ruwbouw Plaatvloer Een plaatvloer is een betonnen vloerplaat met tweerichtingswapening of een verzamelnaam voor geprefabriceerde systeemvloeren. Ruwbouw Plastificeerder Een plastificeerder is een hulpstof die de verwerkbaarheid van betonspecie verbetert zonder extra water toe te voegen. Ruwbouw Plat Plat duidt een vlakke zijde of oppervlak aan, vaak het legvlak van een baksteen. Ruwbouw Platte laag Een platte laag is een metselmethode waarbij bakstenen op de platte kant liggen en de kop zichtbaar is. Ruwbouw Poer Een poer is een betonnen of metselwerkondersteuning die de ponsweerstand van vloeren rondom kolommen vergroot. Ruwbouw Poerenfundering Een poerenfundering gebruikt afzonderlijke, dikke gewapende betonnen blokken om puntlasten naar de ondergrond over te brengen. Ruwbouw Polyplaatvloer Een polyplaatvloer is een variant van de breedplaatvloer met EPS-vulblokken die het betonvolume en het vloergewicht vermindert. Ruwbouw Poreuze baksteen Poreuze baksteen is een relatief lichte baksteen met grote poriën, ontstaan door specifieke kleisamenstelling of door het verbranden van toeslagstoffen bij het bakken. Ruwbouw Porisosteen Een porisosteen is een poreuze baksteen die ontstaat door het bakken van klei gemengd met organische en anorganische toevoegingen, waardoor interne poriën ontstaan. Ruwbouw Poroton Poroton zijn poreuze bakstenen van gebakken klei en polystyreenbolletjes, bedoeld voor isolerend metselwerk in grote formaten. Ruwbouw Positieve kleef Positieve kleef is de opwaartse druk die door grondlagen op een heipaal kan worden uitgeoefend. Ruwbouw Postament Een postament is het voetstuk van een zuil, meestal een rechthoekig blok natuursteen met geledingen. Ruwbouw Proefbelasting Proefbelasting bepaalt het last‑zakkingsgedrag en het draagvermogen van een funderingspaal door gecontroleerde belasting en het meten van zakking. Ruwbouw Profiel Een profiel is de contour of omtreklijn van een bouwonderdeel bij denkbeeldige doorsnede, vaak uitgevoerd als sierlijst of langwerpig element. Ruwbouw Profielsteen Een profielsteen is een baksteen met een afwijkend profiel waarvan het uiterlijk vaak de belangrijkste reden voor toepassing is. Ruwbouw Pruikheien Pruikheien is het spreiden van houtvezels aan de kop van een houten heipaal door te lang of te zwaar heien. Ruwbouw PS-funderingsbekisting PS-funderingsbekisting is een compleet systeem van voorgevormd EPS voor blijvende bekisting van funderingsbalken bij paalfunderingen. Ruwbouw Puibalk Een puibalk is een zware balk bovenaan een pui die het geveldeel erboven draagt. Ruwbouw Puzzolaan Puzzolane stoffen zijn toeslagstoffen die, in aanwezigheid van water en kalk, verbindingen met hydraulische eigenschappen vormen. Ruwbouw

R

R-waarde De R-waarde is de warmteweerstand van een materiaallaag en geeft het warmte-isolerend vermogen van materialen en constructies aan. Ruwbouw Raamdorpel Een raamdorpel is een lekdorpel, meestal keramisch, die onder het buitenkozijn water afvoert en tegen opspat beschermt. Ruwbouw Raatligger Een raatligger is een stalen hoofdligger met zeshoekige openingen, vervaardigd door het snijden, verschuiven en aaneenlassen van een profiel. Ruwbouw Radiaalsteen Een radiaalsteen is een gebakken steen, gevormd als trapezium of taartpunt, bestemd voor de bouw van ronde schoorstenen. Ruwbouw Rammelaar Een rammelaar is een slecht gebakken plavuis, baksteen of dakpan die bij schudden een rammelend geluid maakt. Ruwbouw Ratelaar Een ratelaar is een baksteen met bakscheuren, vaak ook met inwendige scheuren, ontstaan tijdens het bakproces. Ruwbouw Raveling, raveel Een raveling (raveel) is een uitsparing en ondersteunende constructie die balken rond een opening in een balklaag opvangt. Ruwbouw Reeleger Reeleger is bij natuursteen een gebrek bestaande uit kleine, niet doorgaande scheurtjes in het gesteente. Ruwbouw Regel Een regel is een houten of aluminium lat in een constructie die een verbinding vormt. Ruwbouw Revolutiebouw Revolutiebouw is massale woningbouw van lage bouwkundige kwaliteit, kenmerkend voor twee perioden in de moderne geschiedenis. Ruwbouw Ribbelpaal Een funderingspaal met horizontale ribbels die ontworpen is om blijvende trekkrachten op te nemen en de aanhechting met beton te verbeteren. Ruwbouw Ribcassettevloer Een ribcassettevloer is een systeemvloer met een dunne voorgespannen bovenzijde, ribben en een isolerende polystyreenonderzijde. Ruwbouw Rocaille Een rocaille is een siermotief of kunstmatig grotwerk dat rotsvormen en een rustieke uitstraling imiteert. Ruwbouw Rollaag Een rollaag is een metselverband waarbij bakstenen verticaal liggen op hun zijkant (op kop of op strek, niet plat). Ruwbouw Rondboogfries Een rondboogfries is een meestal horizontale band van aaneengeschakelde halfronde boogjes ter afsluiting van een gevel. Ruwbouw Rotspleister Rotspleister is een sierpleister met een fors en willekeurig reliëf dat het uiterlijk van ruwe rots of boomschors imiteert. Ruwbouw Rubbercement Mortel waaraan rubber is toegevoegd om de samenstelling elastischer te maken en scheurgevoeligheid te verminderen. Ruwbouw Rustica Rustica is het gebruik van zwaar, ruw behakte blokken natuursteen onderaan een buitengevel om robuustheid en textuur te benadrukken. Ruwbouw

S

Salpeter Salpeter is de uitslag van zouten op bouwmaterialen, zichtbaar als vlekken op baksteen en soms op glas. Ruwbouw Samengestelde balk Een samengestelde balk is een ligger die uit meerdere onderdelen is opgebouwd om de draagkracht te verbeteren of materialen te besparen. Ruwbouw Schaarboog Een schaarboog is een samengestelde constructie bestaande uit twee horizontaal gespiegelde spitsbogen. Ruwbouw Schachtwrijving Schachtwrijving is de wrijving tussen de grond en de mantel van een heipaal, wat kan leiden tot positieve kleef. Ruwbouw Scharnierpand Een scharnierpand is een tussenliggend gebouw dat door ongelijke zetting ten opzichte van de buren scheef kan komen te staan. Ruwbouw Scharreren Scharreren is het hakken van kort naast elkaar gelegen evenwijdige groeven in steen of het licht afhakken van metselwerk voor een gladder uiterlijk. Ruwbouw Schelpkalk Schelpkalk is een luchtkalk gewonnen door zeeschelpen of strandschelpen te branden en na blussen als metselkalk te gebruiken. Ruwbouw Schelpkalkmortel Schelpkalkmortel is de historische benaming voor een kalkhoudende metselspecie waarvan de kalk uit schelpen afkomstig was. Ruwbouw Scheluw Scheluw duidt op materiaal of constructies die scheef of krom zijn getrokken of onregelmatig uit het platte vlak wijken. Ruwbouw Scheur Een scheur is een barst of naad in een materiaal die door verschillende oorzaken ontstaan kan zijn. Ruwbouw Schijfwerking Schijfwerking zorgt voor de horizontale stabiliteit van een constructie door vloeren en daken als samenhangende, stijve panelen te laten werken. Ruwbouw Schijngevel Een schijngevel is een gevel die constructief niet de werkelijke gevel is en meestal vóór de echte gevel geplaatst wordt. Ruwbouw Schijnspant Een schijnspant is een meestal houten constructie die als spant oogt maar hoofdzakelijk een decoratieve functie vervult. Ruwbouw Schijnvoeg Een schijnvoeg is een aangebrachte gleuf die ofwel een voeg imiteert in een gevel- of pleistervlak, ofwel als krimpvoeg in een dekvloer fungeert. Ruwbouw Schokbeton Schokbeton is beton dat tijdens het harden aan schokken wordt blootgesteld zodat het compacter wordt en een gladder oppervlak krijgt. Ruwbouw Schoonbeton Schoonbeton is beton waarvoor vooraf eisen zijn gesteld aan de esthetische kwaliteit van het zichtbaar blijvende betonoppervlak. Ruwbouw Schoonmetselwerk Schoonmetselwerk is zichtbaar metselwerk dat uit onbeschadigde stenen bestaat en zorgvuldig metsel- en voegwerk vereist. Ruwbouw Schoor, schoorpaal Een schoor is een stut of steunbalk, vaak schuin geplaatst, die constructiedelen tijdelijk of definitief ondersteunt of exact verticaliseert. Ruwbouw Schoorstand Schoorstand is de bewust aangebrachte schuine stand van een paal ten opzichte van de verticale as of de horizon. Ruwbouw Schoorsteenplaat Een schoorsteenplaat is een enigszins aflopende betonnen of natuurstenen afdek- of onderplaat die hemelwater uit het schoorsteenmetsel houdt. Ruwbouw Schoorstempel Een schoorstempel is een onder een hoek geplaatste stijl of staaf die verticale bekisting loodrecht houdt. Ruwbouw Schranklat Een schranklat is een houten lat die tijdelijk als schoor wordt gebruikt om vervorming of uitzakken van een houten constructie te voorkomen. Ruwbouw Schroefdak Een schroefdak is een gesloten rieten dak waarbij het riet zonder spouw op een gesloten dakbeschot of dakpanelen wordt aangebracht. Ruwbouw Schroefgewelf Een schroefgewelf is een gewelf dat zich als een spiraal naar boven wentelt en vaak een wenteltrap overkluisd. Ruwbouw Schroefpaal Een schroefpaal is een met een schroefas of draaiend ingebracht funderingspaal die geluids- en trillingsarm in de grond wordt gebracht. Ruwbouw Schroefstempel Een schroefstempel is een verstelbare prop die bij funderingsherstel wordt ingezet. Ruwbouw Schroefstempel funderingsherstel Een schroefstempel voor funderingsherstel is een verstelbare ondersteuning gebruikt in kassen van te funderen muren. Ruwbouw Schuifhout Een schuifhout is een houten balkje op het langshout bij Amsterdamse of Rotterdamse paalfunderingen. Ruwbouw Schuine strek Een schuine strek is een rollaag waarbij bakstenen schuin op hun smalle zijde worden gemetseld. Ruwbouw Serpentino Serpentino is een grijsgroene tot donkergroene, marmerachtige natuursteen van vulkanische oorsprong met insluitingen van versteende plantenvezels. Ruwbouw Shake-hands Shake-hands is een naoorlogse bouwstijl die traditionele vormen combineert met moderne materialen en constructiemethoden. Ruwbouw Siermetselwerk Siermetselwerk is metselwerk dat bedoeld is als decoratieve uitvoering met patronen, uitkragingen of bakstenen die uit het muurvlak treden. Ruwbouw Silica fume Silica fume is een hulpstof van extreem fijne kiezelzuurdeeltjes (amorf SiO2) die wordt toegepast als vulmiddel in beton. Ruwbouw Simili Simili is een gevelbepleistering die natuursteen nabootst door een cementmortel op de gevel aan te brengen. Ruwbouw SIP SIP is een isolerend sandwichpaneel dat tegelijk thermische isolatie en constructieve draagkracht levert voor wanden en daken. Ruwbouw Skeletbouw Skeletbouw is een bouwsysteem waarbij een draaggeraamte van kolommen en liggers het gewicht van het gebouw draagt, niet de muren. Ruwbouw Sleping Sleping is het licht achterover hellend staan van een muur of ander bouwdeel, zoals bij metselwerk van een kademuur. Ruwbouw Sleutelstuk Een sleutelstuk is een platte houten ondersteuning van balkeinden, meestal onderdeel van een korbeelstel met korbeel en muurstijl. Ruwbouw Sliet Sliet is een lang, ruw geschild houten schaaldel dat als plank, balk of paaltje wordt gebruikt bij vloeren en funderingen. Ruwbouw Slof Een slof is een korte houten ligger die de belasting van een kreupele stijl op de vloer overbrengt en dwars op de vloerbalken ligt. Ruwbouw Smeltanker Een anker waarvan een kunststof deel bij hoge temperatuur smelt en zo de koppeling tussen staalconstructie en brandwand verbreekt. Ruwbouw Sonderingsrapport Een sonderingsrapport geeft de bodemopbouw en het draagvermogen van de grond weer op basis van sondeermetingen. Ruwbouw Spaarboog Een spaarboog is een boog in het metselwerk die afstanden tussen funderingspijlers overbrugt om materiaal en gewicht te besparen. Ruwbouw Spaarveld Een spaarveld is een ondiepe nis in een muur, vaak gevuld met siermetselwerk dat dieper in de muur ligt dan het omringende metselwerk. Ruwbouw Spaceframe Een spaceframe is een lichtgewicht, vakwerkachtige ruimtelijke constructie die grote overspanningen mogelijk maakt door een systeem van driehoekige stangenframes. Ruwbouw Spanhuls Een spanhuls is een cilindervormige, gespleten spijker die in een boorgat wordt geslagen om snel en stevig materiaal aan beton of metselwerk te bevestigen. Ruwbouw Spanningsbemaling Spanningsbemaling is het wegpompen van diepliggend grondwater om de opwaartse grondwaterdruk ter plaatse te verkleinen. Ruwbouw Spantbalk Een spantbalk is de balk die spantbenen met elkaar verbindt en zo de constructie stabiliseert door een driehoekvorm te vormen. Ruwbouw Spar Een spar is een term voor een naaldboom, een rechte dunne stam van naaldhout of een baksteen die in de lengterichting gezaagd is. Ruwbouw Spatkrachten Spatkrachten zijn zijwaarts gerichte horizontale krachten die optreden in schuine of gebogen constructiedelen en naar buiten willen duwen. Ruwbouw Spatten Spatten omvat het bezwijken of wegdrukken van constructiedelen door druk of thermische spanningen in beton en andere bouwelementen. Ruwbouw Specie Specie is de verzamelnaam voor plastische mortelmengsels die worden gebruikt bij metselwerk, pleisterwerk en beton. Ruwbouw Speciebaard Een speciebaard is een uitsteeksel van specie in de spouw dat geen verbinding vormt met het isolatiemateriaal of het buitenblad. Ruwbouw Spekband Een gevelband van afwijkende kleur of materiaal die afwisseling biedt in het metselwerk en soms constructieve functies heeft. Ruwbouw Spitsen natuursteen Spitsen natuursteen is het ruimen van bruut natuursteen met een moker en een puntijzer tot een egaler oppervlak. Ruwbouw Splijttreksterkte Splijttreksterkte is de treksterkte van beton bij buiging en is vooral relevant voor ongewapende elementen zoals straatstenen en -tegels. Ruwbouw Split Split zijn kleine, gebroken stukjes natuursteen met een scherper oppervlak dan grind. Ruwbouw Sponning Een sponning is een gleuf of ruimte waarin of waartegen iets sluit, bijvoorbeeld voor glas of metselspecie. Ruwbouw Spouw De spouw is de smalle, meestal luchtgevulde ruimte tussen twee bouwvlakken, vaak tussen binnen- en buitenblad van een muur. Ruwbouw Spouwanker Een spouwanker verbindt het binnen- en buitenspouwblad en zorgt voor constructieve verankering en het op zijn plaats houden van isolatie. Ruwbouw Spouwborstel Een spouwborstel is een lange cilindrische borstel die in de spouw wordt aangebracht om korrelig of wollig isolatiemateriaal op zijn plaats te houden. Ruwbouw Spouwlat Een spouwlat is een lat in de spouw waaraan via het stelkozijn het kozijn wordt bevestigd. Ruwbouw Spouwmuur Een spouwmuur bestaat uit een binnen- en buitenblad met daartussen een luchtruimte die vaak isolatie bevat. Ruwbouw Spuitbeton Spuitbeton is beton dat onder druk via een slang met verneveld water en lucht tegen een dragende laag wordt opgespoten en uithardt tot zeer sterk materiaal. Ruwbouw Staal, fundering op staal Fundering op staal betekent dat een gebouw direct op de draagkrachtige vaste grondslag wordt gefundeerd zonder gebruik van palen. Ruwbouw Staalplaatbetonvloer Een staalplaatbetonvloer is een systeemvloer met een trapeziumgeprofileerde staalplaat als verloren bekisting voor in het werk gestort beton. Ruwbouw Staalverbinding Een staalverbinding brengt stalen bouwdelen mechanisch samen zodat krachten en momenten tussen profielonderdelen worden overgedragen. Ruwbouw Staande tand Een staande tand is het verloop van de stenen in metselwerk dat een verticale, 'staande' beëindiging van een muur aangeeft. Ruwbouw Stabilisatie van grond Stabilisatie van grond maakt de bodem steviger en verhoogt de draagkracht voor bouwkundige werken. Ruwbouw Stabiliteit Stabiliteit is het vermogen van een constructie om in evenwicht te blijven en niet om te vallen, weg te zakken of te bezwijken. Ruwbouw Stabiliteitswand Een stabiliteitswand is een wand die de benodigde stijfheid en stabiliteit van een constructie waarborgt. Ruwbouw Stalen buispaal Een stalen buispaal is een paalfundering van holle stalen buissegmenten die door heien, drukken of pulsen in de grond worden gebracht. Ruwbouw Staltonlatei Een latei uit gebakken stenen met voorgespannen wapening die in het metselwerk wordt meegemetseld. Ruwbouw Stampbeton Stampbeton is ongewapend beton van 50–70 mm dikte dat gebruikt wordt als werkvloer, bodemafsluiting of lichte fundering. Ruwbouw Stapelbouw Bij stapelbouw worden stenen of blokken handmatig of met hulpmiddelen op elkaar geplaatst, waarbij zwaartekracht en voeg of lijm de elementen bij elkaar houdt. Ruwbouw Statisch bepaald Een constructie is statisch bepaald als de evenwichtsvoorwaarden voldaan zijn en vormveranderingen onder belasting mogelijk blijven. Ruwbouw Steek Steek heeft meerdere betekenissen in bouw en natuursteen: het rechte deel van een trap, rechte breuken in natuursteen en de verhouding pijl‑koorde van een segmentboog. Ruwbouw Steen Steen is een harde delfstof of kunstmatig vervaardigd element dat in de bouw en voor decoratie wordt gebruikt. Ruwbouw Steenkalk Steenkalk is kalk afkomstig uit kalkgesteenten zoals marmer, mergel of muschelkalksteen en varieert in hydrauliciteit. Ruwbouw Steenslag Steenslag is een granulaat van gebroken grind of gebroken natuursteen, toegepast als hoekig breukmateriaal voor verhardingen en drainage. Ruwbouw Steensmuur Een steensmuur is een metselmuur met de dikte van één steenlengte (de strek), circa 210 mm. Ruwbouw Steenstrips Steenstrips zijn dunne bakstenen of replica's die op een vlakke ondergrond gelijmd worden om het uiterlijk van schoonmetselwerk te geven. Ruwbouw Steenverbanden Zie metselverband. Ruwbouw Steiger Een steiger is een tijdelijke bouwstelling die werkvloeren op hoogte creëert voor gevel-, metsel- of schilderwerken. Ruwbouw Stekeind Een stekeind is een wapeningsstaaf die uit het beton steekt om later een betrouwbare verbinding met een aansluitend constructieonderdeel te maken. Ruwbouw Stelkozijn Een stelkozijn is een tijdelijk raamwerk dat tijdens het metselen in de muuropening wordt geplaatst. Ruwbouw Stempelraam Een stempelraam is een constructie van voornamelijk horizontale stempels die bouwkuipwanden tegen bezwijken ondersteunt. Ruwbouw Sterkteklasse Sterkteklasse is de aanduiding van de karakteristieke sterkte van materialen, met specifieke definities voor beton en hout. Ruwbouw Steunbeer Een steunbeer is een verticale muurverzwaring van beton of metselwerk die zijwaartse druk van kap, gewelven of grond/water opneemt. Ruwbouw Stijfheid Stijfheid is de weerstand van een bouwkundig onderdeel tegen doorbuiging en andere elastische vervormingen. Ruwbouw Stootvoeg De stootvoeg is de verticale voeg bij metselwerk, tegenover de horizontale lintvoeg. Ruwbouw Stootvoegrooster Een stootvoegrooster is een ventilatierooster dat in de open stootvoeg tussen twee bakstenen wordt geplaatst om de spouw te ventileren en te beschermen. Ruwbouw Stortnaad Een stortnaad is een onderbreking in het gestorte beton die meestal gedicht moet worden. Ruwbouw Stortpaal Een stortpaal is een funderingspaal die in de grond ter plaatse wordt vervaardigd en niet door heien wordt aangebracht. Ruwbouw Stramien Een stramien is een reeks objecten in dezelfde maatvoering, breedte of zetting en fungeert als bouwkundig raster. Ruwbouw Strek Strek is zowel de lange smalle zijde van een baksteen als de verticale bovenafsluiting van een opening die de druk van het muurwerk opvangt. Ruwbouw Strokenfundering Strokenfundering is een gewapende betonnen strook- of plaatfundering op vaste ondergrond waarop muren worden geplaatst. Ruwbouw Stroomlaag Een stroomlaag is één rij schuin geplaatste bakstenen gebruikt als opvullaag bij herstel van gemetselde funderingen of onderkeldering. Ruwbouw Stuik Stuik duidt op het kopse uiteinde van een plank of het nauw aansluiten van twee dergelijke uiteinden zonder voegwerk. Ruwbouw Stuit Stuit is het verschijnsel dat een heipaal de draagkrachtige laag bereikt en de vereiste paalpuntweerstand heeft. Ruwbouw Stuw Een stuw is een vaste of beweegbare constructie in een watergang om het waterpeil te beheren. Ruwbouw Systeemvloer Een systeemvloer is een vloer opgebouwd uit gestandaardiseerde onderdelen, vaak prefab en meestal in beton uitgevoerd. Ruwbouw

T

Tandlijst Een tandlijst is een lijst van blokjes of tanden die als decoratieve rand in metselwerk, onder goten of bij dakconstructies voorkomt. Ruwbouw Telmerken Telmerken zijn volgordetekens op onderdelen van een constructie die aangeven in welke volgorde elementen moeten worden opgebouwd. Ruwbouw Terrazzo Terrazzo is een glad geschuurde laag of vloer van aan elkaar gekitte korrels van natuursteen zoals marmer en graniet. Ruwbouw Textuur Textuur is de waarneembare oppervlaktestructuur of de ruimtelijke opbouw van een materiaal. Ruwbouw Toeslagstoffen Toeslagstoffen zijn materialen die aan een basismateriaal worden toegevoegd om holle ruimten te vullen, sterkte te verhogen of massa te verminderen. Ruwbouw Toog Toog is een meervoudig gebruikte term die onder meer een licht gebogen constructievorm en een tapkast aanduidt. Ruwbouw Topgeveldecoratie Topgeveldecoratie zijn versieringen van de topgevel, vaak uitgevoerd in hout, metselwerk of natuursteen. Ruwbouw Traditieel bouwen Traditieel bouwen is een bouwmethode gebaseerd op stapelbouw met veel handmatig werk op de werf en vaak een metselwerkgevel. Ruwbouw Tralieligger Een tralieligger is een vakwerkligger die voorkomt als driedimensionale wapening, als langwerpig rasterwerk van betonstaal of als platte vakwerkligger. Ruwbouw Trap Een trap is een constructie met treden om een hoogteverschil binnen een gebouw te overbruggen. Ruwbouw Tras Tras is fijngemalen tufsteen, een puzzolane vulkanische stof die als toeslagmateriaal in mortel en beton wordt gebruikt. Ruwbouw Trasraam Een trasraam is waterdicht metselwerk in de plint van een muur dat optrekkend grondvocht tegenhoudt. Ruwbouw Treknagel Een treknagel is een pen of nagel die in geboorde gaten van twee aangrenzende onderdelen wordt ingebracht om deze te verbinden. Ruwbouw Trekpaal Een trekpaal is een funderingspaal die in de grond wordt aangebracht en voornamelijk op trek belast wordt. Ruwbouw Treksterkte Treksterkte is de (maximale) bestandheid van beton tegen trekkrachten. Ruwbouw Trektunnel Een trektunnel is een prefab tunnel die sleufloos onder een weg of spoor door het grondlichaam heen wordt getrokken. Ruwbouw Trilnaald Een trilnaald is een vibrator die luchtbellen uit pas gestort beton verwijdert en het beton plaatselijk verdicht. Ruwbouw Trivia Trivia zijn voorbeelden van triviale constructies, rariteiten of wonderlijke situaties zonder wezenlijke betekenis. Ruwbouw Troffel Een troffel is een handgereedschap om mortel te mengen, te scheppen en op muren, vloeren of plafonds aan te brengen. Ruwbouw Troggewelf Een troggewelf is een licht gebogen metselwerkconstructie die een ruimte overdekt, vaak in serie en opgaand vanaf balken of gordelbogen. Ruwbouw Tromp Een tromp is een klein steungewelf of het verwijde deel van een buis, gebruikt bij overgangen naar koepels of in buisconstructies. Ruwbouw Tuinmuur Een tuinmuur lijkt eenvoudig te plaatsen, maar kan veel problemen geven bij diktebepaling en constructie. Ruwbouw Tussenbalkgebint Een tussenbalkgebint is een dragend houtgebint met twee stijlen en een dwarsliggende tussenbalk die tussen die stijlen loopt. Ruwbouw Tweede draagweg Een tweede draagweg is een constructieve ontwerpmaatregel die instorting voorkomt bij een calamiteit. Ruwbouw

U

U-profiel Een U-profiel is een U-vormig profielstaal met twee evenwijdige flenzen en een tussenliggend lijf. Ruwbouw U-schaal Een u-schaal is een U-vormige bouwsteen die vaak als verloren bekisting voor muren of lateien wordt toegepast. Ruwbouw U-waarde De U-waarde is de warmtedoorgangscoëfficiënt van een constructie, uitgedrukt in W/m²K. Ruwbouw Uitbloeiing Uitbloeiing zijn witte of gekleurde vlekken op metselwerk en beton veroorzaakt door zouten, gips of roest. Ruwbouw Uitkragen Uitkragen is het overstekend uitvoeren van een bouwdeel of een vrijdragend constructieonderdeel dat aan één of twee zijden wordt opgelegd of ingeklemd. Ruwbouw Uitmetselen Uitmetselen is het ten opzichte van het eronder gelegene vooruitspringend metselen. Ruwbouw Uitslag Uitslag is een vlek in metselwerk of een tekening op ware grootte voor onderdelen zoals trappen, wanden en daken. Ruwbouw Underlayment Underlayment is een gladde constructieplaat met een fineerlaag, gebruikt als dakbeschot, wand- of vloerplaat en als ondervloer. Ruwbouw

V

Vakwerk Vakwerk is een constructie van balken en staven die een stelsel van rechthoeken en/of driehoeken vormt en zo een onwrikbaar geheel creëert. Ruwbouw Vakwerkligger, vakwerkspant Een vakwerkligger is een ligger opgebouwd uit staven die driehoekige vakwerken vormen om de stijfheid van een constructie te vergroten. Ruwbouw Val Val is een meerduidig begrip dat verschillende bouwkundige en waterbouwkundige constructies, maten en verschijnselen aanduidt. Ruwbouw Vallende tand Een vallende tand is het trapsgewijze verloop van stenen in metselwerk waarbij de lijn een zichtbare "vallende" beweging vormt. Ruwbouw Vaste laag De draagkrachtige laag waarop een fundering rust. Ruwbouw Vaste zandlaag De vaste zandlaag is de draagkrachtige zandlaag waar een fundering of paal op rust. Ruwbouw Verband Verband is een verbinding of schikkingswijze van bouwdelen die kan leiden tot een onwrikbare constructie. Ruwbouw Verdeelwapening Verdeelwapening zijn stalen funderingsstaven die loodrecht op de hoofdwapening worden aangebracht. Ruwbouw Verdichten Verdichten is het proces waarbij materiaal dichter opeengepakt wordt of luchtbellen uit betonspecie worden verdrongen. Ruwbouw Verjongen Verjongen is het gecontroleerd versmallen of verminderen van de omvang van een voorwerp of constructie, toegepast in diverse technieken en materialen. Ruwbouw Verloren bekisting Een verloren bekisting is een betonbekisting die na het storten in het bouwwerk blijft zitten. Ruwbouw Versnijding Versnijding is het bloksgewijs verspringen van metselwerk waardoor de onderzijde van een constructie groter is dan de bovenzijde. Ruwbouw Verstenen Verstenen is het tot steen worden van materialen en heeft ook ruimtelijke en figuratieve betekenissen. Ruwbouw Verstijvingsbalk Een verstijvingsbalk is een betonnen balk die meegestort wordt op een funderingsstrook bij fundering op staal. Ruwbouw Verstijvingsligger Een verstijvingsligger is een ligger die door plaatverstijvingen extra stijfheid en constructieve stabiliteit geeft. Ruwbouw Verzakking Een verzakking is het dalen van een (deel van de) constructie, meestal door funderingsgebreken. Ruwbouw Verzanden Verzanden is het door ontmenging verloren gaan van de juiste verhouding tussen bindmiddel en vulstof, of het dichtslibben van waterlopen. Ruwbouw Vezelbeton Vezelbeton is beton waarin vezels (staal, kunststof, glas, carbon, textiel of combinaties) zijn verwerkt om materiaaleigenschappen te verbeteren. Ruwbouw Vijzelen Vijzelen is het langzaam omhoog brengen of voortduwen van een voorwerp of constructie. Ruwbouw Vingervoeg Een vingervoeg is een voegovergang met in elkaar grijpende uitsteeksels in brugdekken en viaducten, vergelijkbaar met een vingerlas. Ruwbouw Vlaams verband Een metselverband waarbij telkens een strek en een kop elkaar afwisselen in opeenvolgende lagen baksteen. Ruwbouw Vlechtwerk Vlechtwerk is elk gevlochten materiaal of patroon, toegepast als constructief of decoratief element in gebouwen en buitenruimte. Ruwbouw Vlinder Een vlinder is een in een specifieke vorm gezaagde houten plank op het formeel voor het metselen van een ellipsboog. Ruwbouw Vochtproblemen bij muren Vochtproblemen bij steenachtige muren ontstaan door diverse oorzaken en leiden tot structurele en esthetische schade, vaak mede door zouten en schimmels. Ruwbouw Voeg Een voeg is een nagestreefde onderbreking tussen gelijksoortige delen van een muur, vloer of plafond. Ruwbouw Voegovergang Een voegovergang is een constructie in een weg- of brugdek die een begaanbare overgang vormt en werking tussen dekdelen opvangt. Ruwbouw Voegroller Een voegroller is een handgereedschap waarmee de metselaar voegen uitkrabt, afwerkt en licht aandrukt met instelbare diepte. Ruwbouw Voegrooster Een voegrooster is een smal roostertje met de dikte van een voeg, bedoeld om smalle voegen af te dekken. Ruwbouw Voegspijker Een voegspijker is een metselaarshulpmiddel om natte voegen te strijken en de cementvoeg compacter en gladder te maken. Ruwbouw Voegtypen Voegtypen zijn de verschillende vormen en bewerkingen van metselvoegen die het uitzicht en het vochtgedrag van gevelmetselwerk beïnvloeden. Ruwbouw Vol en zat Vol en zat is een uitvoeringswijze waarbij materiaal of voeg volledig en zonder holle ruimten wordt gevuld. Ruwbouw Volkeramisch Volkeramisch is keramisch materiaal dat volledig uit hetzelfde kleimateriaal is gebakken, zoals baksteen en tegels. Ruwbouw Volle baksteen Een volle baksteen heeft maximaal 15% perforaties (volumeprocent) volgens een Europese norm. Ruwbouw Vollewand Vollewand is een constructievorm met een gesloten lijfplaat in liggers of wanden, tegenovergestelde van vakwerk of raatstructuur. Ruwbouw Vollewandligger Een vollewandligger is een ligger met een gesloten lijfplaat en boven- en onderflens, vergelijkbaar met een I‑profiel. Ruwbouw Voorgespannen beton Voorgespannen beton is beton waarvan een deel van de wapening vooraf onder spanning is gebracht om de draagkracht en overspanningen te vergroten. Ruwbouw Voorschriften beton De Voorschriften Beton (VB) formuleren algemene eisen aan (gewapend) beton en zijn onderverdeeld in ontwerp, technologie en uitvoering. Ruwbouw Voorspanning Het onder spanning brengen en houden van het staal in voorgespannen beton. Ruwbouw Voorwerkers Voorwerkers zijn de metselstenen die in een muur als zichtzijde of gevelbekleding worden gebruikt. Ruwbouw Voorzetwand Een voorzetwand is een wand die vóór een bestaande muur wordt geplaatst, meestal met een kleine spouw en isolatie. Ruwbouw Vorktracering Een vorktracering is een raamtracering waarvan de stijlen boven de aanzetten van een boog in twee of meer armen splitsen. Ruwbouw Vormbaksteen Een vormbaksteen is een machinaal vervaardigde baksteen die uit bezande vormbakken wordt geperst en doorgaans een strak uiterlijk heeft. Ruwbouw Vormsteen Een vormsteen is een baksteen met een afwijkend profiel ten opzichte van een normale baksteen. Ruwbouw Vorstgrens De vorstgrens is de minimale aanlegdiepte van een fundering op staal om vorstindringing onder het gebouw te voorkomen. Ruwbouw Vorstrand Een vorstrand is een funderingsrib die aan de vloer wordt vastgestort en vorstvrije aanleg biedt. Ruwbouw Vrije oplegging Vrije oplegging is de situatie waarbij een ligger of vloer niet ingeklemd is en daardoor vrij kan bewegen. Ruwbouw Vuilwerk Vuilwerk is metselwerk of betonsteen waarvan het oppervlak later wordt afgewerkt en dus niet zichtbaar blijft. Ruwbouw

W

Wachtstaaf Een wachtstaaf is een betonwapening die twee constructiedelen verbindt wanneer ze in verschillende betongietfases worden uitgevoerd. Ruwbouw Wand Een wand is een niet-zware afscheiding tussen ruimten in een gebouw. Ruwbouw Wapening Versterking van beton met staal of vezels zodat trek- en schuifspanningen kunnen worden opgenomen. Ruwbouw Warmtegeleidings-coëfficiënt (lambda) De warmtegeleidingscoëfficiënt (λ) geeft de mate van warmtegeleiding van een materiaal aan; hoe lager, hoe beter de isolatie. Ruwbouw Warmtestroom De warmtestroom is de hoeveelheid warmte die van de ene plaats naar de andere overgaat en bepaalt warmteverlies in constructies. Ruwbouw Waterdichting Waterdichting is het afsluiten van een constructie om binnendringend water te voorkomen, zowel preventief als correctief. Ruwbouw Wateren Wateren is het langdurig in water opslaan van hout of het natmaken van stenen vóór metselen. Ruwbouw Wateropzuiging De mate waarin een steen water opneemt, vaak aangegeven als initiële wateropzuiging (IW) of Hallergetal. Ruwbouw Werkvloer Een werkvloer is bij een fundering op staal een niet-constructieve ondervloer waarop de fundering droog en vlak wordt gemaakt. Ruwbouw Wienersprossen Wienersprossen zijn een decoratieve roedenverdeling bij dubbelglas waarbij interne roeden in de spouw worden gecombineerd met gelijmde buitenlatten. Ruwbouw Wildverband Wildverband is een metselverband waarbij de stootvoegen niet op één lijn liggen. Ruwbouw

X

Xiriton Xiriton is een biobased bouwmateriaal opgebouwd uit lokaal verkrijgbare natuurlijke bestanddelen zoals schelpkalk, vezels en toeslagstoffen. Ruwbouw XPS XPS is geëxtrudeerd polystyreen, een massief schuim dat veel gebruikt wordt als bouwisolatie en lichtgewicht funderingsmateriaal. Ruwbouw

Z

Zakbaak Een zakbaak is een meetinstrument om de zetting van opgehoogde grond ten opzichte van het oorspronkelijke niveau te bepalen. Ruwbouw Zakking Zakking is een zetting van de grond door vergrootte korrelspanning die schade aan bebouwing kan veroorzaken. Ruwbouw Zakscheur Een zakscheur is een scheur in de constructie die ontstaat door ongelijke zakking van de ondergrond of fundering. Ruwbouw Zand Zand is een los, korrelig en waterdoorlatend materiaal met korrels tussen 0,063 en 2 mm, afkomstig van erosie van rotsformaties. Ruwbouw Zandsteen Zandsteen is een sedimentgesteente bestaande uit met een bindmiddel aaneengekitte kwartskorrels, gebruikt als natuursteen in bouw en decoratie. Ruwbouw Zelfverdichtend beton Extreem vloeibare betonspecie die zonder trillen verdicht en geschikt is voor complexe bekisting, prefab en stortklaar toepassingen. Ruwbouw Zerk Een zerk is een liggende deksteen op een graf, meestal voorzien van een opschrift en gedenktekens. Ruwbouw Zetscheur Een zetscheur is een scheur in een constructie die ontstaat door zetting van de fundering. Ruwbouw Zetting Zetting is het al of niet toelaatbaar inklinken van grond ten gevolge van een hierop rustende belasting. Ruwbouw Zichtbeton Zichtbeton is beton dat in het zicht blijft en doorgaans egaler en gladder wordt uitgevoerd dan normaal beton. Ruwbouw Zoeten Zoeten is de laatste fase van het schuurproces bij natuursteen waarbij het oppervlak met fijnkorrelige middelen wordt afgewerkt. Ruwbouw Zool Zool is de onderkant van een object of de naam voor een in de halve hoogte gezaagde baksteen. Ruwbouw Zuil Een zuil is een ronde dragende kolom met massieve schacht, voetstuk en kapiteel, die krachten van bogen of lateien opvangt. Ruwbouw ZVB Afkorting voor zelfverdichtend beton. Ruwbouw Zwaluwstaartplaten Zwaluwstaartplaten zijn stalen platen met een zwaluwstaartprofiel die als zelfdragende verloren bekisting en wapeningsplaat voor betonnen vloeren dienen. Ruwbouw Zwavelbeton Zwavelbeton is een betonvariant waarbij cement en water zijn vervangen door gemodificeerd zwavel als bindmiddel. Ruwbouw Zwevende dekvloer Een dekvloer die niet rechtstreeks op de ondergrond ligt maar via een verende of isolerende tussenlaag is aangebracht. Ruwbouw Zwevende trap Een zwevende trap bestaat uit treden die enkel aan één korte zijde in een muur of andere solide constructie zijn verankerd. Ruwbouw Zwieping Een zwieping is een lat of schoor die eenvoudig aan liggers en stijlen wordt bevestigd voor tijdelijke of soms permanente versteviging. Ruwbouw

Populaire termen in Ruwbouw

3D-printer Aanaarden Aanlegbreedte Aanlegdiepte Aanleggen Aanleghoogte
Bekijk alle populaire termen →