Bricorna

Betekenis

Een bricorna is een versierde verblendsteen waarbij patronen en kleuren op de baksteen zijn aangebracht, vaak in kleiverf (engobe). De steen kan zowel geglazuurd als mat/ongeglazuurd worden afgewerkt en dient primair als decoratief gevelmateriaal; de term is afgeleid van brique en ornament (brique ornata).

Toepassing

Bricorna wordt gebruikt als geveldecoratie.

• Decoratieve sierranden tussen banden van eenvoudiger motief
• Winkelpuien
• Stationsgebouwen
• Villa's en andere representatieve panden
• Vervanging van een tegeltableau bij figuratieve voorstellingen

Aandachtspunten

• Patronen worden in kleiverf (engobe) aangebracht; engobe is klei gemengd met een kleurmiddel en een stof die het smeltpunt verlaagt zodat de dunne kleilaag met de ondergrond samensmelt.
• Afwerking kan zowel geglazuurd als mat/ongeglazuurd zijn.
• Veel decoraties bestaan uit herhalende geometrische patronen (zoals ruiten) op een lichte achtergrond.
• Grotere voorstellingen beslaan vaak meerdere stenen en werden soms als maatwerkproduct gemaakt.
• Historisch nam het gebruik van bricorna rond het einde van de 19e eeuw en kort na 1900 sterk toe, mede onder invloed van de Jugendstil en verbeterde oven- en productietechnieken.

Soorten bricorna

• Geometrische figuren: meestal ruiten, soms driehoeken, lijnen, dubbele lijnen of sterren.
• Tekst: inscripties zoals eerste steenlegging, villa- of bedrijfsnaam.
• Florale motieven: bladmotieven en ranken.
• Figuratieve decoratie: speciale voorstellingen, vaak op bestelling vervaardigd.

Bricorna de commande

Bricorna de commande verwijst naar bricorna-stenen die op bestelling werden gefabriceerd met specifieke motieven, kleuren en vormen. Bij figuratieve of tekstuele voorstellingen werd vaak per steen een stukje van de afbeelding aangebracht, zodat het geheel na metselen de gewenste voorstelling vormde; een bekend voorbeeld is een baksteentableau uit 1907.

Geschiedenis / herkomst

De bricorna werd waarschijnlijk rond 1905 geïntroduceerd door de Gebroeders Van de Loo (Jozef, Willem en Jan). Na een boedelscheiding in 1899 zetten zij de fabriek voort als N.V. Fabriek van nageperste en andere stenen te Dieren en experimenteerden met nieuwe producten. Op de Wereldtentoonstelling in Luik in 1905 ontvingen de gebroeders Van de Loo voor hun Bricorna-stenenaandacht een Grand Prix; zij promootten het product onder meer door prijsvragen uit te schrijven. De naam heeft vermoedelijk een Frans klinkende oorsprong, passend bij de toenmalige culturele dominantie van het Frans.