Cassetteplafond

Betekenis

Een cassetteplafond bestaat uit een patroon van cassetten: verdiepte, meestal rechthoekige vlakken in een plafondvlak. De cassettes vormen een decoratief en ruimtelijk ritme in de zoldering; in de oudheid werden ze vaak beschilderd of met goud en ivoor ingelegd.

Toepassing

Cassetteplafonds komen zowel historisch als in moderne bouw voor.

• Klassieke en historische gebouwen, onder meer in de Griekse oudheid en monumentale interieurs (bijv. het Pantheon in Rome, Paushuize in Utrecht).
• Decoratieve afwerking van grote interieurzolders.
• Constructieve en esthetische toepassing in moderne projecten, onder meer als betoncassettes in parkeergarages.
• Variaties in hedendaagse kunst- en ontwerpprojecten (voorbeeld: montage van digitale tekeningen tot een patroon).

Aandachtspunten

• Onderscheid maken tussen een vlak plafond en een gewelf: als de zoldering gebogen is, spreekt men technisch van een gewelf.
• De term "cassettegewelf" is taalkundig nauwkeuriger voor gebogen voorbeelden, maar wordt zelden gebruikt.
• Cassettes worden soms met de klassieke term "lacunaria" aangeduid.
• Materiaal en uitvoeringswijze bepalen zowel het uiterlijk als de constructieve eigenschappen (bijvoorbeeld hout of gewapend beton).

Materialen / uitvoeringsvormen

• Houten en beschilderde cassettes, historisch vaak versierd met goud- en ivoorinleg.
• Betoncassettes, veel toegepast bij parkeergarages; de gewapend-betonnen uitvoering wordt in Engelstalige literatuur ook wel "waffle slab" genoemd.

Herkomst van de term

• "Cassette" is via het Frans ontleend aan het Italiaanse cassetta (doosje), afgeleid van het Latijnse cassa en capsa (doos).
• "Plafond" komt uit het Frans plafond (van plat + fond), letterlijk een vlakke onderzijde van een vloer of dak.
• "Lacunaria" is meervoud van het Latijnse lacunar, afgeleid van lacuna (holte, leemte).

Verschil met gewelf

• Gewelf: een gebogen zoldering (een "gebogen plafond").
• Plafond: een vrijwel vlakke zoldering ("vlak gewelf").
• Wanneer cassettes deel uitmaken van een gebogen zoldering is "cassettegewelf" de technische term, hoewel die in praktijk zelden gebruikt wordt.