Claustra verband (Braziliaans verband)

Betekenis

Een claustra verband is een metselverband waarbij de stenen alleen met de uiteinden op de onderliggende laag liggen, waardoor het metselwerk opengewerkt en doorlatend wordt. Dit open karakter leidt tot wanden met regelmatige of gevarieerde openingen die zowel esthetische als functionele eigenschappen geven.

Toepassing

De claustra-wand komt voor in zowel metselwerk als in openingen in beton en wordt toegepast waar beeld, licht en ventilatie gecombineerd moeten worden.

• Verlevendigen van gevels door een gevarieerd beeld.
• Creëren van transparant uiterlijk en wisselwerking tussen massa en openingen.
• Realiseren van privacy, zonwering en gecontroleerde lichtinval bij ramen achter de wand.
• Vergemakkelijken van natuurlijke ventilatie en nachtventilatie bij open ramen.
• Gebruik in tuinmuren, nieuwbouwgevels en als decoratief element in architectuur.

Aandachtspunten

• Verankering vereist extra aandacht, omdat achter de claustra-wand vaak geen draagmuur zit en windbelasting significant kan zijn.
• Openingen en korte hechtvlakken verminderen sterkte; de oplegging, openingvorm en steenafmetingen bepalen stevigheid.
• Afvoer van hemelwater vraagt zorgvuldige detailuitwerking zodat water niet in de spouw komt; spouw afdichten en afleiden/draineren is noodzakelijk.
• Achter de wand kan vuilophoping ontstaan; zonder regelmatig openen van ramen kan dat problematisch zijn.
• Verankering van vensterkozijnen vereist specifieke aandacht.
• Houtwerk achter de claustra kan langer vochtig blijven door beperkte droogmogelijkheden.
• Esthetische beleving kan subjectief zijn; sommige ontwerpkeuzes kunnen een opgesloten gevoel geven of als niet passend worden ervaren.

Uitvoering / sterkte-aanpassingen

• Vergroot contactoppervlakken in lintvoegen om het draagvlak te verbeteren.
• Beperk de hoogte van openingen door ze over minder steenlagen te voeren.
• Verminder het aantal openingen per oppervlakte om samenhang te vergroten.
• Voeg lintwapening en, waar mogelijk, verticale wapening toe voor extra stevigheid.
• Overweeg lijmverband waar betere hechting gewenst is; lijm kan beter hechten dan klassieke metselmortel.

Materialen en varianten

• Claustra-constructies komen voor in handmatig metselwerk, prefab beton en historisch ook in dakpannen.
• Geometrisch opengewerkte platen in marmer of gips (claustra) werden vanaf de 7e tot 12e eeuw door Moorse bouwmeesters toegepast; dit begrip ligt in de lijn van het opengewerkte karakter van het moderne claustra-verband.

Naam en herkomst

• De term claustra in de betekenis van claustra-verband of claustra-wand ontstond na 1950 en is afgeleid van het Latijnse claustra (afsluiting, tralie), afgeleid van claudere (sluiten).
• De benaming Braziliaans verband verwijst vermoedelijk naar het veelvuldige voorkomen van dit type wanden in warme streken en de verkoelende werking die ze bieden.