Dakpan productie

Betekenis

Dakpanproductie omvat alle stappen van de grondstof (klei) tot het afgewerkte, gebakken product dat als dakbedekking wordt gebruikt. Het proces vereist gespecialiseerde kennis, laboratoriumcontroles en moderne technologie om constante kwaliteit en gewenste eigenschappen te bereiken. Variaties in kleisamenstelling en in de toegepaste bewerkingen bepalen de uiteindelijke producteigenschappen.

Toepassing

De productie is gericht op het vervaardigen van gebakken kleidakpannen voor dakbedekking.

• Vervaardiging van dakpannen die door dakdekkers op woningen worden geplaatst.
• Aanpassing van vormen en modellen aan regionale kleisamenstelling.
• Productie in meerdere vestigingen met lokale grondstofvariatie.

Aandachtspunten

• Variatie in kleisamenstelling beïnvloedt sterk de uiteindelijke eigenschappen van de dakpan.
• Voorafgaande geologische boringen en laboratoriumonderzoek bepalen of een kleilaag geschikt is voor productie.
• Continue bemonstering en laboratoriumcontroles tijdens menging garanderen constante mengsels en tijdige correcties.
• Beheersing van het droogproces is cruciaal om vervorming, scheurvorming en droogkrimp te voorkomen.
• Oppervlaktebehandelingen kunnen plaatsvinden vóór het bakproces en bepalen kleur en deklaag (engobe of glazuur).

Materialen / uitvoeringsvormen

• Basisgrondstof: klei, waarvan samenstelling en eigenschappen regionaal sterk variëren.
• Niet-plastische componenten: bijvoorbeeld kwartszand, worden toegevoegd afhankelijk van de vereiste eindkwaliteit.
• Oppervlaktelagen: barbotine (waterige suspensie van water, klei, fritte, oxiden of minerale kleurstoffen) voor engobe of glazuur.

Productiestappen

Het productieproces omvat drie hoofdstadia: het strengpersen en de vormgeving, het drogen en het bakken. Elk stadium is bepalend voor de eindkwaliteit.

Kleiontginning

• Geologen voeren boringen uit om dikte en kwaliteit van kleilagen te beoordelen.
• Prospectie en ontginning van niet-plastische componenten (zoals kwartszand) gebeuren eveneens onder controle.
• Vrijgave van grondstoffen volgt na goedkeuring door laboratoria; ontginningswijze wordt bepaald door aard en voorkomen van de grondstoffen.

Kleimenging

• Aangevoerde grondstoffen worden afzonderlijk opgeslagen, bemonsterd en gecontroleerd.
• Componenten worden volgens vaste verhoudingen gedoseerd, samengevoegd en gekneed tot een homogeen mengsel.
• De geknede massa wordt laag na laag in een mengelingkelder opgeslagen; er worden continu stalen genomen en gecontroleerd om consistentie te waarborgen.
• Na vrijgave volgt het eigenlijke productieproces.

Strengpersen

• De plastische massa ondergaat kneed- en walsbewerkingen en wordt naar de vacuümstrengpers gevoerd.
• In de vacuümstrengpers wordt lucht uit de massa verwijderd en de massa als een streng door het mondstuk geduwd.
• De streng wordt in gelijke stukken of "kleikoeken" versneden; deze vertonen al de primitieve vorm van de latere dakpan.

Vormgeving

• Voorgevormde kleikoeken krijgen hun definitieve dakpanvorm door persen in een mal.

Drogen

• Natte, geperste pannen worden gedroogd in gestuurde droogkamers of droogtunnels, afhankelijk van de grondstofsoorten.
• Het drogen moet water verwijderen zonder vervorming of scheurvorming; droogkrimp veroorzaakt volumevermindering.
• Een nauwkeurige beheersing van het droogproces is noodzakelijk.

Oppervlaktebehandeling

• Voor het bakken kunnen droge pannen in een spuiteenheid beneveld of bespoten worden met barbotine.
• Samenstelling van de barbotine varieert naargelang type deklaag (engobe of glazuur) en gewenste kleur.

Bakken

• Het bakken vormt een van de drie kernstadia van het productieproces en volgt op het drogen en eventuele oppervlaktebehandeling.