Dodekop

Betekenis

Dodekop is een pigment bestaande uit ijzeroxide (Fe2O3, colcothar) en kleiaarde, dat een rood, roodbruin of roodpaars kleurtoon geeft. Het pigment bevat zure bestanddelen die het roesten bevorderen en is, ondanks de naam, niet giftig.

Toepassing

Dodekop wordt toegepast als kleurpigment en als polijstmiddel.

• Kleuren van verf en afwerklagen in cementspecie om een donkerrode tint te verkrijgen.
• Toevoegen aan witkalk om rooiselen te verkrijgen op muren.
• In poedervorm gebruikt bij het polijsten van glas met vilt na ruw- en fijnslijpen.
• Mengsel met zwart gebruikt in de 18e eeuw voor paarsdekkend bruine verf op kozijnen.

Aandachtspunten

• Bevordert roesten door de aanwezige zure bestanddelen; toepassen op metalen zonder passende bescherming kan corrosie verergeren.
• Niet giftig: de naam suggereert anders, maar dodekop is niet toxisch.
• Kan verkleuringseffecten geven bij toevoeging aan kalkmeden of mortels (rooiselen).
• Verschillende varianten verschillen in kleurintensiteit en ijzeroxidegehalte; keuze beïnvloedt eindkleur.

Typen / uitvoeringen

• Rode dodekop (ook Spaans rood): traditioneel pigment, onder meer afkomstig uit Malaga.
• Paarse dodekop: restproduct uit de ijzerertsindustrie met een hoger gehalte aan ijzeroxide.

Samenstelling

• Hoofdbestanddelen: ijzeroxide (Fe2O3, colcothar) en kleiaarde.
• Chemische eigenschap: aanwezigheid van zure bestanddelen die de neiging tot roesten kan verhogen.

Naam / herkomst

• De aanduiding caput mortuum (dodekop) kan verwijzen naar vermeende afkomst van dodenakkers in China of naar de dodekopachtige vorm van het fabricageresidu.