Glas-in-lood

Glas-in-lood is een raamwerk waarin vele in lood gevatte, vaak gekleurde, ruiten zijn aangebracht.

Betekenis

Glas-in-lood is een samenstelling van kleine glasruiten die met loodstrips tot een raam worden samengevoegd. Daardoor ontstaan grote, vaak polychrome vensters die licht binnenlaten en zich lenen voor symboliek en voorstellingen.

Toepassing

Glas-in-lood wordt veel toegepast in religieuze en decoratieve contexten.

  • In kerken als drager van symbolen en voorstellingen.
  • In bovenlichten van hoge vensters om het intredende zonlicht te filteren.
  • In restauratieprojecten en als decoratief element in woningen en publieke gebouwen.
  • Bij grote vensters als architectonisch onderdeel van gotische en andere stijlen.

Aandachtspunten

  • Controleren op loodverval en corrosie van het glas; ernstige schade kan restauratie vereisen.
  • Inspecteren op verfloslating bij geverfde onderdelen, zoals windroedes.
  • Rekening houden met winddruk: grotere ramen hebben windroedes of brugstaven nodig; zeer grote ramen komen in tracering of een harnas.
  • Imitaties (loodband, geschilderd glas, kunststof-folie) verliezen na verloop van tijd vaak hun hechting of kleurvastheid.

Materialen / uitvoeringsvormen

  • Blank glas.
  • Gekleurd glas, doorgaans fabrieksmatig egaal gekleurd.
  • Geschilderd glas, met voorstelling zoals op een doek.
  • Gebrandschilderd glas: blank glas voorzien van metaaloxide-pigmenten die in de oven in het glas zakken en ermee versmelten.
  • Historisch zijn ook alternatieven gebruikt voor loodstrips, zoals houten latjes, gips, brons of beton; lood werd echter veel toegepast vanwege zijn buigzaamheid.

Uitvoering

  • Grotere glas-in-lood-ramen worden tegen winddruk versterkt met windroedes of brugstaven.
  • Zeer grote ramen zijn vaak geplaatst in tracering (maaswerk) of in een harnas.
  • Degene die glas-in-lood-ramen vervaardigt of herstelt, wordt doorgaans glazenier genoemd.
  • Hedendaags worden de meeste ramen samengesteld uit blank en fabrieksmatig gekleurd glas; gebrandschilderd glas wordt nog steeds gemaakt maar is minder gebruikelijk.

Namaak en verwante technieken

  • Glas-op-lood: imitatie waarbij loodband op bestaand glas wordt geplakt; veel toegepast in eenvoudige woningen in de 19e eeuw.
  • Geschilderde varianten en kunststof-folie met glas-in-lood-print komen voor als goedkope imitaties.
  • Wiener Sprossen kunnen visueel aan glas-in-lood doen denken.
  • Dalle de verre lijkt op glas-in-lood maar de ruimtes tussen glasstukken worden gevuld met cement, vloeibaar beton of giethars in plaats van lood.
  • Soms worden meerdere gekleurde glaasjes achter elkaar geplaatst om minder licht door te laten; dit kan tot extreem donkere ramen leiden (voorbeeld: restauratie-ingreep bij ramen van de Michaëlkapel in de Domtoren, waarbij tot vier glaasjes achter elkaar waren geplaatst).

Documentatie

  • Er bestaan pagina's en publicaties over glas-in-lood met voorbeelden en werkwijzen.
  • Er is informatie specifiek over onderhoud en restauratie (o.a. van Cultureel Erfgoed).
  • Er bestaat een uitvoeringsrichtlijn getiteld "Glas-in-lood-panelen - Uitvoeringsrichtlijn - URL 4002".

Ook interessant

Gevelbekleding De gevelbekleding is de buitenste laag van de gevel, uitgevoerd in uiteenlopende materialen voor bescherming en uitstraling. Geveldetaillering Geveldetaillering is het geheel van onderdelen van een gevel die samen het totaalbeeld bepalen. Gevelelement Een gevelelement is een prefab bouwelement dat een kant‑en‑klaar onderdeel vormt van de buitenkant van een gebouw. Gevelisolatie aan de binnenzijde Gevelisolatie aan de binnenzijde is na‑isolatie waarbij een binnenvoorzetwand of paneel tegen de binnenzijde van de gevel wordt geplaatst.