Hasco

Betekenis

Hasco was een pasteus materiaal dat na applicatie op een ondergrond gestructureerd werd en keihard opdroogde. Het bijzondere decoratieve effect ontstond door het reliëf in combinatie met matte lagere delen en glanzende, gepolijste hogere delen.

Toepassing

Hasco en de techniek van hasconeren werden gebruikt als naadloze wandbekleding.

• Wandbekleding voor scholen, ziekenhuizen, openbare gebouwen en theaters.
• Vervanging van behang, tegels, betonemaille en muurplaten.
• Toepassing op uiteenlopende ondergronden, ook staal (zoals benadrukt in het Amerikaanse patent).
• Uitvoering door een groot aantal schildersbedrijven in Nederland (circa 1200 bedrijven rond 1935).

Aandachtspunten

• Aangebracht als een dikke pastalaag met plamuurmes, kwast met korte haren of eventueel met een rol.
• Reliëf in de nog natte laag aanbrengen en na gedeeltelijke droging de hogere delen gladstrijken en polijsten voor een blijvende spiegelglans.
• Mogelijkheid om verschillende gekleurde lagen te combineren en glaceren om kleur- en licht effecten te verkrijgen.
• Afwerking met een transparante vernis (mat, halfmat of glanzend) na droging.

Oorspronkelijke werkwijze

De oorspronkelijke werkwijze bestond uit meerdere bewerkingen:

• Aanbrengen van één of meer voldoende dikke lagen pasta.
• Vormgeven van een licht reliëf in de nog natte laag met kwast, plamuurmes of rol.
• Na droging de hoge delen schuren of gladstrijken en zonodig glaceren (dunne verflagen afstrijken over de hoge delen).
• Eindafwerking met een transparante vernis.

Samenstelling volgens octrooi

Het Nederlandse octrooi uit 1932 beschrijft de samenstelling van de lagen als een mengsel van pigment en bindmiddel met daarbij ongeveer:

• 3 gewichtsdelen houtolie,
• 2 gewichtsdelen lijnolie of een gelijkwaardig mengsel van drogende oliën,
• 1 gewichtsdeel hars, kunsthars of copal,
• een verdunningsmiddel en, indien nodig, een siccatief.

Patenten en verspreiding

• Voor de techniek en samenstelling werden patenten verleend, onder meer in Nederland (octrooi 1932), de Verenigde Staten, Canada, Engeland en Duitsland.
• Het Amerikaanse patent legt bijzondere nadruk op toepassing op stalen ondergronden.
• In het Canadese patent wordt een uitvinder genoemd: Lodewijk Bakker.

Merk en bedrijfsgeschiedenis

• Hasco was een product van Schreuder uit Schoonhoven; de naam verwijst naar Hermann A. Schreuder & Co en is ook gebruikt voor Hasco Lakfabrieken Schoonhoven.
• Het merk Hasco werd op 7 juni 2004 overgenomen door Schaepman verffabrieken (Schaepman Lakfabrieken te Kampen), onderdeel van Hempel, een Deens bedrijf met een vestiging in Nederland.

Uiterlijk en esthetisch effect

• Het decoratieve effect berust op reliëf en contrast tussen matte en glanzende zones.
• Bij reliëfschilderwerk werden de hoogste punten vaak in lichtere kleuren uitgevoerd om het reliëf visueel te benadrukken.