Hijsbalk

Betekenis

Een hijsbalk is een balk die door de topgevel uitsteekt en dient om goederen met een touw en blok te takelen naar hogere verdiepingen of zolders. Het gebruik is ontstaan uit de behoefte handelsgoederen in zolders op te slaan; de constructie bleef ook bij woonhuizen bestaan en werd daar onder meer gebruikt bij verhuizingen. De term wordt daarnaast gebruikt voor stalen hijsbalken die voorwerpen met zeer grote gewichten kunnen hijsen, bijvoorbeeld circa 400 ton.

Toepassing

De hijsbalk komt voor in zowel historische als hedendaagse gebouwen.

• Takelen van handelsgoederen naar zolders en opslagruimten.
• Verplaatsen van inboedel bij verhuizingen in woonhuizen.
• Esthetische toepassing bij nieuwbouw om het geheel in de omgeving te laten passen.
• Hijsen van zeer zware lasten met stalen hijsbalken (industriële toepassingen).

Aandachtspunten

• Onderscheid tussen traditionele houten hijsbalken voor takelwerk met touw en blok en stalen hijsbalken voor zware lasten.
• Bestaande uitvoeringen hebben bijvoorbeeld een vaste haak of een windbaar touw met hijshaak.
• Toegang en ontvangst op de verdieping gebeurt vaak via een hijsluik.
• Sommige hijsbalken zijn verbonden met speciale onderdelen zoals een hijskast of een hijsrad.

Typen / uitvoeringen

• Houten hijsbalk met vaste haak: eenvoudige traditionele uitvoering voor licht takelwerk.
• Houten hijsbalk met windbaar touw en hijshaak: voorzien van een blok en opwindmechaniek.
• Stalen hijsbalk: ontworpen voor industriële hijsverrichtingen en hoge lasten (bijvoorbeeld rond 400 ton).

Onderdelen

• Hijskast: het soms rijk versierde houten blok waarin het hijstouw wordt opgewonden.
• Hijsrad: het grote rad waarover het touw-zonder-einde loopt.
• Hijstouw: het touw dat bij het takelen wordt gebruikt, al dan niet windbaar.
• Hijsluik: de toegang op de verdieping waarnaar goederen worden gehesen.
• Hijsdak: een hijsinrichting ingebouwd in een speciaal dakoverstek.
• Trijshuisje: een uitgebouwde kap boven een hijsbalk.