Jumplift

Betekenis

Een jumplift is een tijdelijke, zelfklimmende lift die tijdens de bouw in de liftschacht in de kern van een hoog gebouw wordt geplaatst en naarmate de bouw vordert omhoog verplaatst. De installatie bevat onder meer een (tijdelijke) machinekamer en een liftkooi met deksel, en maakt snelle en beschermde toegang tot steeds hogere verdiepingen mogelijk.

Toepassing

De jumplift wordt toegepast bij in aanbouw zijnde hoogbouw.

• Bieden van snelle personenverplaatsing binnen de interne liftschacht tijdens ruwbouwwerkzaamheden.
• Verzekeren van veilige en gesloten vervoersruimte die beschermd is tegen weer en wind.
• Vervangen van conventionele bouwliften aan de buitenzijde wanneer daar weinig ruimte is.
• Inzet tot de kern met liftschachten voltooid is; daarna wordt alleen de definitieve machinekamer geïnstalleerd en afgewerkt.

Aandachtspunten

• Voorzien van een deksel op de liftkooi om hemelwater, wind en stof buiten te houden.
• Aanbrengen van geleiders langs de schachtwand en een werkeiland voor op hoogte werk en takeling van de machinekamer.
• Herhaaldelijk takelen en vastzetten van de (tijdelijke) machinekamer en verschuiven van de liftkooi volgens de methode van de jumplift.
• Rekening houden met logistieke voordelen: hoge transportsnelheid (circa 2,5 m/s) en tot driemaal sneller dan bouwliften.
• Kostenvoordeel en efficiëntie treden op vanaf een bepaald aantal verdiepingen (bijvoorbeeld twintig).

Werking / methode

De methode van de jumplift omvat in hoofdtrekken:

• Aanbrengen van een deksel op de liftkooi en plaatsen van geleiders voor het werkeiland.
• Het werkeiland klimt langs rails omhoog en zet zich vast op een hogere verdieping.
• De (tijdelijke) machinekamer wordt omhoog getakeld en op die hogere positie vastgezet.
• De liftkooi kan enkele verdiepingen hoger reiken; de lift maakt daarmee een 'jump'.
• Stappen met het werkeiland en het takelen van de machinekamer worden na enkele verdiepingen herhaald totdat de kern van het gebouw gereed is.

Onderdelen en terminologie

• Deksel (beschermt tegen hemelwater, wind en stof; in het Engels ook wel "deflection crash deck").
• Werkeiland (installation platform) dat langs geleiders omhooggaat en de machinekamer takelt.
• (Tijdelijke) machinekamer die per fase omhoog wordt gebracht en vastgezet.
• Liftkooi (lift car / elevator car) met automatische deuren; kan na afronding als definitieve kooi worden afgewerkt.
• Geleiders en rails langs de schachtwand die het werkeiland en de liftkooi geleiden.

Voordelen

• Verhoogde veiligheid op de bouwplaats door het gebruik van een gesloten, automatische liftkooi.
• Sneller vervoer naar hogere verdiepingen (ongeveer 2,5 m/s; tot driemaal sneller dan traditionele bouwliften).
• Bescherming tegen slecht weer doordat de lift binnenin het gebouw en in de schacht opereert.
• Minder tijdverlies bij de overgang naar de definitieve liftinstallatie aan het einde van de bouwfase.
• Potentieel lagere kosten en versnelling van de bouw bij voldoende hoogte (bijvoorbeeld vanaf twintig verdiepingen).
• Onafhankelijkheid van de vorm van de toren; geen plaatsing aan de buitenzijde vereist.

Varianten en ontwikkeling

• Er bestaan varianten die volgens hetzelfde principe 'meegroeiën', zoals de zogenaamde MEEgroeilift van Mitsubishi Elevator Europe.
• Kone ontwikkelde een jumpliftconcept dat mede in Nederland werd verder ontwikkeld; Nederlandse ingenieurs werkten onder meer aan toepassing in projecten zoals de Rembrandttoren en de Maastoren.