Kelder

Betekenis

Een kelder is een (grotendeels) onder het maaiveld liggend gedeelte van een gebouw dat een gehele verdieping of slechts een deel daarvan kan beslaan. Oorspronkelijk diende de kelder als ondergrondse voorraadkamer voor bederfelijke en houdbare levensmiddelen en voor de opslag van wijn en andere producten.

Toepassing

Kelders vervullen zowel historische als hedendaagse functies.

• Opslag van bederfelijke en houdbare levensmiddelen en van wijn.
• Opslag van goederen voor bewoners of derden (bijvoorbeeld straatgerichte kelders met aparte toegang).
• Extra verblijfsruimte: speelkamer, fitness, slaapkamer e.d., vaak met koekoek voor daglicht.
• Koele kamer voor behoud van levensmiddelen of wijn, vooral bij noordelijke ligging.

Aandachtspunten

• Eén uitgang: veel kelders hebben doorgaans maar één uitgang; bij reëel brandrisico meer uitgangen overwegen.
• Ventilatie: zorgen voor goede ventilatie om vochtproblemen, schimmelvorming en natuurlijke radongasconcentraties te beperken.
• Grondwaterbelasting: kelders moeten bestand zijn tegen vaak hoge grondwaterstanden; materiaalkeuze en waterdichting essentieel.
• Waterdichtheid: buitenzijde behandelen tegen waterdoorslag; binnenzijde kan aanvullend waterdicht worden gemaakt.
• Bij bestaande constructies: betonnen plint en mantel moeten waterdicht zijn; plintdikte kan circa 40–60 cm bedragen.

Constructie in bestaand pand

Een veel toegepaste werkwijze voor het aanbrengen van een kelder bij een bestaand gebouw omvat de volgende stappen:

• Afgraven tot het niveau van de grondwaterstand (in Amsterdam ongeveer tussen 80 en 150 cm onder het maaiveld).
• Slaan van een houten of stalen damwand en verder uitgraven tot aanlegdiepte.
• Indrukken van stalen buispalen per segment, vrijwel trillingsvrij om schade te beperken.
• Snijden van de koppen ter plaatse van de nieuw te storten vloer en aanbrengen van isolatiefolie.
• Storten van een gewapende betonnen funderingsvloer.
• Aanbrengen van een gewapende betonnen mantel tegen de damwand, verankerd in de oude draagmuur door middel van inkassingen.
• Zorg dat de betonnen plint waterdicht is; dikte tussen circa 40 en 60 cm.

Prefab-kelder

• Toepassing: vooral bij nieuwbouw gebruikt.
• Voordelen: prefab betonnen kelderbakken uit één stuk kennen geen naden en bieden in de fabriek betere beheersing van betonsamenstelling en uitvoering.
• Kwaliteitsaspecten: betere controle voorkomt ad-hoc-oplossingen en beïnvloeding door regen, felle zon of verontreinigingen door grond.

Isolatie

• Perimeter-isolatie: isolatie aan de buitenzijde van de kelder wordt perimeter-isolatie genoemd en biedt specifieke voordelen voor kelderconstructies.

Vocht

• Muurdoorlatendheid: keldermuren moeten vrijwel altijd ondoordringbaar zijn voor vocht van buiten.
• Buitenbehandeling: toepassen van een waterafstotende laag aan de buitenzijde van de keldermuren om binnendringend water te voorkomen; als voorbeeld wordt Weberdry Cemseal Topflex genoemd.
• Binnenbehandeling: desgewenst toepassen van binnenzijdige waterdichte bepleistering, bijvoorbeeld Aquaplan Waterdichte Bepleistering.

Verschil met souterrain

• Souterrain: wanneer ongeveer de helft of meer van de kelderhoogte zich boven het maaiveld bevindt, wordt gesproken van een souterrain; in de praktijk wordt de term kelder soms ook als souterrain gebruikt.