Ophaalbrug

Betekenis

Een ophaalbrug is een beweegbare brug waarbij het brugdek (ook val genoemd) om een horizontale as roteert, waardoor het dek verticaal opendraait. Aan het verlengde van het bovendeel bevindt zich de balanspriem met een contragewicht om het geheel in evenwicht te houden; het val is verbonden met de balanspriem via een ophangstaaf.

Toepassing

De ophaalbrug komt voor in situaties waar het verkeer tijdelijk moet worden gestopt om scheepvaart of doorgang mogelijk te maken, en historisch bij kastelen over een slotgracht.

• Historisch: voortgekomen uit de valbrug over de slotgracht.
• Stedelijke voorbeelden: dubbele ophaalbrug aan de Herengracht (Amsterdam), wipbrug aan de Brouwersgracht (Amsterdam).
• Voorbeelden bij kastelen: dubbele valbruggen bij Malbork.

Aandachtspunten

• Zorg dat het contragewicht en het zwaartepunt in elke stand zodanig zijn geplaatst dat het geheel in balans blijft.
• Controleer dat de lijnen door de vier draaipunten (A, B, C, D) in zijaanzicht een parallellogram vormen.
• Controleer dat de lijn tussen het zwaartepunt van het val en het draaipunt onderzijde hameistijl evenwijdig loopt met de lijn door het zwaartepunt van de balanspriem met contragewicht en het draaipunt bovenzijde hameistijl.
• Bewijs dat de som van de statische momenten van het val en de balanspriem ten opzichte van de lijn door de draaipunten op de hameistijl nul is.

Onderdelen

• Val: het brugdek of de rijvloer die opent.
• Balanspriem: verlengd bovendeel waaraan het contragewicht is bevestigd.
• Contragewicht: tegengewicht op de balanspriem om balans te bereiken.
• Ophangstaaf (ophangstang): verbinding tussen val en balanspriem.
• Hameipoort: de poort waar doorheen gereden wordt.
• Hameistijlen: de stijlen van de hameipoort waaraan draaipunten en assen zijn gekoppeld.
• Horizontale as / draaipunten (A, B, C, D): steunpunten waarom het val roteert.

Balancering

• Plaatsing van het contragewicht en het zwaartepunt moet in elke stand het systeem in evenwicht houden.
• De geometrie van de draaipunten moet zodanig zijn dat in zijaanzicht de lijnen door de vier draaipunten een parallellogram vormen.
• De evenwijdigheid van de lijnen tussen zwaartepunten en respectievelijke draaipunten is vereist om nul som van statische momenten te bereiken.

Terminologie

• Engelse term: drawbridge.
• Dubbele ophaalbrug wordt in het Engels aangeduid als double-leaf drawbridge.
• Vergelijk: basculebrug.