Opvijzelen

Betekenis

Opvijzelen is het gecontroleerd en geleidelijk omhoog brengen van een bouwelement of hele constructie met vijzels. Daardoor kan een verzakte fundering worden hersteld of een onderliggend draagmiddel worden vervangen.

Toepassing

De techniek wordt toegepast bij het herstellen of aanpassen van funderingen en constructiedelen.

• Optillen van woningen bij verzakkingen, bijvoorbeeld boven prefab betonpalen.
• Vervangen of herstellen van rotte funderingsbalken onder vakwerkgevels.
• Plaatsen van tijdelijke ondersteuning bij constructiewerk.
• Gebruik bij plaatsing van minivijzels of platte vijzels voor lokaal opvijzelen.

Aandachtspunten

• Plaatsing van tussenliggende platen of balken tussen muur en vijzel om druk te verdelen.
• Gebruik van stalen of betonnen platen/balken als steun tussen constructie en vijzel.
• Verankering of het slaan van extra draagpalen (bijvoorbeeld stalen buispalen) kan nodig zijn voor stabiliteit.
• Omstorten met beton rond minivijzels en stalen balken voor blijvende ondersteuning.

Uitvoering

• Tussen muur en vijzel kan een stalen of betonnen plaat of balk worden geplaatst om puntbelasting te vermijden.
• Minivijzel en stalen balk worden na het optillen soms omstort met beton voor permanente verankering.
• In praktijk werden vroeger ook houten materialen en houten vijzels gebruikt; tegenwoordig komen stalen elementen vaker voor.

Voorbeelden

• Een hoekwoning die ongeveer tien centimeter moest worden opgevijzeld omdat één of twee prefab betonpalen in een minder goede grondlaag waren geplaatst.
• Het opvijzelen van een vakwerkgevel met een reeks schroeven (zoals historische "bauschrauben" of "hausschrauben") om een rotte funderingsbalk te vervangen.

Etymologie

De term is samengesteld uit "op" (omhoog) en "vijzelen", afgeleid van het woord vijs (schroef). Het woord vijs gaat terug op het Franse vis en Latijnse vitis; de gedraaide vorm van ranken gaf aanleiding tot de benaming van het werktuig.

Engelse vertaling: to jack up