Palendijk

Een palendijk is een dijk met een rij palen aan de zeezijde die de dijk extra beschermt tegen opstuwend water.

Betekenis

Een palendijk is een dijk die door een rij palen extra beschermd is tegen het opstuwende water. De palenrij bestond meestal uit eikenhouten palen en neemt een deel van de krachten van de golven op.

Toepassing

Palendijken werden aangelegd om de werking van bestaande zeedijken te ondersteunen.

Beschermen van de hoofddijk door de kracht van opstuwend water te verminderen.
Aangelegd aan de zeezijde van een bestaande zeedijk.
Toegepast vanaf de 15e eeuw rond de Zuiderzee (het huidige IJsselmeer).
Gebruikt bij reconstructies van historische dijken waar de omstandigheden dit toelaten.

Aandachtspunten

Vereisen samenwerking van grondeigenaren vanwege de hoge aanlegkosten.
Zijn gevoelig voor aantasting door paalwormen in zout water, waardoor palen na verloop van tijd kunnen bezwijken.
Historische palen waren veelal van eikenhout; moderne reconstructies kunnen duurzaam hardhout gebruiken (voorbeeld: Cloeziana, duurzaamheidsklasse 1).
Alternatieve of aanvullende versterkingen omvatten stromatten of rietmatten (vastgezet met grote krammen), natuursteen (bijv. basalt) en later betonblokken.

Geschiedenis en voorbeelden

Vanaf de 13e eeuw werden rond de Zuiderzee veel zeedijken aangelegd; vanaf de 15e eeuw werden palendijken aan de zeezijde toegevoegd.
De eerste palendijken in het Eemland verschenen pas toen er ook dijkbesturen waren; voor de Bunschoter Veendijk (Oostdijk) werd in 1533 een dijkbestuur opgericht, bij de Veldendijk (Westdijk) was dat in 1603.
Na de aanleg van de Afsluitdijk in 1932 werd de Zuiderzee zoet water, waardoor palendijken aan het voormalige zeegebied (nu IJsselmeer) weer geconstrueerd konden worden; in Bunschoten aan het Eemmeer is een reconstructie gemaakt op basis van oude tekeningen.

Probleem: paalworm

Paalwormen komen uitsluitend in zout water voor.
Deze lange, mosselachtige weekdieren kunnen 20 à 30 cm lang worden.
Paalwormen voeden zich met hout en boren diepe gangen in palen, waardoor palen doorboord raken en de beschermende werking van de palendijk verloren kan gaan.