Pergola

Betekenis

Een pergola is een buitenconstructie bestaande uit staanders en liggers die dienstdoet als zonwering en vaak deel uitmaakt van een terras. De bedekking is meestal plantaardig (klimmers of struiken) maar kan ook bestaan uit lamellen, doek of een aluminium skelet.

Toepassing

De pergola creëert schaduw en een beschutte terrasruimte.

• Aangebouwd aan een huis of schuur voor directe terrasverbinding.
• Vrijstaand in een tuin om een rustige schaduwplek te bieden.
• Bij grotere pergola's wordt soms snelgroeiende begroeiing toegepast om snel dekking te verkrijgen.

Aandachtspunten

• Controleer of gekozen beplanting bladverliezend of groenblijvend is; bladhoudend is niet hetzelfde als groenblijvend en variëteiten verschillen sterk.
• Houd rekening met vallend blad, stof en insecten bij plantaardige bedekking.
• Houten draagconstructies vergen onderhoud (verven, beitsen) en kunnen op termijn rotten.
• Lamellen of bladhoudend groen houden in de winter veel zon buiten; bladverliezende beplanting laat in de winter meer zon door.
• Laat plaatsing bij voorkeur uitvoeren door een vakman.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Draagstructuur: staanders (palen, pilaren) en liggers (horizontale balken, planken of latten).
• Bedekking: plantaardige klim- of struikbeplanting, lamellen (al dan niet beweegbaar), of opvouwbare doeken.
• Moderne uitvoeringen kunnen een aluminium skelet hebben; een aluminium pergola vergt weinig onderhoud en rot niet.

Zonwerend materiaal

• Plantaardige bedekking: zowel bladverliezende als bladhoudende (vaak wintergroene) soorten worden gebruikt; soorten en gedrag verschillen per variëteit.
  • Bladverliezend: klimhortensia, kamperfoelie (gedeeltelijk wintergroen), trompetklimmer (campsis), wilde wingerd, winterjasmijn, bepaalde variëteiten van de bosrank (clematis).
  • Groenblijvend of wintergroen: klimop (hedera), Toscaanse jasmijn (Trachelospermum jasminoides), Spaanse jasmijn (Jasminum grandiflorum, half-wintergroen), groenblijvende kamperfoelie (bijv. lonicera henryi), bosrank (clematis armandii).
  • Let op: clematis kent zowel bladverliezende als bladhoudende variëteiten; altijd navragen bij de bloemist welke eigenschappen gelden.
• Lamellen: kunnen beweegbaar zijn zodat in winter of donkere periodes meer zon doordringt.
• Doek: opvouwbaar doek biedt variabele bescherming boven louter vaste bedekking.
• Voor grotere pergola's kan snelgroeiende beplanting, zoals de bruidssluier, worden aanbevolen.

Voordelen

• Schermt in de zomer de zon af en brengt daardoor koelte op het terras en deels in huis.
• Vergroot privacy (tegen inkijk van boven en gedeeltelijk van achter).
• Met bladverliezende beplanting dringt in de winter zon door naar terras en woning.
• Plantaardige bedekking geeft een landelijker uiterlijk en extra verkoeling.
• Aluminium pergola's vergen nauwelijks onderhoud en rotten niet.

Nadelen

• Plantaardige bedekking kan stof, vallend gebladerte en insecten veroorzaken.
• Houten palen en balken vragen onderhoud en kunnen na verloop van tijd rotten.
• Bladhoudend groen of gesloten lamellen houden in de winter veel zon tegen, wanneer zonlicht gewenst is.

Fundering en plaatsing

• Mogelijke funderingen: schroeffundering of betonpoer.
  • Schroeffundering: de schroef in de grond draaien tot de gewenste diepte; vergt waarschijnlijk minder tijd dan een betonpoer; controleer tijdens inschroeven regelmatig met een waterpas zodat de kop horizontaal blijft.
  • Betonpoer: graaf een gat van 2 tot 3 keer de breedte van de poer; vul de onderkant met een forse tegel of een laag ophoogzand voor stabiliteit; plaats de betonpoer en zorg dat de kop horizontaal staat; vul rondom met aarde en druk stevig aan. Voor extra stevigheid kan rondom met snelbeton worden opgevuld, maar zo ontstaat een blok dat moeilijker te verwijderen is.
• Voorbereiding paal: boor een gat in het midden van de onderkant van de paal voor het draadeind van de betonpoer, zodat deze stevig in de paal past.
• Algemene stappen (globaal):
  • Bepaal de locatie van de staanders.
  • Houd vooraf de gewenste hoogte van de voet van alle staanders in de gaten; deze hoogte is meestal overal gelijk.
  • Zorg bij fundering voor horizontale positie van koppen en controleer met een waterpas.
  • Bevestig de paal zodat het draadeind van de fundering in het daarvoor geboorde gat past.