Pisé

Betekenis

Pisé is een historische bouwmethode waarbij muren of constructieve elementen uit aangestampte aarde worden gevormd. Door het stapsgewijs storten en verdichten van lichtvochtige aarde ontstaan compacte, draagkrachtige wandvakken.

Toepassing

Pisé wordt gebruikt voor het bouwen van muren en andere constructieve elementen.

• Opbouwen van muren als alternatief voor metselwerk.
• Combineren met vakwerk om de dikte van de pisémuur te beperken.
• Toepassingen variëren van traditionele gebouwen tot hedendaagse woningen en kleinere ontwerpobjecten.
• Variant met cement (pisé de béton) voor meer stabiliteit.

Aandachtspunten

• Zeer zwaar werk: het aanstampen vergt veel fysieke inspanning.
• Vochtigheid: de aarde dient lichtvochtig te zijn voor goede verdichting.
• Laagdikte en verdichting: een laag van ca. 15 cm wordt gestort en aangestampt tot ongeveer de helft van de oorspronkelijke laag.
• Vakeenheid: een vak met een oppervlak van circa 64 cm² wordt als optimaal beschouwd; zo'n vak weegt tussen de 5 en 9 kilo.
• Stabilisatie: toevoeging van kalk, fijn grind of stro verbetert de stabiliteit van het pisémateriaal.
• Variant met cement (pisé de béton) gebruikt cement om de aarde extra te stabiliseren.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Basismateriaal: lichtvochtige aarde.
• Stabiliserende toevoegingen: kalk, fijn grind, stro.
• Cementvariant: pisé de béton (aarde vermengd met een hoeveelheid cement).
• Constructieve combinatie: opbouw binnen een skelet of in combinatie met vakwerk (bois construction).

Geschiedenis en etymologie

Pisé is een oude Moorse techniek die in delen van Zuid-Frankrijk, Portugal en Spanje nog wordt toegepast. Het woord pisé is Frans en werd voor het eerst aangetroffen in 1562 als "pizé", afgeleid van het Vulgair-Latijnse pi(n)siare, een variant van het klassiek Latijnse pi(n)sare (verbrijzelen).