Porticus

Betekenis

Een porticus is een overkapte zuilengalerij vóór de ingang van een gebouw. Ze diende zowel als verfraaiing van Romeinse villa's en openbare gebouwen als voor bescherming tegen zon en regen, en bood vaak ruimte voor de aanbieding van handelswaar. Het woord is afkomstig uit het Latijn en betekent poort of ingang.

Toepassing

De porticus komt voor bij ingangen van gebouwen en heeft meerdere functies.

• Verfraaien van woonhuizen en openbare gebouwen, vooral in de Romeinse architectuur.
• Beschermen van bezoekers tegen zon en regen bij de ingang.
• Uitstalling en verkoop van handelswaar onder de overkapping.
• Heropleving van omvangrijke ingangspartijen met zuilen en trappen in het Neo-Classicisme.

Aandachtspunten

• Onderscheid porticus en colonnade: een porticus is specifiek een colonnade bij de ingang van een gebouw.
• Wanneer een colonnade drie zijden van een binnenhof beslaat, wordt dit een triportico genoemd.
• Historische voorbeelden zijn onder meer portici op de Campus Martius (ca. 55 v.Chr.) en bij het Pantheon in Rome (ca. 120 n.Chr.); er bestaan ook recentere voorbeelden, bijvoorbeeld in Wiesbaden.
• In ingangen afgewerkt in Neo-Classicisme komt vaak een omvangrijke porticus met zuilen en trapopgang voor.

Verschil met colonnade

Een colonnade is een algemene term voor een zelfstandige, overdekte wandelgang met zuilen; een porticus is een specifiek voorbeeld daarvan wanneer deze zich vóór de ingang van een gebouw bevindt.

Triportico

De aanduiding triportico wordt gebruikt wanneer een colonnade drie zijden rond bijvoorbeeld een binnenhof omvat; dit is een specifieke configuratie van zuilengalerijen in klassieke architectuur.