Potdekselen

Betekenis

Potdekselen is het gedeeltelijk over elkaar leggen van planken of vergelijkbare platte delen, waarbij de delen zonder sponning en met een duidelijke schuinte ten opzichte van de gevel worden aangebracht. Dit geeft een uiterlijk vergelijkbaar met schubben of dakpannen, en vormt een afsluitende buitenbekleding voor gevels en schuttingen. Potdekselen kan zowel aan één zijde van de plank als aan beide randen worden uitgevoerd (vergelijkbaar met tegula en imbrex).

Toepassing

Potdekselen wordt toegepast als buitenbekleding en voor afscheidingen.

• Gevelbekleding van gebouwen, vaak voor schuurwoningen of houten gevels
• Schuttingen en andere tuinconstructies
• Afwerking van houten buitengevels boven een metselplint

Aandachtspunten

• Gebruik planken die zonder sponning gedeeltelijk over elkaar vallen; overlap is meestal maar een paar centimeter.
• Richt de hartkant van de plank naar buiten, zodat bij kromtrekken geen kieren ontstaan en de hartkant duurzamer is.
• Bevestig planken met een overlap van 20–30 mm; sla de nagel of schroef 10–20 mm boven de overlappende rand en laat de kop niet diep verzinken om houtbeschadiging te vermijden.
• Het doel van potdekselen is het verminderen van waterindringing; horizontale uitvoeringen zijn daarvoor effectiever dan verticale.

Typen / uitvoeringen

• Planken horizontaal tegen een rechte stijl:
  • Planken meestal gelijke dikte; bovenliggende plank overlapt de onderliggende slechts iets.
  • Variant: bevel siding, waarbij de plank naar boven toe in dikte afneemt.
  • Voordeel: snelle methode; nadeel: openingen tussen vakken tussen de stijlen.
• Planken horizontaal, "getrapt" (met kepen in de stijl):
  • Planken vallen in kepen van de stijl; in Noord-Holland boven het IJ tot Texel wordt dit "getrapte weeg" genoemd.
  • Voordeel: betere afsluiting; nadeel: meer arbeidsintensief.
• Planken verticaal:
  • Vergelijkbaar met de horizontale uitvoering, maar de stijl wordt een regel.
  • Voordeel: architectonisch interessant; nadeel: hemelwater heeft grotere invloed.

Plint / borstwering

• Plaats potdekselen doorgaans vanaf ongeveer 40–50 cm boven peil om opspattend hemelwater uit de buurt van de onderste planken te houden.
• Voordeel van een metselplint: voorkomt vervuiling en vertraagt rot van de onderste planken en geeft een stabielere indruk.
• Nadeel en consequenties:
  • De fundering kan zwaarder moeten worden uitgevoerd (bijvoorbeeld op een betonplaat).
  • Isolatie van de ruimte achter de borstwering wordt moeilijker; bij een borstwering is een binnenspouwblad gewenst.

Vergelijking met verwante profielen

• Zweeds rabat lijkt op potdekselen maar heeft taps toelopende planken en een sponning die een betere passing en afdichting geeft.
• Halfhouts rabat mist de karakteristieke schuinte van overlappende planken en wijkt daardoor in uitstraling en werking af.
• Soms lijkt een boeiboord gepotdekseld, maar kan in werkelijkheid gefreesd zijn; uiterlijk kan dus verwarring wekken.