Scharreren

Betekenis

Scharreren is een bewerkingswijze waarbij met een beitel kort naast elkaar gelegen evenwijdige groeven in steen worden gehakt, waardoor ribben ontstaan. De groeven hoeven daarbij niet in elkaars verlengde te liggen. Daarnaast verwijst scharreren ook naar het afhalen van een dun laagje van metselwerk om het oppervlak minder ruw te maken.

Toepassing

Scharreren wordt toegepast in natuursteenbewerking en in metselwerk.

• Bewerken van steensoorten door middel van scharreerbeitel of ceseel.
• Machinaal scharreren van stenen oppervlakken.
• Afslijpen of afhakken van een dunne laag metselwerk om een gladder gevelaanzicht te verkrijgen.

Aandachtspunten

• Gebruik een geschikte beitel (scharreerbeitel of ceseel) voor het gewenste snijbeeld.
• Kies tussen handmatig en machinaal scharreren afhankelijk van schaal en afwerking.
• Bij scharreren van metselwerk: de gevel werd vaak na het scharreren met een uiterst dunne pleisterlaag behandeld en vervolgens met de hand geschilderd, waarbij het patroon van het onderliggende metselverband gevolgd kan worden.
• Sporen van beitelwerk kunnen zichtbaar blijven op het eindoppervlak.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Handmatig: scharreerbeitel of brede ceseel; voorbeeldgereedschap heeft een lengte van circa 19 cm, een klopperkop en een snijbreedte van ongeveer 5 cm.
• Machinaal: scharreren kan ook met geschikte machines uitgevoerd worden voor grotere oppervlakken of een gelijkmatig patroon.

Typen / uitvoeringen

In Duitstalige gebieden worden doorgaans twee globale methoden onderscheiden:

• bunt scharriert: kris-kras behakt.
• aufschlagen: zuiver gescharreerd, groef na groef.

Historiek

Scharreren werd vanaf de Middeleeuwen toegepast om metselwerk een minder ruw uiterlijk te geven; metselaars hakten dan met een beitel een dun laagje van het muurwerk af voordat een dunne pleister en handmatige beschildering werden aangebracht.

Verschil met frijnen

• Overeenkomst: beide technieken omvatten het hakken van groeven en het vormen van ribben in steen.
• Verschil in uitvoering: scharreren wordt specifiek omschreven als het hakken van kort naast elkaar gelegen evenwijdige groeven, terwijl frijnen als vergelijkbare bewerking wordt genoemd zonder verdere detaillering in deze omschrijving.

Etymologie

Het woord is ontleend aan het Duitse scharrieren. In de oorspronkelijke notities verschijnt ook een Engelstalige aanduiding: "to boast".