Schenkel

Betekenis

Een schenkel is een korte, gebogen constructie die een gedeelte van een ronding vormt en gebruikt wordt bij het ondersteunen of maken van bogen en gewelfribben. De vorm wordt wel vergeleken met een rib uit een borstkas; het omvat slechts een deel van de volledige ronding.

Toepassing

Schenkels verschijnen in verschillende bouwkundige situaties.

• Ondersteunen van boogconstructies bij gewelven en rondbogen.
• Dienen als mal (centering) bij gemetselde segmentbogen of gebogen wanden.
• Als gehouwen steenstuk voor de rib van een spitsboog.
• Bij kapconstructies: gebogen deel van ribben bij houten tongewelven of koepeldaken.
• Als spantvorm: schenkelspant (ook Philibertspant genoemd).

Aandachtspunten

• Vooraf de gewenste radius bepalen; geprefabriceerde schenkels worden vaak geleverd met een markering van de straal (R).
• Rekening houden met temperatuureffecten; buigtemperatuur ligt rond 18 °C en temperatuurverschillen beïnvloeden gebogen schenkels.
• Verdikking van de schenkel is mogelijk door blokjes tussen meerdere gebogen plankjes aan te brengen.
• Controleren of de schenkel het benodigde deel van de ronding dekt, aangezien het geen volledige mal vormt maar slechts een gedeelte.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Meerdere gebogen, gezaagde houten plankjes die samen de schenkel vormen.
• Verdikking door blokjes tussen plankjes.
• Gehouwen stenen schenkels voor gewelfribben.
• Metselschenkels en metselprofielen voor gebogen muren en "horizontale bogen".
• Ronde houten schenkels voor ronde vormen in metselwerk.

Verschil met formeel

Een schenkel verschilt van een formeel doordat de schenkel slechts een gedeelte van een ronding omvat, terwijl een formeel doorgaans de volledige vorm ondersteunt; de schenkel heeft aldus een meer ribachtige, beperkte omvang.

Terminologie

• Variant: ook gespeld als "schinkel".
• Engelse aanduidingen die voorkomen bij de verschillende betekenissen: centering (algemene mal), haunch (gebogen deel van een boog).