Steigergat

Een steigergat is een uitsparing in een muur waarin de dwarsbalk van een steiger wordt bevestigd.

Betekenis

Een steigergat is een opening in een muur bedoeld om een dwarsbalk van een steiger in te plaatsen en te dragen. De opening biedt zowel een bevestigingspunt voor de steigerconstructie als, bij blijvend openhouden, functies zoals ventilatie, droging of doorgang voor leidingen.

Toepassing

Steigergaten worden toegepast bij bouw- en onderhoudswerken en hadden in historische gebouwen meerdere functies:

  • Bevestigen van de dwarsbalk (korteling) van een steiger, ook bij vliegende steigers zonder staanders.
  • Laten drogen van kalkspecie in dike muren.
  • Toegang en ruimte vrijlaten voor toekomstig onderhoud.
  • Beluchten van hogere gedeelten in torens, molens of kerken.
  • Uitmonden als rookpijp voor een zolderstookplaats.
  • Doorgeven van een regenpijp (latere aanpassing).

Aandachtspunten

  • Voorzieningen zoals een rooster werden soms aangebracht om vogels buiten te houden.
  • Afwerking met natuursteen kwam voor om schuren en stoten van de steigerbalk tegen te gaan of als esthetische bewerking.
  • Steigergaten werden soms bewust opengelaten met een specifieke functie (droging, ventilatie, onderhoud).
  • De korteling (dwarsbalk) wisselt van naam: maashout, bulsterhout; zijn plaatsing vereist een passende steun of koppeling.

Onderdelen

  • Korteling: korte dwarsbalk die door het steigergat gaat en de steiger verstevigt; ook genoemd maashout of bulsterhout.
  • Kortelingsteun: muurkoppeling in de vorm van een vlakke plaat die aan het einde van een korteling wordt bevestigd en in een voeg van het metselwerk wordt gelegd bij een enkele steiger.

Materialen en uitvoeringsvormen

  • Afwerking met natuursteen werd toegepast om slijtage van de muuropening te beperken of om esthetische redenen.
  • Beveiligende roosters zijn voorgeno­men om ongewenste toegang en schade door vogels te vermijden.

Historische voorbeelden

Steigergaten komen frequent voor in historische bouwsels zoals kerken, kasteelmuren en molens; ze konden zelfs spiraalvormig omhoog lopen of speciaal afgewerkt zijn afhankelijk van functie en stijl.

Gerelateerde termen

Kortelinggat

Ook interessant

Paslaag De paslaag is de bovenste, waterpas gelegde laag van een fundering in metselwerk. Prefab kelder Een prefab kelder is een in de fabriek vervaardigd betonnen kelderelement dat op de bouwplaats als kelderbak of kelderwanden wordt geplaatst. Prisma De term prisma verwijst naar het lemma theodoliet voor betekenis en toepassing. Ritsbeitel Een ritsbeitel is een stalen beitel met een smalle, geharde punt voor het hakken van smalle groeven in metaal of steen.