Stuw

Betekenis

Een stuw is een dwars op de waterloop aangelegde constructie, vast of beweegbaar, bedoeld om het water vóór de stuw op een bepaalde hoogte te houden. Daarmee regelt een stuw de waterstand bovenstrooms, beïnvloedt het de grondwaterstand en fungeert het als waterpeil- en afvoerregelend object.

Toepassing

Een stuw wordt toegepast om waterstanden en afvoer te beheersen.

• Handhaven van voldoende diepte in vaarwegen voor scheepvaart.
• Waarborgen van aanvoer of afvoer voor industriële koeling of irrigatie.
• Behouden van waterpeil en voorkomen van uitdroging van rivieren, sloten en aangrenzende grondwatersystemen.
• Aanleveren van water naar andere werken zoals waterkrachtcentrales, pompcentrales en historische molens.
• Fungeren als verlaagd punt in een dijk (overlaat) om gecontroleerd over te laten bij hoog water.

Aandachtspunten

• Vismigratie: stuwen vormden vaak barrières voor vissen; een vispassage en inzwemvoorziening, eventueel met een lokstroomgemaal, verbeteren doorgang.
• Reinigen: sommige stuwen zijn uitgerust met een grofvuilreiniger om verstopping van aan- en afvoer te voorkomen.
• Bediening en energie: regelbare stuwen kunnen handmatig of op afstand worden ingesteld; in afgelegen gebieden kan de voeding via zonnepanelen of kleine windmolens gebeuren.
• Meetcontrole: meten van het waterpeil vóór en ná de stuw geeft inzicht in de effectiviteit van ingestelde standen.
• Beheer: peilbeheer, inclusief onderhoud van stuwen, valt doorgaans onder de taken van het waterschap.

Uitvoering en typen

• Vaste stuw: bepaalt in beginsel altijd hetzelfde maximale waterpeil; bij zeer hoog water kan het water over de stuw lopen als het achterliggende peil lager is.
• Beweegbare (regelbare) stuw: bestaat uit een schuif of klep waarvan de hoogte varieert om water van hoger naar lager peil af te voeren; uitvoeringen variëren van enkel open/dicht tot traploos instelbare schuiven.
• Bedieningsvarianten: handbediend, op afstand bestuurbaar (draadloos vanuit een centrale post) en in kleinschalige systemen soms met eenvoudige bediening zoals SMS-gestuurde stuwsystemen.

Beheer en bediening

• Centrale sturing: een centrale post kan op afstand de gewenste maximale waterhoogte instellen en aanpassen aan seizoenen of weersvoorspellingen.
• Dynamisch peilbeheer: ingestelde niveaus kunnen worden gewijzigd bij hevige regenval of voor zomer-/winterniveaus om overstroming of uitdroging te voorkomen.
• Monitoring: continue of periodieke peilmeting voor en na de stuw ondersteunt beslissingen over het veranderen van de stuwstand.

Verschil met overlaat

• Overlaat: wordt soms als andere benaming voor een vaste stuw gebruikt; specifiek duidt een overlaat op een verlaagd gedeelte in een dijk waar water gecontroleerd overheen kan vloeien zodat elders doorbraken worden beperkt.