Valbeveiliging

Betekenis

Valbeveiliging omvat alle middelen en maatregelen die het risico op vallen beperken of de gevolgen van een val verminderen. De term heeft meerdere betekenissen: collectieve doorvalbeveiliging bij openingen en ramen, beschermkappen voor scherpe stekeinden, en permanente bevestigingspunten of lijnen voor dakwerkers.

Toepassing

Valbeveiliging wordt toegepast waar werkzaamheden op hoogte of langs openingen plaatsvinden.

• Beveiligen van dakwerkers met vaste ankerpunten, rails of verplaatsbare ankers.
• Afdekken van stekeinden met bescherm- of signaalkappen.
• Beperken van het risico op doorval door ramen of andere openingen.
• Gebruik van vangnetten of gaasnetten onder nog niet dichtgelegde daken en bij het leggen van niet-dragende dakdelen.
• Tijdelijke individuele beveiliging bij kortdurende reparaties (korter dan drie uur) als collectieve maatregelen niet mogelijk zijn.

Aandachtspunten

• Bevestigingen zoals dakankers moeten op een vaste, voldoende sterke onderconstructie worden geplaatst; niet op lichte onderdelen zoals panlatten of enkelschalige dakelementen.
• Montagemiddelen moeten vergezeld zijn van heldere montagevoorschriften met vermelding van geschikte ondergronden.
• Sommige systemen zijn slechts aan één zijde belastbaar, doorgaans richting de dakrand.
• Een vaste lijnlengte kan problematisch zijn; een valstop (katrol met blokkering) kan de kabel constant op spanning houden en bij val blokkeren.
• Voor een plat dak is een permanent hekwerk aan de dakrand een goede begrenzer; inklapbare oplossingen zijn esthetisch aantrekkelijker maar permanent aanwezige dakrandbeveiliging verdient de voorkeur.
• Menselijk gedrag en omgevingsomstandigheden (bijvoorbeeld werken bij windkracht ≥ 7) beïnvloeden de veiligheid en keuze van maatregelen.

Uitvoering

Typische uitvoeringen en systemen zijn:

• Dakanker: een vast ankerpunt dat permanent aan het dak kan worden bevestigd door lijmen, boren of bevestiging aan een dakruiter; bedoeld om lijnen of harnassen aan vast te klikken.
• Rail: een op het dak gemonteerde rail die als variabel ankerpunt fungeert en de actieradius van de dakdekker vergroot doordat de gebruiker zich parallel aan de rail kan verplaatsen.
• Roefsysteem: een variant waarbij het ankerpunt langs een rail verplaatst kan worden; nadat het anker is geplaatst fungeert het op die positie als vast ankerpunt.
• Haak: gebruikt bij leien daken; aan de haak kan een lijn en eventueel een ladder worden bevestigd.
• Vangnetten/gaasnetten: worden onder nog niet dichtgelegde daken of bij het leggen van niet-dragende daken geplaatst; ook steigernetten vallen hieronder.
• Valstop: een mechanisme (katrol) dat de staalkabel onder spanning houdt en bij een val blokkeert om de gevolgen te beperken.
• Individuele middelen: harnasgordels en vanglijnen met schokdemper die aan een ankerpunt of gespannen draad worden bevestigd.

Eisen / regelgeving

• Het Bouwbesluit 2012 schrijft voor dat al in het ontwerp van een bouwwerk rekening moet worden gehouden met veiligheid tijdens de onderhoudsfase.
• Het A-blad Hellende Daken onderscheidt kortdurende reparaties (per dakvlak minder dan drie uur) waarbij gebiedsbegrenzing of individuele valbeveiliging acceptabel is, en herhaalde of langdurige werkzaamheden waarvoor collectieve valbeveiliging vereist is.
• In Europees verband geldt dat de opdrachtgever verantwoordelijk is voor het opnemen van voorzieningen in het dak.
• NEN-EN 795 is de geharmoniseerde norm voor valbescherming.