Veer

Betekenis

Een veer is in de houtbewerking het langwerpige uitstekende deel van een plank dat in een groef past bij een veer-en-groefverbinding. Oorspronkelijk verwijst veer naar een los, dun latje dat twee groeven van bouwelementen met elkaar verbindt. Daarnaast is een veer een flexibel, meestal metalen spiraalvormig onderdeel dat ingedrukt en uitgetrokken kan worden, en tenslotte kan veer ook een pont of veerpont betekenen, een vaartuig dat een reguliere verbinding onderhoudt.

Toepassing

De term en het onderdeel komen in verschillende contexten voor.

• Laminaat en vloerdelen: geïntegreerde veer voor het sluiten van randen.
• Prefab sandwichpanelen en dakelementen: losse veer om panelen aan elkaar te verbinden.
• Constructies: verbinden van planken om een stijvere vloer of dak te verkrijgen.
• Afwerking: voorkomen van stofdoorslag naar onderliggende ruimten.
• Mechanica: als spiraalveer in penmechanismen, deurdrangers of dempers.
• Transport: veer als pont voor regulier vervoer over water.

Aandachtspunten

• Fabrieksmatig vastgezette veren zorgen meestal voor een goede passing in zowel diepte als dikte van de groef en maken bevestiging eenvoudiger dan losse veren.
• Een plank met een geïntegreerde veer heeft aan het uiteinde een ondiep uitstekende gedeelte dat niet meetelt in de nuttige breedte; de laatste plank wordt vaak op maat gezaagd.
• De losse veer moet nauwsluitend in de groef passen; bij verschillende plankdikten vereist dat handwerk of maatwerk.
• Bij doe-het-zelven groef iets wijder maken dan de veer zodat houtlijm goed kan hechten; een losse, ongelijmde veer kan anders losschieten.
• Een metalen spiraalveer verliest veerkracht als hij te ver uitgetrokken wordt.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Houten of multiplex latjes: veelgebruikt voor losse veren tussen planken of panelen.
• Fabrieksmatig gefreesde of geperste veren: geïntegreerd in laminaat en vloerdelen.
• Metalen spiraalveren: flexibel onderdeel in mechanische toepassingen.
• Vaartuigvorm: kleine pont/veerpont voor wateroverzetten.

Afmetingen / doorsneden

• Bij losse houten veren is de gebruikelijke dikte ongeveer 3–5 mm en de breedte circa 20–30 mm; bij sandwichpanelen kan de veer iets breder zijn.

Voordelen en nadelen

• Voordelen geïntegreerde veer: consistente passing, eenvoudige montage en een hechte verbinding zonder extra losse onderdelen.
• Nadelen geïntegreerde veer: beperkt aanbod aan planktypes met geïntegreerde messing-en-groef en verlies van nuttige breedte door het uitstekende deel.
• Voordelen losse veer: altijd maakbaar door twee groeven te schaven of frezen en volledige eindplanken behoudbaar voor afwerking.
• Nadelen losse veer: meer werk, nodig lijmen of risico op losschieten en gevoeligheid voor variatie in groefdikte.