Vidimus

Betekenis

Een vidimus is de ontwerptekening van een glas-in-lood-raam die ter goedkeuring aan de opdrachtgever wordt getoond. De vidimus kan verkleind zijn, maar ook op ware grootte worden gemaakt; op ware grootte wordt het ontwerp op een groot vel karton, papier of traditioneel perkament gezet. Daarnaast bestaat vidimus als zelfstandig woord ook als aanduiding voor een gelegaliseerd afschrift: een kopie die wettelijk gelijkstaat aan het origineel.

Toepassing

De vidimus wordt in verschillende fasen van het glas-in-loodproces gebruikt.

• Ter goedkeuring aan de opdrachtgever tonen.
• Op ware grootte op karton zetten om de schilderlijnen aan te brengen.
• Delen uit het karton knippen om mallen (sjablonen) te vormen voor het snijden van glas.
• Als gelegaliseerd afschrift dienen bij administratieve of juridische doeleinden.

Aandachtspunten

• Bepaal de gewenste schaal: vidimussen zijn vaak verkleind; een ware-grootte-versie is nodig voor directe sjablonen.
• Gebruik karton, papier of perkament als ondergrond; perkament is steviger en taaier dan papier of karton.
• Knip mallen met een sjabloonschaar waarvan de knipbreedte overeenkomt met de zieldikte (kern) van het loodprofiel (ca. 1 mm).
• Zorg dat de opgetekende lijnen op het karton duidelijk en nauwkeurig zijn voor correcte mallen.

Werking / principe

• Breng het ontwerp over op een groot vel karton of equivalent.
• Schilder of teken de snijlijnen op het karton.
• Knip met de sjabloonschaar de delen uit het karton zodat ze als mal dienen.
• Gebruik de uitgesneden mallen om glasstukken passend te snijden en plaatsen.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Karton (carton): groot vel waarop het ontwerp op ware grootte kan staan.
• Papier: gebruikelijk voor verkleinde vidimussen.
• Perkament: vroeger gebruikt; behandeld dierenhuid, steviger dan papier of karton.
• Sjabloonschaar: speciale schaar met knipbreedte afgestemd op de loodkern.
• Loodkern (zieldikte): kern van het loodprofiel waarvan de breedte de knipbreedte van de sjabloonschaar bepaalt.

Herkomst

• De term vidimus ontstond in de periode 1301–1400 en is ontleend aan het Latijnse vidimus, verleden tijd van videre ('zien'), letterlijk 'wij hebben gezien'.
• Het woord karton is afgeleid van het Italiaanse cartone, gevormd bij carte (kaart, stuk papier) en uiteindelijk terug te voeren op het Latijnse charta.