Vloedschuur

Betekenis

Een vloedschuur is een vrijstaande schuur of stal die hoger ligt dan de omgeving en bedoeld is om vee droog te stallen tijdens overstromingen. Daarnaast bood de vloedschuur in normale tijden opslagruimte voor hooi of graan en diende zij soms als tijdelijke woon- of verblijfsruimte bij langdurige overstromingen.

Toepassing

Vloedschuren werden toegepast op boerderijen in overstromingsgevoelige gebieden.

• Opvangen en beschermen van vee bij rivieroverstromingen.
• Opslaan van hooi en graan buiten perioden van hoog water.
• Huisvesten van jongvee en tijdelijke stalling van rijtuigen en boerenwagens.
• Dienen als tijdelijk onderkomen of gedeelde voorzieningen voor meerdere boeren in geval van langdurige wassingen.

Aandachtspunten

• Situeren van de schuur op een hoger gelegen ophoging, vluchtheuvel of tegen een dijk voor bereikbaarheid tijdens overstromingen.
• Toegankelijkheid kon worden verbeterd met een brug tussen boerderij en schuur wanneer de schuur dichtbij gelegen was.
• Bij veengrond was vaak alleen een stenen onderbouw betrouwbaar; de rest van de gevel was doorgaans van hout.
• Waterstallen (verhoogde stalvloer in de boerderij) zijn herkenbaar aan hooggeplaatste mestluiken en stalvensters en bereikbaarheid via een talud.
• Waterzolders bevatten meestal een beperkt versterkt gedeelte van de zoldervloer om tijdelijk vee te dragen.

Soorten en uitvoeringen

• Vrijstaande vloedschuur op een ophoging in het land, los van de boerderij.
• Vrijstaande vloedschuur op of tegen een dijk, toegankelijk vanaf de dijk.
• Waterstal (vloedstal): permanente, op hoogte geplaatste stal binnen de boerderij, vaak als zijbeuk met talud als toegangsweg.
• Waterzolder: zolderruimte waarvan een deel versterkt is om bij hoog water vee tijdelijk te huisvesten.
• Vloedboerderij: boerderij met geïntegreerde waterstal.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Op veengrond kwam men vaak met een stenen onderbouw toe, terwijl de bovenbouw uit hout bestond.
• Verhoogde vloerschotten of opgeworpen aarden bulten dienden als binnenverhoging in waterstallen.

Historiek en oorzaken van vaker overstromen

• Vloedschuren werden al vanaf de 17e eeuw gebouwd en waren in Zuid-Holland tot in de 20e eeuw in gebruik.
• De toegenomen noodzaak voor vloedschuren had onder meer oorzaken als een stijging van het zeeniveau gecombineerd met inklinken van land, aanleg van dijken (wat verzanding en frequenter overstromen kon veroorzaken), afname van landhoogte door turfwinning en groei van de bevolking met grotere afhankelijkheid van landbouw en veeteelt.
• Naast kunstmatige ophogingen werden vanaf de oudheid natuurlijke verhogingen als oeverwallen en donken, en kunstmatige verhogingen zoals terpen en vliedbergen gebruikt als vluchtheuvels.