Warmtegeleiding (meer over warmtegeleiding)

Warmtegeleiding is het transport van warmte door een materiaal als gevolg van een temperatuurverschil tussen twee punten of media.

Betekenis

Warmtegeleiding (conductie) is warmtetransport door een temperatuurverschil binnen een object of tussen twee vaste media in contact. De warmtestroom bij geleiding hangt onder meer af van de dikte van het object, de warmtegeleidingscoëfficiënt (λ), het temperatuurverschil en de doorsnede of oppervlakte. De warmtegeleidingscoëfficiënt λ is een constante voor een bepaald materiaal en wordt doorgaans uitgedrukt in W/mK (soms genoteerd als J/mKs). De warmteweerstand van een laag materiaal wordt uitgedrukt in m2K/W.

Toepassing

Warmtegeleiding speelt een rol in bouwkundige materialen en constructiedelen.

  • In vaste stoffen en tussen twee vaste media die elkaar raken.
  • In muren, vloeren, dak- en wandopbouw bij beoordeling van isolatie.
  • Bij selectie en vergelijking van isolatiematerialen op basis van λ-waarde.
  • Bij berekening van warmtestromen door bouwdelen.

Aandachtspunten

  • Lagere λ-waarde betekent slechtere warmtegeleiding en dus betere isolatie.
  • De warmtegeleidingscoëfficiënt is materiaalafhankelijk en onafhankelijk van de laagdikte.
  • De warmtestroom bij geleiding is afhankelijk van dikte (d), λ, temperatuurverschil (ΔT) en oppervlakte (A).
  • De warmteweerstand (R-waarde) van een gegeven laagdikte wordt vermeld in m2K/W.
  • Voor luchtlagen (spouwen) wordt vaak geen λ opgegeven maar een warmteweerstand; een horizontale spouw wordt bijvoorbeeld met een warmteweerstand van ongeveer 0,182 aangehouden.

Soorten warmteoverdracht

Warmteoverdracht kan plaatsvinden via drie verschillende mechanismen:

  • Geleiding (conductie)

    • Warmtetransport door een temperatuurverschil in een object of tussen twee vaste media in contact.
    • De warmtestroom is afhankelijk van: dikte van het object (d), warmtegeleidingscoëfficiënt (λ), temperatuurverschil (ΔT) en doorsnede of oppervlakte (A).
  • Convectie (stroming)

    • Warmteoverdracht door stroming van een vloeistof of gas, of door contact tussen een stromend medium en de wand van een object.
    • De warmtestroom is afhankelijk van: eigenschappen van het gas of de vloeistof (ρ, Cp; dichtheid, viscositeit), spouwruimte (afstand d en oppervlakte A), warmteoverdrachtscoëfficiënt, temperatuurverschil (ΔT) en snelheid van het medium.
  • Straling (radiatie)

    • Warmtetransport door elektromagnetische golven (voornamelijk infrarood) van een warm naar een kouder object; een medium is niet noodzakelijk.
    • De warmtestroom is afhankelijk van: eigenschappen van het gas, temperatuurverschil (ΔT), absolute temperatuur (T), emissiecoëfficiënten (ε) en oppervlakte (A).

Warmtegeleiding van enkele materialen

De volgende waarden geven voor een aantal materialen de warmtegeleidingscoëfficiënt λ, de soortelijke massa ρ en de soortelijke warmtecapaciteit C, zoals gebruikt in bouwkundige contexten:

Materiaal λ (W/mK) ρ (kg/m3) C (J/kgK)
staal 45 7800 500
ijzer 72 7900 530
zink 110 7200 390
aluminium 200 2800 880
metselsteen binnen 0,8 2100 840
natuursteen binnen 3,5 3000 840
marmer binnen 2,3 2750 840
graniet binnen 3,5 3000 840
kalkzandsteen binnen 1,0 2000 840
metselsteen buiten 1,3 2100 840
natuursteen buiten 3,5 3000 840
marmer buiten 2,9 2750 840
graniet buiten 3,5 3000 840
kalkzandsteen buiten 1,5 2000 840
grindbeton gewapend binnen 1,9 2500 840
grindbeton ongewapend binnen 1,7 2400 840
lichtbeton (1000) binnen 0,35 1000 840
cellenbeton binnen 0,35 1000 840
grindbeton gewapend buiten 2,3 2500 840
grindbeton ongewapend buiten 2,2 2400 840
lichtbeton (1000) buiten 0,5 1000 840
cellenbeton buiten 0,7 1000 840
c-eps (cement met o.m. polystyreen) buiten 0,05–0,08 240–480 ?
gipsplaat 0,46 1400 840
glas binnen 0,8 2500 840
glas buiten 2,8 2500 840
minerale wol (glaswol, steenwol) 0,04 250 840
pleister binnen 0,7 1600 840
tegels binnen 1,2 2000 840
pleister buiten 0,8 1600 840
tegels buiten 1,3 2000 840
kurk 0,046 200 1760
rubber 0,29 1500 1470
hardhout binnen 0,17 800 1880
naaldhout binnen 0,14 550 1880
hardhout buiten 0,23 800 1880
naaldhout buiten 0,17 550 1880
multiplex 0,17 700 1880
spaanplaat 0,15 600 1880
polyesterplaat 0,2 1200 1470
polypropeen 0,2 900 1470
abs-plaat 0,2 1100 1470
resol hardschuim 0,021 35
polyisocyanuraat (PIR) 0,022
polyurethaan (PUR) 0,026
polystyreenschuim (piepschuim) 0,035 30 1470
aerogel (bluedec) 0,0135 135
foamglas 0,036–0,041 100–115 1000
vip-paneel, vacuümisolatieplaat 0,0042–0,009
spouw 0,169 0 0
bitumeuze producten 0,23

Warmteweerstand (R-waarde)

  • De warmteweerstand van een bepaalde dikte van een materiaal wordt aangeduid in m2K/W.
  • R-waarde van een laag hangt af van de laagdikte en de λ-waarde van het materiaal.