Warmteterugwinning (WTW)

Betekenis

Warmteterugwinning (WTW) is een techniek waarbij de thermische energie uit vervuilde afvoerlucht of uit afvoerwater wordt teruggewonnen en via een warmtewisselaar wordt overgedragen aan toegevoerde lucht of water. Daardoor neemt het warmteverlies door ventilatie af en kan de energiebehoefte voor verwarming of warmwaterproductie dalen. WTW maakt vaak deel uit van een energiezuinige woning en wordt regelmatig gecombineerd met balansventilatie en lage-temperatuur-verwarming (LTV).

Toepassing

De WTW wordt toegepast om ventilatieverliezen te beperken en om vooraf warmte te leveren voor binnenkomstlucht of warmwater.

• Voorverwarmen van toevoer-ventilatielucht in balansventilatiesystemen.
• Voorverwarmen bij warmwaterproductie door warmte uit afvoerwater te benutten.
• Integratie in energiezuinige woningen met LTV.
• Centrale en decentrale opstellingen, bijvoorbeeld één decentrale unit voor een woonkamer of een centraal systeem voor meerdere vertrekken.
• Vraaggestuurde systemen die reageren op CO2, luchtvochtigheid, tijd of beweging.

Aandachtspunten

• Vervangen van filters op tijd voor behoud van luchtkwaliteit en gezondheid van bewoners.
• Voorziening van vorstbeveiliging: bij strenge vorst kan vocht in de afvoerlucht in de unit bevriezen en de luchtstroom blokkeren.
• Geluidsproductie: decentrale units kunnen geluidshinder veroorzaken; centrale opstelling en plaatsing tegen een buitenwand verminderen overlast.
• Ductgrootte: ruime ventilatiebuizen verminderen geluid, maar nemen veel ruimte in.
• Onderhoud van WTW-installaties en warmtewisselaars is noodzakelijk en kan kostelijk zijn.
• Bij sterk verminderde ventilatie blijft aanwezige virusdeeltjes langer in de ruimte; in drukbezette ruimtes is voldoende ventilatie noodzakelijk.

Werking / principe

Bij ventilatie-WTW wordt buitenlucht door een motor naar binnen gezogen en in de wtw-unit via een warmtewisselaar opgewarmd met warmte uit de afvoer-ventilatielucht. De opgewarmde toevoerlucht wordt naar de verblijfsruimten geblazen; vanuit die verblijven stroomt lucht naar afzuigpunten en via leidingen terug naar de wtw, waar een deel van de warmte wordt onttrokken en de afgekoelde lucht naar buiten wordt geblazen. De uitwisseling van warmte gebeurt door een warmtewisselaar, zoals een kruisstroom-warmtewisselaar of een warmtewiel.

Uitvoering / typen

• Warmtewisselaars: kruisstroom-warmtewisselaar en warmtewiel zijn gangzame uitvoeringen.
• Opstelling: centrale systemen die meerdere vertrekken bedienen, en decentrale units voor één ruimte (bijv. woonkamer).
• Vorstbeveiliging: veel units bevatten automatische vorstbeveiliging die de aanvoer van koude lucht tijdelijk vermindert om bevriezing te voorkomen.
• Bypass: moderne units hebben vaak een automatische bypass om in warme periodes de toevoerlucht (gedeeltelijk) om de warmtewisselaar heen te leiden; units met een '100%-bypass' beschikken over een tweede klep ('faceklep') die de warmtewisselaar daadwerkelijk afsluit.

Vraagsturing en sensoren

• CO2-sturing: systemen die alleen ventileren wanneer het CO2-gehalte een bepaalde drempel overschrijdt.
• Vochtsturing: sturing op luchtvochtigheid voor vochtige ruimten; in badkamers is vaak aparte afzuiging gewenst.
• Multimodale sturing: combinaties van CO2, vocht, tijd (bijv. dag/nacht 2-zone-systeem) en beweging om ventilatie aan te passen aan gebruik en bezetting.

Praktische overwegingen

• Plaatsing: indien een unit moet worden opgehangen, verdient plaatsing tegen een buitenwand de voorkeur in verband met geluidsreductie.
• Slaapkamers: teruggeblazen warme lucht naar slaapkamers kan energieverspilling zijn omdat veel mensen koele slaapkamers prefereren; soms volstaat één decentrale unit voor de leefruimte om installatiekosten te besparen.
• Kosten: installatie- en onderhoudskosten van WTW-systemen en bijhorende kanalen kunnen aanzienlijk zijn.