Zeefkromme

Betekenis

Een zeefkromme (ook zeefdiagram) toont de verdeling van de verschillende korrelafmetingen in een materiaalmonster. De hoeveelheden per korrelklasse worden zeeffracties genoemd; de gecumuleerde massa-percentages worden in de grafiek verbonden tot een lijn die de korrelverdeling beschrijft.

Toepassing

De zeefkromme wordt gebruikt om karakteristieken van toeslagmateriaal en grond te bepalen.

• Bepalen van de verhouding tussen fijn en grof zand of grind bij samenstelling van betonmengsels.
• Vergelijken van een betonmengsel met ideale zeefkrommen (bijv. Fuller, Labo Zürich, Bolomey) of speciale begrenzingen voor pompbeton.
• Classeren van grondsoorten aan de hand van de klei‑leem‑zand-driehoek.
• Controleren of filterzand, fijn grind en grof grind binnen voorgeschreven gebieden vallen.
• Evalueren van korrelverdelingen van asfaltmengsels.

Aandachtspunten

• Droog het grondmonster zodat er geen aanhangend water is vóór het zeven.
• Weeg de totale droge massa en de zeefresten nauwkeurig; bereken per fractie het massa‑percentage ten opzichte van de totale droge massa.
• Noteer en cumuleer de percentages; de laatste gecumuleerde waarde bedraagt 100%.
• Voor fracties kleiner dan 63 µm zijn zeven minder geschikt; gebruik dan een sedigraaf (met röntgenstraling) voor de korrelverdeling.
• Als één of meer fracties ontbreken spreekt men van een discontinue zeefkromme.

Uitvoering

• Drogen van het monster.
• Wegen van de totale droge massa, m(totaal).
• Voor elke zeef: wegen van het materiaal dat op de zeef blijft liggen, m(zeef i).
• Berekenen van het massa-percentage per zeeffractie: (m(zeef i) / m(totaal)) × 100.
• Optellen van de percentages en noteren van de gecumuleerde percentages; verbinden van de toppen met een lijn in het diagram.

Fracties kleiner dan 63 µm

• Zeven zijn voor deeltjes <63 µm doorgaans ongeschikt.
• Voor deze fracties wordt vaak een sedigraaf toegepast; de korrelverdeling gebeurt dan met behulp van röntgenstraling.

Laboratoriumvoorbehandelingen

• Verwijderen van carbonaat kan gebeuren door het monster te koken in zoutzuur, gevolgd door spoelen.
• Verwijderen van organische stof kan gebeuren met peroxide; nadien wordt het monster opnieuw gedroogd.

Discontinue korrelverdeling

• Een discontinue korrelverdeling ontstaat wanneer één of meer zeeffracties volledig ontbreken.
• De zeefkromme van zo'n monster toont duidelijk hiaten en wordt aangeduid als discontinue zeefkromme.

Grafische weergave

• De x-as toont de korrelafmetingen overeenkomstig de toegepaste zeven.
• De y-as geeft het gecumuleerde massa-percentage van de gevonden massa's, gewoonlijk beginnend bij de kleinste korrelafmeting.
• In sommige grafieken loopt de y-as van 100 naar 0% om de volgorde van de zeven van boven naar beneden (groot naar klein) te behouden.