Afzinkkelder

Betekenis

Een afzinkkelder wordt gerealiseerd door alleen de aan elkaar bevestigde kelderwanden trillingvrij in de grond te laten zakken, vaak zonder bodem en dak. De kelderruimte wordt van binnenuit uitgegraven waarna isolatie, wapening en de betonnen keldervloer worden aangebracht en gestort. Deze methode maakt nauwkeurige plaatsing tegen de grens van een gebouw mogelijk en kan bodeminjectie of damwanden overbodig maken.

Toepassing

De afzinkkelder komt voor in uiteenlopende projecten.

• Kelders van vrij klein tot zeer groot
• Plaatsing vlak tegen de grens van een gebouw
• Werken in veen- en kleigronden waar een sluitende kuip gewenst is
• Projecten waarbij damwanden of uitgebreide bouwkuipen vermeden moeten worden

Aandachtspunten

• Voorkom ongelijk zakken van de wanden door een horizontaal stempelraam of een flexibele hoekverbinding toe te passen.
• Stem snijmessen af op grondslag, belendingen, hoogte en wanddikte; het snijmes zit aan de buitenzijde van de kelderwand, onder de isolatie.
• Pas bronbemaling toe bij een te hoge grondwaterspiegel of gebruik onderwaterbeton als bronbemaling niet is toegestaan.
• Verwijder puinresten, oude palen en andere obstakels trillingvrij (indien nodig onder water) om bouwkuiprisico's te vermijden.
• Trekpalen kunnen tegen opdrijven worden toegepast en worden met de vloerwapening en paalkoppen verbonden (koppen worden daarbij gesneld).

Materialen / uitvoeringsvormen

• Prefab betonwanden: wanden worden in de fabriek gestort en na uitharden naar de bouwplaats vervoerd; vaak de voorkeur vanwege langere uithardingstijd op de werf.
• Op locatie gestorte wanden in stalen bekisting: beton wordt pas in de wandbekisting gestort als de wanden op het gewenste niveau staan.
• Holle wanden op locatie: twee betonnen schillen verbonden met stalen tralieliggers; na wapening wordt beton in de holle wanden gestort.
• Stalen snijmessen: worden tegenwoordig zowel bij prefab als in het werk gestorte wanden toegepast; bij in het werk gestorte wanden dienen ze tegelijk als kistbodem.

Onderdelen

• Snijmessen: zorgen voor afsluiting naar buiten en voorkomen korrelzandinloop en zijdelings inspoelen van grondwater.
• Horizontaal stempelraam: versteviging tegen scheefzakken.
• Flexibele hoekverbinding: maatregel tegen ongelijk zakken.
• Ankers en hydraulische trekkers: hulpmiddelen om wanden naar beneden te trekken wanneer eigengewicht onvoldoende is.
• Isolatiepakket kelderbodem, wapening en betonnen keldervloer.
• Trekpalen: tegen opdrijven, met paalkoppen verbonden aan de vloerwapening.
• Kelderdak / kelderdek: afwerking boven de wandkoker na storten van de vloer.

Werking / principe

• Wanden worden als een koker aangebracht en trillingvrij in de grond gebracht; alleen de aan elkaar bevestigde kelderwanden zakken de grond in.
• De kelderruimte wordt van binnenuit uitgegraven; het eigengewicht van de wanden drukt de snijmessen langzaam de grond in.
• Wanneer grondroering niet is toegestaan of de kleefkracht tussen grond en wand te groot is, worden ankers en hydraulische middelen gebruikt om de wanden omlaag te trekken; hydraulische hulp maakt dunnere wanden en minder beton mogelijk.
• Zodra het vereiste aanlegniveau is bereikt, stopt het zakken en worden isolatie, wapening en de betonnen vloer aangebracht; bij hoge grondwaterstand kan bronbemaling of onderwaterbeton nodig zijn.