Basalt

Betekenis

Basalt is een natuursteen en een vulkanisch stollingsgesteente dat ontstaat door snelle afkoeling van lava buiten de vulkaan. Het gesteente bestaat uit kleine kristallen die vaak in zeshoekige zuilen gerangschikt zijn en bevat verspreid voorkomende grove mineralen zoals plagioklaas, augiet en olivijn.

Toepassing

Basalt wordt toegepast vanwege zijn hoge sterkte en slijtvastheid.

• Gebruik in dijk- en oeverbekledingen.
• Gebruik als blokken voor bestrating en bouwkundige elementen.
• Vergruizd en vermengd met asfalt als wegdekmateriaal.
• Als natuurstenen vloer.
• Als grondstof voor steenwol.

Aandachtspunten

• Basalt vertoont weinig verkleuring; plaatselijke verkleuring kan optreden bij hoge mechanische belasting (bijv. trottoirbanden).
• Beschadigingen zijn meestal het gevolg van mechanische schade, niet van snelle verwering.
• Basaltlava is poreuzer en lichter dan massief basalt door gasvorming tijdens de uitvloeiing.
• In Nederland wordt veel basalt geïmporteerd.

Eigenschappen

• Zeer weervast gesteente met hoge resistentie tegen verwering.
• Hoge slijtvastheid.
• Hoge druksterkte: circa 300–400 N/mm².
• Relatief hoge treksterkte vergeleken met andere natuursteen.
• Hoge soortelijke massa: ongeveer 3000 kg/m³.
• Weinig neiging tot verkleuring.

Ontstaan

Basalt ontstaat uit materiaal afkomstig uit de aardmantel; het is gestolde lava. Door snelle afkoeling buiten de vulkaan vormen zich kleine kristallen en vaak grote zeshoekige zuilen.

Typen en voorbeelden

• Basaltlava: basalt waarbij tijdens de uitvloeiing gasinsluitingen veel poriën veroorzaakten; daardoor poreuzer en lichter dan gewone basalt.
• Londorfer basaltlava (Hessen, Duitsland): blauwachtig grijs met luchtbellen van wisselende grootte en donkere banen van geringe porositeit.
• Niedermendiger basaltlava (Eifel, Duitsland): grof tot fijnkorrelig, blauwzwarte ondergrond met violette gloed, kleine open poriën en een ruw, scherp breukvlak.
• Volvic (Clermont-Ferrand, Frankrijk): variërend van grijs naar paars, doorgaans kleine regelmatig verdeelde poriën en fijnere structuur met warmere kleur.

Overig

• De gehele oceanische korst bestaat uit basalt.
• De term "basalt" is afkomstig van het Franse basalte, zelf afgeleid van het Griekse basanites lithos (toetssteen).