Belfort

Betekenis

Een belfort is een klokkentoren die vanaf de 13e eeuw aan of bij een stadhuis of markthal werd gebouwd. Het gebouw fungeert als huisvesting voor klok en uurwerk en geldt als zinnebeeld van stedelijke vrijheid en macht; soms heeft het ook een verdedigende functie.

Toepassing

Komt voor aan stedelijke openbare gebouwen en in verdedigingscontexten.

• Aan of bij het stadhuis of de markthal.
• Als huisvesting voor klok, uurwerk en beiaard/carillon.
• Als zichtbaar teken van stedelijke autonomie en rijkdom.
• Soms gebruikt als onderdeel van vestingwerken.

Aandachtspunten

• Vertoont vaak in hoogte sterke gelijkenis met kerkentorens, een bewuste keuze als symbool.
• Ontstaan en verspreiding vonden plaats vanaf de 13e eeuw, met een concentratie in welvarend Vlaanderen.
• Kent zowel ceremoniële (klok en beiaard) als gelegitimeerde (versterkte toren) functies.

Etymologie

De term is ontleend aan Oudfrans beffroi (ouder berfroi, 'belegeringstoren') via een volksetymologische vorming belfroot. Belfort is een metathese van belfroot; metathese is het verwisselen van de plaats van een medeklinker (bijvoorbeeld ros/horse, vorst/frost, christen/kerst). Beffroi betekent in het Frans oorspronkelijk klokkenkamer, de ruimte in de toren waar de luidklok hangt.

Verschil met klokkenstoel

De aanduiding belfort verwijst primair naar de toren als bouwkundig en stedelijk verschijnsel; in sommige contexten wordt belfort ook gebruikt in de zin van klokkenstoel, d.w.z. het frame of de kooi waarin de klok hangt.

Voorbeeld: belfort van Brugge

• Hoogte: 88 m.
• Treden: 366.
• Voorzien van een imposant uurwerkmechanisme.
• Boven het uurwerk bevindt zich de beiaard (het carillon of klokkenspel) met 47 klokken.