Breekbout

Betekenis

Een breekbout is een bout die bij een bepaalde, meestal zijwaartse, kracht afbreekt en daardoor een overbelasting van de omringende onderdelen voorkomt. De materiaalsterkte van de breekbout is nauwkeurig bekend zodat de bout bij het vastgestelde belastingsniveau bezwijkt en daarmee verdere schade aan de constructie beperkt.

Toepassing

De breekbout dient als beveiliging tegen overbelasting en wordt toegepast waar gecontroleerd bezwijken gewenst is.

• Bij gecontroleerd laten vallen van een constructiedeel (bijvoorbeeld bij brand) om meevoeren van grotere delen te voorkomen.
• In landbouwmachines als beveiliging tegen te grote krachten.
• Als losbreek- of sabotagebeveiliging waarbij het afbreken van de bout bepaalde handelingen onmogelijk maakt.

Aandachtspunten

• Materiaalsterkte moet bekend en afgestemd zijn op de beoogde afbreekkracht.
• Breuktrekking treedt doorgaans bij zijwaartse (schuif)belasting op.
• Kunststof bouten kunnen bij onjuiste beweging meebewegen en bij overmatige torsie de kop doen afbreken.
• Bij typen waarvan de rechte stukken van de kop afbreken is nadien meestal verwijdering of losdraaien niet meer mogelijk.

Typen / uitvoeringen

• Schuifbare breekbout: breekt door zijwaartse krachten in het schachtgedeelte.
• Kopbrekende uitvoering: rechte delen van de kop breken af bij vastdraaien, waardoor het onderdeel niet meer losgedraaid kan worden.
• Materiaalvarianten in de praktijk omvatten onder meer koperen breekbouten en kunststof bouten die zich als breekbout kunnen gedragen.

Verschil met andere beveiligingsmechanismen

Vergelijkbare beveiligingsmechanismen die ook worden ingezet om overbelasting of ongewenste krachten te beperken:

• kantelnok
• smeltanker
• (smelt)zekering
• treknagel
• tweede draagweg
• inslagmoer