Brekerzand en brekerszand

Betekenis

Brekerzand is fijn materiaal dat ontstaat bij het breken van grind of harde natuursteen (bijvoorbeeld graniet of porfier); het is een primaire grondstof met hoekige korrels, hoge haakweerstand en een korrelverdeling die zorgt voor goede draagkracht en drainage. Brekerszand is de fijnste fractie afkomstig van het breken en zeven van bouw- en sloopafval (metselwerk- en cementbetonpuin) en geldt als secundaire grondstof die doorgaans van geringere kwaliteit is en soms verontreinigingen bevat.

Toepassing

Brekerzand en brekerszand worden gebruikt als zandvervanger of vulmateriaal in civiele en wegenbouwkundige toepassingen.

• Brekerzand:
  • als straatlaag bij elementenverharding (op een zandbed of granulaat)
  • als voegvulmateriaal na bestrating (inveegzand; na enkele dagen opnieuw in te vegen)
  • als toeslagmateriaal in cement- en asfaltmengsels
  • ter beperking van onkruidgroei, vooral bij bredere voegen
• Brekerszand (brekerzeefzand / sorteerzeefzand):
  • als zandvervanger in zandcementfunderingen (bijv. als circa 15 cm dikke onderlaag onder straatzand of brekerzand)
  • als ongebonden aanvul- of ophoogmateriaal (geluidswallen, op- en afritten)
  • als straatlaag of vulvoegmateriaal van mindere kwaliteit
  • als fijnste fractie in bsa-granulaat (uitsluitend brekerzeefzand)
  • als vervanger van natuurlijk zand in de betonindustrie (uitsluitend brekerzeefzand van goede kwaliteit, bijvoorbeeld van betonpuin)

Aandachtspunten

• Onderscheid maken tussen brekerzand (primair, van natuursteen) en brekerszand (secundair, van puin) om kwaliteit en toepassing te bepalen.
• Controleren op verontreinigingen bij brekerszand: PAK, sulfaten, hout, cementresten en andere residuen kunnen aanwezig zijn.
• Rekening houden met poreuze structuur en slechte korreleigenschappen bij brekerszand uit zachtere materialen (bijv. gips).
• Bij gebruik als inveegzand de eerste keer opnieuw invegen nadat de straatverharding is gezet.
• Handelstermen kunnen verwarrend zijn; producten die als brekerzand worden aangeboden kunnen feitelijk brekerszand zijn.

Typen en benamingen

• Brekerzand: ontstaan door het breken van grind of harde natuursteen; kleur afhankelijk van de gebruikte natuursteen.
• Brekerszand: ook aangeduid als brekerzeefzand, brekerszeefzand, sorteerzeefzand of (in België) puinzand; ontstaan bij het zeven of breken van bouw- en sloopafval.
• Sorteerzeefzand: afkomstig van het afzeven van de fijnste materialen in sorteersinstallaties voor bouw- en sloopafval; vaak gereinigd.
• Brekerzeefzand (recyclingbrekerzand): ontstaat bij het zeven van steenachtige fracties na het breken in puinbreekinstallaties; kan voorkomen als vóórzeefproduct.

Verschil met elkaar

• Herkomst: brekerzand komt uit natuursteenbreuk; brekerszand komt uit bouw- en sloopafval.
• Status: brekerzand is een primaire grondstof; brekerszand is een secundaire grondstof.
• Kwaliteit: brekerzand heeft doorgaans betere korreleigenschappen, hogere draagkracht en betere drainage; brekerszand heeft vaak mindere kwaliteit en kan verontreinigingen bevatten.
• Terminologie: om verwarring te vermijden verdient het de voorkeur brekerszand aan te duiden als brekerzeefzand of sorteerzeefzand wanneer die termen van toepassing zijn.