Cement

Betekenis

Cement ontstaat door het fijngemalen mengsel van klinker, gips en soms bijproducten en fungeert als bindmiddel voor zand, grind en andere toeslagmaterialen. Door hydratatie hardt cement uit tot cementsteen en behoudt het ook onder water zijn sterkte, wat de basis vormt voor beton.

Toepassing

Cement wordt gebruikt als bindmiddel in uiteenlopende bouwtoepassingen.

• Als hoofdbestanddeel van beton voor constructieve elementen.
• Voor het maken van metselmortel (metselcement).
• Voor dekvloeren in samenstelling met zand (zandcement).
• Voor voegwerk met speciaal ontwikkelde voegcementen.
• Voor vuurvast beton met aluminiumcement.
• Voor mortels met verbeterde eigenschappen door toevoeging van latex (latexcement).

Aandachtspunten

• Kleur en samenstelling: wit cement bevat hoofdzakelijk wit krijt en vrijwel geen ijzeroxiden; normaal cement is lichtgrijs.
• Bindtijdregeling: gips of anhydriet wordt toegevoegd om de zettingstijd te regelen.
• Sterkteontwikkeling: portlandcement heeft een hoge aanvangs- en eindsterkte, waardoor het geschikt is voor vroeg ontkisten of voorspannen.
• Geschiktheid: metselcement is bedoeld voor metselmortel en is ongeschikt als bindmiddel voor voegmortel of voor betonmortel.
• Duurzaamheid: sommige cementsoorten (bijv. hoogovencement) zijn samenstellingstechnisch geschikt ter voorkoming van alkali-silica-reactie of aantasting door sulfaten.

Samenstelling en productie

• Klinker: ontstaat door het verhitten van kalksteen en klei tot circa 1450 °C, waarna korrels met calciumverbindingen (klinker) ontstaan.
• Toevoegingen: de fijngemalen klinker wordt vermengd met gips en vaak met bijproducten uit het hoogovenproces.
• Hydraulisch gedrag: cement hardt uit door chemische reactie met water (hydratatie); het uitgeharde product heet cementsteen.

Typen / uitvoeringen

• Portlandcement: een sterk hydraulisch bindmiddel met hoge aanvangs- en eindsterkte; bestaat hoofdzakelijk uit portlandklinker met gips en soms anhydriet en andere materialen.
• Hoogovencement: gemaakt door het mengen van gemalen gegranuleerde hoogovenslak met portlandcementklinker; de hoogovenslak ontstaat door snel afkoelen (granuleren) van slak uit de hoogoven en levert korreltjes met een glasachtige structuur.
• Aluminiumcement: bevat een hoog Al2O3-gehalte en wordt toegepast voor vuurvast beton (bijvoorbeeld in ovens).
• Metselcement: geschikt om met alleen leidingwater en zand een metselmortel te maken; vaak met toevoeging van een luchtbelvormer voor betere verwerkbaarheid.
• Voegcement: speciaal ontwikkeld voor het voegen als aparte activiteit.
• Latexcement (rubbercement): een mengsel van o.m. portlandcement, latex en water.
• Zandcement: geen aparte cementsoort, maar een samenstelling van zand en cement (bijv. voor dekvloeren).
• Geopolymeer: geen cement, maar genoemd als alternatief voor conventioneel cement.