CIAM

Betekenis

CIAM (Congrès Internationaux d'Architecture Moderne) was een samenwerkingsverband van architecten, opgericht in juni 1928 in La Sarraz (Zwitserland), dat het Nieuwe Bouwen propageerde en streefde naar een gezamenlijke reactie tegen traditionele bouwstijlen. De organisatie formuleerde stedenbouwkundige uitgangspunten en presenteerde periodiek nieuwe ideeën over volkshuisvesting en stadsplanning.

Toepassing

CIAM functioneerde als platform en beïnvloedde ontwerppraktijk en beleidsdiscussies op het gebied van architectuur en stedenbouw.

• Organiseren van congressen waarin landen hun ideeën over volkshuisvesting en stedenbouw presenteerden.
• Voorkomen en bevorderen van het Nieuwe Bouwen in internationale architectuurkringen.
• Voordoen van stedenbouwkundige principes zoals open bebouwingswijze en scheiding van functies.
• Inspiratiebron voor nationale organisaties en architecten (bijv. Nederlandse leden en verenigingen).

Aandachtspunten

• Oprichting werd mede ingegeven door onvrede over de uitslag van de prijsvraag voor het Volkenbondspaleis in Genève (1926), waarin Le Corbusier teleurgesteld was.
• De Weissenhofsiedlung (Stuttgart, 1927) diende als voedingsbodem voor de beweging.
• De leden kwamen om de twee jaar bijeen; intern bestonden wrijvingen en uiteenlopende visies.
• Na de Tweede Wereldoorlog nam de invloed van CIAM aanzienlijk toe, maar interne verschillen leidden uiteindelijk tot de opheffing in 1959 door Team 10.

Belangrijke principes

• Promotie van het Nieuwe Bouwen als antwoord op woningnood en onhygiënische volkshuisvesting.
• Voorkeur voor open bebouwingswijze: woonblokken als stroken met gevels op oost en west voor optimale zoninval.
• Pleidooi voor scheiding van belangrijke stedelijke functies: wonen, werken, verkeer en recreatie.
• Onderzoek naar geïndustrialiseerde woningbouw en rationele stedenbouwkundige vormen.

De congressen

• CIAM I: La Sarraz, Zwitserland (1928): oprichting van CIAM; wrijvingen tussen architecten; oproep tot herbezinning met accent op stedenbouw en volkshuisvesting; Nederlandse deelname: Berlage, Rietveld, Stam.
• CIAM II: Frankfurt (1929): thema woning voor het bestaansminimum; mogelijkheden voor geïndustrialiseerde woningbouw.
• CIAM III: Brussel (1930): nadruk op de rationele stad; hoogbouw tot 12 verdiepingen als woonvorm; overgang van gesloten bouwblok naar strokenbouw op een stramien.
• CIAM IV: schip Marseille–Athene (1933): functionele stad; Manifest van Athene (Charte d'Athenes) met scheiding van wonen, werken, ontspannen, verkeer en historisch erfgoed; tekst later uitgegeven als La Ville fonctionnelle (1941).
• CIAM V: Parijs (1937): thema wonen en herstel.
• CIAM VI: Bridgwater, Engeland (1947): reconstructie van steden; aandacht voor zowel fysieke bouwomgeving als emotionele en geestelijke ontplooiing (Aldo van Eyck: "Statement against Rationalism").
• CIAM VII: Bergamo, Italië (1949): kunst en architectuur.
• CIAM VIII: Hoddesdon, Engeland (1951): het hart van de stad.
• CIAM 8B: Sigtuna, Zweden (1952): bijeenkomst van jongere architecten; theoretische discussies over "het leefgebied" en de toekomst van CIAM; centrum van de stad als ontmoetingsplaats.
• CIAM IX: Aix-en-Provence, Frankrijk (1953): hernieuwde focus op het leefgebied.
• CIAM X: Dubrovnik, Joegoslavië (1956): opnieuw het leefgebied; ontstaan van Team 10 met o.m. Jaap Bakema en Aldo van Eyck, dat open bespreking van ontwerpen voorstond om tot nieuwe uitgangspunten te komen.
• CIAM XI: Kröller-Müller, Otterlo (1959): chaotische bijeenkomst zonder voorzitter en plenaire sessies; discussies in kleine groepjes; opheffing van CIAM door Team 10.