Collectief particulier opdrachtgeverschap
Collectief particulier opdrachtgeverschap is een samenwerkingsvorm waarbij een groep particulieren gezamenlijk een bouwproject ontwikkelt en realiseert zonder winstoogmerk.
Betekenis
Collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO) ontstaat wanneer een groep particulieren samen een bouwlocatie verwerft en het bouwproject in eigen beheer ontwikkelt en realiseert met zelfgekozen partners. De zakelijke vorm van een CPO is doorgaans een vereniging of stichting; het gaat meestal om woningbouw en de woningen kunnen variëren van cataloguswoningen tot geheel nieuw ontworpen woningen.
Toepassing
CPO wordt toegepast bij gezamenlijke woningbouwprojecten.
- Gezamenlijk verwerven van een kavel en planontwikkeling.
- Gezamenlijk opdrachtgeven en contracteren met ontwerpers, aannemers en andere partners.
- Realisatie in eigen beheer zonder winstoogmerk, vaak georganiseerd als vereniging of stichting.
- Toepassing bij zowel standaard cataloguswoningen als bij nieuw ontwerp.
Aandachtspunten
- Verwachte langere doorlooptijd doordat iedere opdrachtgever eigen wensen heeft; vergelijkbaar met langdurige projecten van projectontwikkelaars.
- Focus op de consument en op individuele wensen in plaats van op het product of verkoopproces.
- Grote projecten kunnen tijdens uitvoering anders uitvallen dan aanvankelijk gepland; gemeenten of derden kunnen tussentijds ingrijpen.
- Voorbeeld: bij een zelfbouwproject in Den Haag werden later projectontwikkelaars aangetrokken, kwam er een contractuele beperking voor kopers en werd het geplande programma gewijzigd met een veelvoud aan appartementen ten opzichte van de oorspronkelijke documenten.
Soorten CPO
Globaal onderscheiden zich drie uitvoeringsvarianten, gezien de hoeveelheid werk die de opdrachtgever zelf uitvoert:
- De opdrachtgever doet alle fasen zelf.
- De opdrachtgever wordt stapsgewijs meegenomen langs ontwerp- en bouwfasen.
- De opdrachtgever bepaalt alleen vormgeving; afwerking gebeurt door de opdrachtgever zelf vanuit een casco-oplevering.
Mede-opdrachtgeverschap (MO)
Bij mede-opdrachtgeverschap ontwikkelt een professional (bijvoorbeeld een projectontwikkelaar, architect of aannemer) een project samen met de toekomstige bewoners.
- Risico's en zeggenschap worden verdeeld tussen de (toekomstige) eigenaren en de professionele partij.
- De professional werft meestal deelnemers en voert veel wervings-, ontwikkel-, ontwerp- en bouwactiviteiten uit.
- Deelnemers hebben doorgaans minder zeggenschap dan bij CPO, maar profiteren van de inzet van professionele partijen.
CPO en starters voor een eigen huis
- CPO kan voor starters aantrekkelijk zijn wanneer het verkrijgen van een hypotheek lastig is.
- Mogelijke kostenbesparing is theoretisch 15 tot 40%.
- Gemeenten in krimpregio's kunnen CPO subsidiëren en soms leeftijdscriteria hanteren (bijvoorbeeld beperking tot circa 30 jaar) om demografische doelen te ondersteunen.
- Naast kostenbesparing kunnen ook ideële motieven spelen, zoals het realiseren van energieneutrale wijken of gemeenschappelijke woonconcepten.