Contractie

Betekenis

De aangepaste afstand tussen de zuil op de hoek en de naastgelegen zuil is iets kleiner dan het normale intercolumnium, zodat de hoek meer nadruk krijgt. Dit visuele middel geeft een tempel een iets levendiger voorkomen en kan gepaard gaan met iets dikkere hoekzuilen.

Toepassing

Contractie komt voor in de Griekse bouwkunst, vooral bij Dorische tempels.

• Dorische tempels: als standaardoptische correctie bij het ontwerp van zuilenrijen.
• Hoekzuilsituaties: toegepast waar een duidelijk rechte hoek van een gebouw zichtbaar is.
• Samen met andere correcties: gebruikt in combinatie met andere optische aanpassingen om harmonische proporties te bereiken.

Aandachtspunten

• Intercolumnium: de afstand tussen zuilen wordt intercolumnium genoemd en is het referentieveld voor de aanpassing.
• Hoekzuilen: hoekzuilen zijn soms iets dikker dan de overige zuilen.
• Visuele correctie: de aanpassing is optisch bedoeld en niet noodzakelijkerwijs structureel.

Herkomst

De term is ontleend aan het Latijnse contractio (samentrekking), afgeleid van het werkwoord contrahere (samentrekken); vermeld in etymologische bronnen.

Vergelijking met andere optische effecten

• Curvatuur: lichte kromming van het hoofdgestel en van de stylobaat.
• Entasis: geringe boogvormige lijn van de zuil naar boven toe.

Voorbeeld

• Parthenon: duidelijke contractie zichtbaar in tekeningen en foto's van dit tempelvoorbeeld.