Delaminatie

Betekenis

Delaminatie is het verlies van hechting tussen de lagen van een meerlagig object of bouwelement, zowel tussen lagen van hetzelfde materiaal als tussen verschillende materialen. Het verschijnsel kan leiden tot holle plekken of loslatende lagen en is soms hoorbaar door een holle klank bij erop kloppen.

Toepassing

Delaminatie treedt op in diverse gelaagde materialen en constructiedelen; voorbeelden:

• Multiplex en lamellenparket waarvan de lijm oplost bij langdurige blootstelling aan vocht.
• Hout met ringscheuren waar vroeg- en laathout van elkaar losraken.
• Betonnen vloeren met loslatende afwerklaag door lucht of vocht tijdens het storten.
• Beton met delaminatie door vorming van water of lucht onder het oppervlak ("bomijs") of door roestend wapeningsstaal.
• Dakbedekkingen waarbij toplaag en isolatie loskomen door vocht, slechte materialen of een zout milieu.
• Gepleisterde muren die delamineren door inwerking van vocht of zouten.
• Toepassingen zoals polyester toplaag van boten, werkbladen en elektronische componenten.

Aandachtspunten

• Onderzoek holle klank door erop te kloppen als aanwijzing voor delaminatie.
• Vermijd binnenshuis toegepaste interieur-kwaliteit multiplex voor langdurige buitentoepassing; gebruik exterieur-kwaliteit.
• Laat betonnen vloeren voldoende uitharden voordat een afwerklaag wordt aangebracht; de bron noemt vier weken als relevante termijn.
• Houd rekening met onzichtbare delaminatie in kritische toepassingen; verborgen delaminatie kan gevaarlijk zijn (bijvoorbeeld in vliegtuigen).
• Delaminatie kan ontstaan door mechanische, chemische of klimatologische invloeden; herstel en inspectie moeten op die oorzaken afgestemd zijn.

Oorzaken

• Slechte hechting vanaf de fabricage.
• Geleidelijke vermindering van hechting door vocht, lucht, inwerking van vocht op lijm of materiaal, agressieve stoffen die lijm oplossen, of continue druk.
• Plotselinge vermindering van hechting door een sterke, eenmalige gebeurtenis (bijv. een zware klap op een valhelm).
• Vorming van corrosie (roest) van in het materiaal aanwezig metaal; gecorrodeerd staal zet uit en drukt omgevend materiaal uiteen.
• Vorstinwerking wanneer geïnfiltreerd water bevriest en in volume toeneemt.

Voorbeelden in de praktijk

• Multiplex: loslatende lagen bij langdurige vochtigbelasting van niet-watervast verlijmd plaatmateriaal.
• Lamellenvloer: delaminatie van een deel van de toplaag.
• Hout: ringscheur als gevolg van delaminatie tussen jaarringen.
• Betonvloer: afwerklaag die loslaat omdat er tijdens het storten lucht of vocht tussen lagen zat of omdat de ondergrond onvoldoende uitgehard was.
• Dakbedekking: bij harde wind kan een niet-hechtende cacheerlaag van de isolatielaag worden losgetrokken.
• Diverse materialen: delaminatie waargenomen bij baksteen, leisteen, werkbladen, polyester lagen van boten en elektronische componenten.

Delaminatieweerstand

Delaminatieweerstand is de mate waarin een materiaal bestand is tegen delaminatie; een hogere weerstand betekent dat lagen minder snel van elkaar loslaten.