Duimstok

Betekenis

Een duimstok is een opvouwbare maatstok, doorgaans samengesteld uit meerdere delen die met scharnieren aan elkaar verbonden zijn, en voorzien van een centimeter- en millimeterverdeling op de platte zijde. Sommige uitvoeringen bestaan uit vier gelijke delen met koperen scharnieren; oudere exemplaren vermelden op de smalle zijde een verdeling in Engelse duimen. De naam verwijst waarschijnlijk naar het aangeven van de maat in duimen.

Toepassing

De duimstok wordt gebruikt voor het meten van korte afstanden en in werkzaamheden waarbij snelle, handzame maatvoering nodig is.

• Meten van korte afstanden bij timmer- en ander handwerk.
• Gebruik in typische uitvoeringen zoals de timmermansduimstok en de loodgietersduimstok.
• Toepassing in situaties waar een compacte, mechanische meetlat handiger is dan elektronische meetapparatuur.
• Speciale uitvoeringen voor blinden met puntindicaties en braillecijfers voor tactiele aflezing.

Aandachtspunten

• Oude duimstokken kunnen op de smalle zijde een verdeling in Engelse duimen hebben; let op welke meetschaal wordt gebruikt.
• Bij traditioneel houtlevering rekening houden met de zaagsnede: geleverd hout kon de gevraagde maat minus een zaagsnede betreffen.
• De duimstok is vooral praktisch bij korte afstanden; voor grotere afstanden worden digitale afstandmeters gebruikt.
• Vouwbare delen en scharnieren moeten goed functioneren om nauwkeurige metingen te garanderen.

Typen / uitvoeringen

• Timmermansduimstok: uitvoering met één horizontaal scharnier in het midden en twee verticale scharnieren op de kwarten; veelal circa 1 m lang.
• Loodgietersduimstok: andere vouwmanier, exemplaren kunnen tot circa 2 m lang zijn.
• Duimstok waarin Amsterdamse duimen zijn aangegeven: historische maatvoering die in bepaalde houthandels werd gebruikt.
• Duimstok voor blinden: voorzien van een puntindicatie bij elke cm en braille-cijfers op elke 5 cm.

Afmetingen / vorm

• Meestal vouwbaar in stukjes van circa 25 cm.
• Veelvoorkomende totale lengtes zoals genoemd: timmermansduimstok ongeveer 1 m; sommige loodgietersuitvoeringen ongeveer 2 m.

Verschil met afstandmeter

• De duimstok is een mechanische meetlat voor korte afstanden; digitale afstandmeters worden toegepast voor grotere afstanden en andere meetbehoeften.