Emy-spant

Betekenis

Een Emy-spant is een boogspant gevormd uit meerdere lagen korte planken of latten die niet zijn verlijmd maar in de juiste kromming vastgeklemd of met bouten of spijkers aan elkaar bevestigd zijn. Het samengestelde boogprofiel draagt doorgaans de gordingen van het dak en maakt grote, steunpuntloze overspanningen mogelijk zonder zijdelingse druk op de muren.

Toepassing

Het Emy-spant wordt toegepast in kapconstructies waar grote overspanningen en vrije hoogte gewenst zijn.

• Draagt de gordingen van het dak.
• Overbrugt grote ruimten (overspanningen tot ca. 20 meter).
• Toepasbaar waar minimale zijdelingse druk op de muren gewenst is.
• Gebruikt in gebouwen met grote vrije hoogte of waar steunpunten beperkt zijn.

Aandachtspunten

• Gebruik van korte, dunne planken vereist minimaal vijf lagen voor de balkdikte.
• Montage vraagt vakmanschap wegens bouten, spijkers en metalen beugels en de spanning die daarin gehandhaafd moet blijven.
• Einde van de gebogen lagen kan worden beschermd met een ijzeren band tegen splijten.
• Soms wordt een verticale trekstang toegepast om een trekbalk aan het boogspant op te hangen.

Uitvoering

• Constructie bestaat uit meerdere lagen naaldhoutlatten die niet verlijmd zijn maar mechanisch gefixeerd worden met klemmen, bouten of spijkers en aanvullende ijzeren beugels.
• In sommige uitvoeringen is uitsluitend het onderste deel van het spant gebogen; het resterende deel kan recht en in vol hout uitgevoerd zijn.
• Verbindingsdetails kunnen bestaan uit gesmede ankers, blokkeels voor aansluiting op de muurplaat en aanvullende muurstijlen ter versteviging.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Naaldhout in meerdere dunne lagen (minimaal vijf lagen voor de balkdikte).
• Metalen klemmen en beugels, bouten of spijkers voor samenklemmen van de lagen.
• Mogelijke bescherming van afgezaagde einden met een ijzeren band.

Voordelen en nadelen

Voordelen:

• Gebruik van korte, dunne en goed hanteerbare planken.
• Mogelijkheid tot grote overspanningen en grote vrije hoogte.
• Geen zijdelingse druk op de muren.

Nadeel:

• Relatief gecompliceerde bouw die goede ambachtslieden vereist om de constructie en de noodzakelijke spanning in stand te houden.

Verschil met Philibert- en Schulz-spant

• Het Emy-spant vertoont veel gelijkenis met het Philibertspant (schenkelspant) en het Schulz-spant; het onderscheid ligt vooral in de uitvoering van het gebogen element: het Philibertspant is eveneens een van gebogen hout, terwijl het Schulz-spant uit gebogen, gespleten stammen bestaat; het Emy-spant is typisch een gelamineerde uitvoering met mechanische samenkleving.

Historiek

Het type is genoemd naar kolonel Armand Rose Emy, die rond 1830 dit spantsysteem introduceerde en de methode voor het eerst publiceerde in 1823 in "Description d’un nouveau system d’archs pour les grands charpentes".

Voorbeelden

• Libornes barak, 1856 (bewerkt met Emy-gelamineerde spanten).
• Voormalige weverij Salomonson, Kerkhof Zuidzijde 3, Zierikzee (1839–1840), vermeld als waarschijnlijk het enige Nederlandse voorbeeld met een Emy-spant.